ارتش 58 روسيه ظرف مدت 5 روز آستياي جنوبي را از نيروهاي گرجي پاكسازي كرد. ولي ميتوانست سريعتر و با تلفات كمتر از عهده اين كار بر آيد، چنانچه سرگئي ايوانوف معاون نخست وزير روسيه وعدهاي كه در ماه دسامبر سال 2007 به ولاديمير پوتين رئيس جمهور وقت داده بود، اجرا كرده بود. ايوانوف قول داده بود كه تا اواسط سال جاري ارتش روسيه و سپس مردم غيرنظامي را به دستگاههاي گيرنده سيستم ماهوارهاي جهاني موقعيتيابي «گلوناس» مجهز كند. ولي ارتش 58 در واقع كوركورانه جنگيد. به گفته شاهدان عيني، كار به جايي رسيده بود كه واحدهاي نظامي روسي كه نمي توانستند موقعيت خود را درست تعيين كنند، بر روي همديگر آتش ميگشودند. و بالعكس، آتشبارها و كمينهاي گرجي به موقع كشف نمي شدند.
نظاميان ارتش 58 اعتراف كردند كه از ناچاري از سيستم آمريكايي GPS استفاده ميكردند چرا كه در غير اين صورت مجبور ميشدند آتش را به وسيله دستگاههاي بصري ساخت سالهاي 1960-1950 تنظيم كنند. ولي ايالات متحده از قبل اين احتمال را پيشبيني كرده بود. به همين دليل سيستم GPS در آستياي جنوبي اشتباه 300 متري مي داد. ولي همه سيستمهاي نشانهروي و موقعيتيابي گرجيها درست كار ميكردند كه نظاميان روس با حسادت معيني به اين واقعيت اعتراف كردند.
نظاميان ناراحت شده و روز پنجشنبه گذشته از دولت خواستند در بودجه سال 2009 هزينههاي نظامي به طور عام و هزينههاي استقرار سيستم موقعيتيابي گلوناس به طور خاص افزايش يابد. اين پروژه بايد شامل حال كاربران غيرنظامي شود.
مدار سوراخدار
ولي اصلاح اين وضعيت كار سادهاي نيست. قبل از همه بايد گفت كه هنوز همه ماهوارههاي گلوناس در مدار فضايي قرار نگرفتهاند. به گزارش مركز اطلاعاتي-تحليلي گلوناس، در حال حاضر در مدار زمين فقط 13 ماهواره قرار گرفتهاند. ولي براي پوشاندن مستمر تمام خاك روسيه حد اقل 18 ماهواره لازم است. 24 ماهواره مي توانند تمام كره زمين را بپوشانند. به گفته كارشناسان، اين تعداد ماهوارهها اجازه خواهد داد كه 4 ماهواره هميشه بر فراز يك سرزمين قرار بگيرند كه در اين صورت مشخصات جغرافيايي ميتوانند با دقت تمام تشخيص داده شوند. البته، تعداد كمتر ماهوارهها نيز ميتواند كفايت كند. به گفته مركز گلوناس، طي بيست و چهار ساعت گذشته، پوشش كامل سرزمين روسيه طي مدتي بيش از 22 ساعت تأمين شده و تنها 1 ساعت و 17 دقيقه كامل نبود. يك منبع «گازتا» در مؤسسه پژوهشي دستگاهسازي فضايي روسيه معتقد است كه سيستم گلوناس كار ميكند. در حال حاضر سيستم ماهوارهها تكميل ميشود. ولي نماينده اين موسسه تأكيد كرد كه اين سامان به ساخت دستگاههاي گيرنده براي نظاميان ربطي ندارد.
در حالي كه ميتوان كمابيش از ماهوارهها استفاده كرد، در زمينه ساخت دستگاههاي گيرنده براي نظاميان مشكلات بيشتري وجود دارد. الگوي دستگاههاي گيرنده سيار و ثابت براي نظاميان در تابستان سال گذشته معرفي شده بود ولي از آن موقع تا كنون اطلاعات بيشتري در اين مورد پخش نشده است.
به عقيده كارشناسان، اين يك مسأله فني است. در روسيه تجربه طراحي فقط چيپهاي با فناوري 0.18-0.13 mkm وجود دارد. دستگاههايي كه از اين قطعات استفاده كنند، نمي توانند دقت دستگاههاي گيرنده مدرن GPS را تأمين كنند. در هيچ يك از كارخانههاي روسيه امكان ساخت چيپ گلوناس بر اساس فناوري 0.09 mkm وجود ندارد.
به گفته نظامياني كه خبرنگار «گازتا» با آنها گفتگو كرد، سيستم گلوناس حتي با اجراي «زمخت» در مناقشه گرجي-آستي به كار گرفته نشد. آناتولي تسيگانوك رئيس مركز پيشبينيهاي نظامي ميگويد: «ارتش گرجستان از سيستم خودمختار تعيين مشخصات اهداف برخوردار بود ولي ما اين سيستم را نداريم. همين امر ضعف ما در مقايسه با ارتش گرجستان بود».
اول ماهواره، بعد گيرنده
در اين مسأله ديگري عيان ميشود. صرف نظر از تلاشهاي فراوان سرگي ايوانوف در جهت اينكه سيستم گلوناس كاربرد گسترده عمومي داشته باشد، در نبودن سيستم كامل ماهوارهها در مدار فضايي اين هدف حاصل نميشود. دستگاههاي گيرنده براي مصرف كنندگان نيز ساخته نميشوند چرا كه قبل آب تكميل گروه ماهوارهها، هيچ شركتي در طراحي و ساخت اين دستگاهها سرمايهگذاري نخواهد كرد. ولي مجبور كردن واحدهاي صنعتي دولتي به راهاندازي اين محصول «باريك»، نتيجه مطلوبي نداده است. گفتني است كه مؤسسه پژوهشي دستگاهسازي فضايي را موظف كرده بودند سالي 500 هزار دستگاه گيرنده توليد كند.
اواخر دسامبر سال گذشته سرگئي ايوانوف در جلسه ولاديمير پوتين رئيس جمهور وقت با وزيران اعلام كرده بود كه قيمت دستگاه گيرنده براي مصرف كنندگان عادي نبايد از قيمت دستگاه GPS بالاتر باشد و اينكه اين دستگاهها تا اواسط تابستان 2008 عرضه خواهند شد. قرار بود قيمت يك دستگاه گلوناس حدود 12 هزار روبل باشد. ولي واقعيت با اين برنامهها فرق ميكند. دستگاههاي گيرنده Glospace SGK-70 به تعداد چند هزار دستگاه توليد شده و قيمت آنها در مغازههاي اينترنتي حدود 24 هزار روبل است.
كساني كه موفق به خريد اين دستگاه شدند، نوميد شدند. در فرومهاي تخصصي اينترنت ميتوان نظر منفي درباره اين دستگاه را كشف كرد. بعضي كاربران شكايت ميكنند كه دستگاه، ماهوارهها را «نميبيند» و اينكه نرمافزار اشكالات دارد. نمايندگان مؤسسه پژوهشي دستگاهسازي فضايي از ذكر حجم تولدي دستگاههاي گيرنده روسي خودداري كردند ولي معلوم است كه 500 هزار دستگاه در سال توليد نمي شود.
روزنامه ی گازیتا
