بيانيه دميتري مدودف رئيس جمهور فدراسيون روسيه
شهروندان گرامي روسيه!
شما بدون شك از فاجعه آستياي جنوبي اطلاع داريد. گلولهباران شبانه شهر تسخينوال توسط نيروهاي گرجي به مرگ صدها شهروند غيرنظامي انجاميد. حافظان صلح روسي كه تا آخر وظيفه خود را در زمينه دفاع از زنان، كودكان و سالخوردگان اجرا كردند، كشته شدند.
رياست گرجستان بر خلاف اساسنامه سازمان ملل متحد، تعهدات خود در چارچوب توافقات بين المللي و عقل سليم، مناقشه مسلحانهاي را شروع كرد كه مردم صلحجو قرباني آن شدند. همين امر در انتظار آبخازستان بود. بديهي است كه تفليس به اجراي جنگي برقآسا اميد بسته بود تا جامعه جهاني را با عمل انجام شده روبرو سازد. غيرانسانيترين راه براي رسيدن به اين هدف يعني الحاق آستياي جنوبي به خود از طريق نابود كردن يك قوم كامل انتخاب شده بود.
اين اولين تلاش از اين قبيل نبود. در سال 1991 گامساخورديا، رئيس جمهور وقت گرجستان با شعار «گرجستان براي گرجيهاست» (در اين كلمات تأمل كنيد)، دستور هجوم به سوخوم و تسخينوال را داده بود. هزاران نفر كشته و دهها هزار نفر آواره شده بودند، روستاها ويران شده بودند. نتيجه آن عمليات همين بود. در آن زمان روسيه جلوي قتل ملتهاي آبخازي و آستي را گرفته بود. كشورمان ميانجي و حافظ صلح شده بود تا حل و فصل سياسي مسأله پيدا شود. ما هميشه بر اساس شناسايي تماميت ارضي گرجستان رفتار ميكرديم.
ولي رياست گرجستان راه ديگري انتخاب كرد. بر هم زدن روند مذاكرات، ناديده گرفتن توافقات حاصل شده، تحريكات سياسي و نظامي و حملات به نيروهاي حافظ صلح همگي تخلفات فاحشي از رژيم مناطق مناقشه بودند كه با حمايت سازمان ملل متحد و سازمان امنيت و همکاري اروپا برقرار شده بود.
روسيه خويشتنداري و صبر از خود نشان مي داد. ما بارها به بازگشت به دور ميز مذاكرات دعوت كرده بوديم و حتي بعد از اعلام يكجانبه استقلال كوزوو به مواضع خود پايبند مانديم. ولي پيشنهادهاي مصرانه ما به طرف گرجي مبني بر انعقاد توافقات با آبخازستان و آستياي جنوبي درباره عدم توسل به زور، بي جواب باقي ماند. متاسفانه، هم ناتو اين پيشنهادها را ناديده گرفت و هم سازمان ملل.
اكنون معلوم ميشود كه حل و فصل صلحآميز مناقشه با برنامههاي تفليس سازگار نبود. مقامات گرجستان به طور مرتب و منظم براي جنگ آماده ميشدند در حالي كه پشتيباني سياسي و مالي حاميان خارجي فقط احساس آزادي عمل بدون مجازات آنها را تقويت ميكرد.
شب 8 اوت 2008 تفليس انتخاب خود را كرد. ساهاكاشويلي قتل عام را به عنوان راه حل مسايل سياسي خود انتخاب كرد. او با دست خود همه اميدها به همزيستي مسالمتآميز آستيها، آبخازيها و گرجيها در يك دولت را نقشه بر آب كرد. ملتهاي آستياي جنوبي و آبخازستان بارها در همهپرسيهاي خود به استقلال اين جمهوريها رأي دادهاند. ما ميفهميم كه بعد از آنچه كه در تسخينوال رخ داد و براي آبخازستان برنامهريزي شده بود، آنها حق دارند سرنوشت خود را تعيين كنند.
روساي جمهوريهاي آستياي جنوبي و آبخازستان بر اساس نتايج همهپرسيها و مصوبات پارلمانهاي جمهوريهاي خود از روسيه خواهش كردند حق حاكميت دولتي آستياي جنوبي و آبخازستان را به رسميت بشناسد. شوراي فدراسيون و دوماي كشوري روسيه به حمايت از اين پيامها رأي دادهاند.
با توجه به وضعيتي كه ايجاد شده است، بايد تصميم گرفت. با عنايت به ابراز اراده آزاد ملتهاي استي و آبخازي، بر اساس مفاد اساسنامه سازمان ملل متحد، بيانيه سال 1970 درباره اصول حقوق بين الملل در مورد روابط دوستانه بين دولتها، سند نهايي اجلاس امنيت و همكاري در اروپا (هلسينكي، 1975) و ساير اسناد بنيادين بين المللي، فرمانهايي درباره شناسايي رسمي استقلال آستياي جنوبي و استقلال آبخازستان توسط فدراسيون روسيه را امضا كردم.
روسيه از كشورهاي ديگر دعوت ميكند در اين زمينه از آن الگو بگيرند. اين انتخاب سادهاي نيست ولي اين تنها امكان نجات جان مردم است.
تفسير
آلكساندر رار، كارشناس شوراي سياست خارجي آلمان:
- دميتري مدودف رئيس جمهور روسيه ضمن شناسايي استقلال آبخازستان و آستياي جنوبي از همان استدلالاتي استفاده كرد كه غرب در زمان خود در مورد كوزوو به كار گرفته بود. جنبه اخلاقي آن، دفاع از قوم كوچك در برابر قتل عام از طرف ملت قويتر است. رهبر روسيه همان اتهاماتي را عليه ميخاييل ساهاكاشويلي مطرح كرد كه در زمان خود عليه ميلوشويچ رئيس جمهور سابق يوگسلاوي طرح شده بودند. او همان ترتيب استدلالات را تنظيم كرد. در اين زمينه مشكل بتوان او را سرزنش كرد. فقط بايد قبول كرد كه دو حقيقت وجود دارد.
ولي مسأله اين است كه روسيه مي تواند در انزواي خطرناك خارجي قرار بگيرد و با مسايل داخلي روبرو شود. انزواي خارجي در صورتي پديد مي آيد كه هيچ كشور ديگري از استقلال آبخازستان و آستياي جنوبي پشتيباني نكند. بايد بينيم روسيه طي چند سال اخير در زمينه برقراري روابط با جهان عرب چقدر پيشرفت كرده است. اگر موفق شده باشد، ممكن است تركيه، يا ايران، يا سوريه يا اردن با شناسايي استقلال آبخازستان و آستياي جنوبي از روسيه حمايت كنند. ولي اين يك سئوال بزرگ است.
مسأله داخلي ناشي از آن است كه اكنون بعضي جمهوريهاي روسيه از استدلالات به نفع استقلال خود برخوردار شدهاند. در پرتو اين واقعيت مسأله تثبيت اوضاع شمال قفقاز دگرگون ميشود. اين نكته براي اوضاع داخلي روسيه واقعاً خطرناك است.
در رابطه با انزواي بين المللي، دو مورد شبيه وجود دارد يعني تايوان و قبرس شمالي. قبرس شمالي فقط توسط تركيه شناخته شده است. آنكارا اين قسمت يونان را اشغال كرده بود ولي آن را از ناتو بيرون نيانداخته بودند و حالا حتي به اتحاديه اروپا دعوت ميكنند. از سوي ديگر، تركيه هيچ وقت به فشار غرب با اقدامات شديد پاسخ نداده است. و حالا سئوال اين است كه روسيه به اقدامات شديد غرب چگونه جواب خواهد داد.
تايوان، دولتي است كه بعد از جنگ جهاني دوم به وجود آمد و بدون اينكه توسط كسي شناخته شود، زندگي ميكند، كاملاً مستقل است و اقتصاد توسعه يافتهاي دارد. لذا هميشه استثنايي از مقررات بين المللي پيدا ميشود. ولي اين مسأله اساسي نيست. فكر ميكنم كه غرب بيشتر نگران نه سرنوشت آستياي جنوبي و آبخازستان است بلكه از خود سئوال ميكند كه بعد از اين چه ميشود؟ اين تغييرات در سياست خارجي روسيه به چه معناست؟ آيا مسكو سعي ميكند امپراطوري از بين رفته را احيا كند يا اينكه اين فقط يك مورد تكي است؟ اين سئوال حاد براي غرب در اجلاس سران اتحاديه اروپا در روز دوشنبه آينده مورد بحث قرار خواهد گرفت.
غرب ميتواند به تصميم مسكو مبني بر شناسايي استقلال آبخازستان و آستياي جنوبي اقدامات خود را اتخاذ كند و از جمله روسيه را از گروه 8 اخراج كند. ممكن است روند صدور ويزا سختترشود، بعضي تجار روس مجازات شوند و حسابهاي آنها توقيف شوند. اينها گامهاي تندي هستند.
در بدترين فرصت غرب با پذيرش گرجستان و اوكراين به ناتو پاسخ خواهد داد. در اين صورت بين آستياي جنوبي و آبخازستان از يك سو و گرجستان از سوي ديگر يك ديوار جديد ايجاد خواهد شد. غرب از منافع كشورهايي كه در جنوب اين ديوار واقع شدهاند، دفاع خواهد كرد. ممكن است اين كار براي روسيه ناراحت كننده باشد ولي اين «جنگ سرد» واقعي نخواهد بود.
نقطه نظرها
سرگئي باگاپش، رئيس جمهور آبخازستان:
- اين يك روز حقيقتاً تاريخي براي ملت ماست. از مقامات روسيه و همه مردم روسيه به خاطر گام بزرگي كه در جهت شناسايي استقلال جمهوري ما برداشتند، متشكرم. ما مدتهاست كه راه استقلال را انتخاب كرديم. طي سالهاي متوالي در مناقشات خونين با گرجستان از آزادي خود دفاع كرديم. ما هميشه دوست روسيه باقي خواهيم ماند كه ما را از قتل عام نجات داده و به ما اجازه داد در سرزمين خود آرام زندگي كنيم. يك بار ديگر تأكيد ميكنم كه ملت ما هرگز با گرجستان در يك كشور زندگي نخواهد كرد.
سياست نزديكي روابط با گرجستان از سنت ديرينه و ريشههاي عميق برخوردار است. روسيه، همسايه نزديكي است كه آبخازستان با آن سنتها، اقتصاد، فرهنگ و امور اجتماعي مشترك دارد. هميشه اينطور بوده و خواهد بود. ما از تجربه اسفناك روابط با گرجستان و همه رهبران اخير آن برخورداريم. آبخازيها به نظام دولتي تظاهري احتياجي ندارند. متأسفانه، خطرات فراروي آبخازستان و آستياي جنوبي هنوز رفع نشده است كه در اين شرايط انعقاد موافقتنامه درباره همكاري نظامي با روسيه براي ما بسيار مهم ميشود. در اين صورت ميتوان اين خطرات را كاهش داد.
تيموراز ممسوروف، رئيس جمهور آستياي شمالي – آلانيا
- شناسايي استقلال اين دو جمهوري را كار ايثارگرانه اخلاقي رئيس جمهور ميدانم. ما بالاخره براي حمايت واقعي از مردم اولويت قايل شدهايم. مي دانم كه اينها كلمات اول من بسيار عاطفي است ولي فعلاً فقط همين را مي توانم بگويم. ادوارد كوكويتي رئيس جمهور آستياي جنوبي با من تماس گرفت و ما اين رويداد دورانتظار را به همديگر تبريك گفتيم. دو قيمت ملت ما طي سالهاي زيادي منتظر اين رويداد بودند ولي بالاخره همه چيز ناگهاني بود. اين وضع شبيه به انتظار تولد بچه است.
زناور گاسيف، رئيس پارلمان آستياي جنوبي:
- نمي دانم مردم آتشي چگونه اين شادي بزرگ را تحمل كنند. ما اين همه سال منتظر اين رويداد بوديم و حالا نمي توانيم آن را باور كنيم. در تسخينوال همه جا تير در ميكنند. مردم ما مي خواهند همه فشنگهاي خود را مصرف كنند چرا كه الآن زندگي صلحآميز شروع ميشود. نمي دانم ما بعد از سالها جنگ چگونه خود را با زندگي صلحآميز تطبيق دهيم.
راسیسکایا گازیتا
