بعد از آنكه روابط بين روسيه و ناتو قرباني بحران در قفقاز شد، ممكن است همكاري مسكو با اتحاديه اروپا نيز در معرض خطر قرار گيرد. اجلاس فوق العاده سران اتحاديه اروپا در مورد گرجستان كه 1 سپتامبر در بروكسل افتتاح ميشود، به صحنهاي براي اعلام ابتكارات ضد روسي تبديل خواهد شد. بعضي كشورهاي عضو اتحاديه اروپا به مجازات كردن روسيه در ازاي سياست آن در قفقاز دعوت ميكنند.
به نوشته نشريه اينترنتي EUObserver، اين پيشنهادها توسط كشورهاي كمونيستي سابق مطرح شده و از حمايت بريتانيا و سوئد برخوردار شدند. اين دسته از كشورها بر تعليق مذاكرات بين اتحاديه اروپا و مسكو درباره قرارداد اساسي جديد و حركت به سوي لغو رواديد، ممانعت از عضويت روسيه در سازمان تجارت جهاني و تحريم بازيهاي المپيك سال 2014 در سوچي تأكيد ميكنند. با وجود اينكه فرانسه كه رياست اتحاديه اروپا ر ابر عهده دارد، از اظهارات ضد روسي خودداري ميكند، بعيد نيست كه برخورد بروكسل با مسكو شدت يابد.
دميتري دانيلوف رئيس بخش امنيت اروپايي انستيتوي اروپايي آكادمي علوم روسيه براي روزنامه «ورميا نووستي» يادآوري كرد: «بعد از آنكه بعضي كشورهاي اروپاي شرقي در سالهاي 2007-2004 عضو اتحاديه اروپا شدند. در چارچوب اين سازمان جمع منطقهاي كشورها تشكيل شد. آنها قاعدتاً در زمينه مسايل كليدي بين المللي و از جمله روابط با روسيه مواضع واحدي اتخاذ ميكنند. اين كشورها به بركت يكپارچگي و فعالبودن خود بر سياست نهادهاي اروپايي اثر فزايندهاي ميگذارند. با توجه به اينكه در آينده اتحاديه اروپا ميتواند عمدتاً در جهت شرقي گسترش يابد، توسعه روابط بروكسل با نامزدهاي بالقوه عضويت در اتحاديه اروپا مانند اوكراين و گرجستان به وسيلهاي براي تقويت مواضع خود و گسترش دسته خود تبديل ميشود. همين امر باعث حمايت قاطعانه آنها از كييف و تفليس ميشود».
با وجود اينكه نيكولا ساركوزي رئيس جمهور فرانسه مبتكر برگزاري اجلاس فوقالعاده اتحاديه اروپا شد، احتمال ميرود كه كشورهاي اروپاي شرقي از همه فعالتر باشند. برنار كوشنه وزير امور خارجه فرانسه فقط اطلاع داد كه جلسات به بحران در گرجستان و آينده روابط اتحاديه اروپا با روسيه اختصاص خواهند داشت.
وي افزود كه «سخن از اعمال تحريمات عليه مسكو نميرود». برنار كوشنه خاطرنشان كرد كه رهبران كشورهاي عضو اتحاديه اروپا بايد مواضع خود را در قبال خروج نيروهاي روسي از گرجستان تعيين كننده و آينده را مورد بحث و بررسي قرار دهند. وزير فرانسوي افزود: «بايد اين كار را هم كنترل كرد. بعد از ملاقات سران اتحاديه اروپا براي ما راحتتر خواهد بود كه از طريق سازمان امنيت و همکاري اروپا به اين منطقه ناظران اين سازمان و ناظران اتحاديه اروپا را اعزام كنيم».
تصميم درباره آغاز مذاكرات پيرامون انعقاد موافقتنامه اساسي جديد بين مسكو و بروكسل درباره همكاري و مشاركت در ماه ژوئن در اجلاس سران روسيه و اتحاديه اروپا در خانتي-مانسيسك اتخاذ شده بود. قرار است سند جديد جاي قرارداد قبلي را بگيرد كه مهلت اعتبار آن در اواخر سال 2007 رسيد و حالا اين سند مي تواند فقط به طور اتوماتيك تمديد شود. اتخاذ تصميم درباره آغاز مذاكرات به خاطر ممانعت از سوي لهستان و ليتواني، كار سادهاي نبود. و حالا قفقاز است كه بر گفتگوي بين روسيه و اتحاديه اروپا سايه افكنده است. ديروز وزارت امور خارجه روسيه اظهار داشت: «روابط حسنه با اتحاديه اروپا به نفع روسيه است ولي نگرانيهاي ما نيز بايد در اين روابط در نظر گرفته شود».
دميتري دانيلوف معتقد است كه حتي در نبودن مشكلات جاري مذاكرات بين روسيه و اتحاديه اروپا درباره انعقاد موافقتنامه راهبردي جديد ميتواند تا سال 2010 ادامه يابد. اين كارشناس در گفتگو با روزنامه «ورميا نووستي» گفت: «علت اين امر در حفظ اختلاف نظرهاي جدي بين مسكو و بروكسل بر سر مسايل عمومي اروپايي مانند بخش انرژي و كوزوو و نيز تلاش كشورهاي بالتيك و لهستان براي طرح خواستهاي شديد از روسيه در سطح دوجانبه نهفته است. همه اينها جو عمومي مناسبات بين روسيه و اتحاديه اروپا را تيره ميكنند. در مجموع، اتحاديه اروپا شريك راحتي است ولي اين يك دولت واحد نيست بلكه اتحاديه كشورهاي مختلف است. همبستگي اروپايي كه اساس زندگي اتحاديه اروپا را تشكيل ميدهد، گاهي براي فعاليت آن مشكلات ايجاد ميكند. يك يا چند كشور مي توانند هر موقعي مانع از برداشتن گامهاي مثبت بروكسل به سوي مسكو شوند».
ورمیا نوستی
