جان بايرلي نامزد مقام سفير ايالات متحده در روسيه، در جلسه كميته امور بين الملل مجلس سناي ايالات متحده سخنراني كرد. وي از روابط بين روسيه و آمريكا ارزيابي بالايي كرد و در سخنان خود بر اين نكته تأكيد كرد كه واشنگتن مي خواهد روسيه چگونه شود. بايرلي كه تأييد انتصاب وي توسط مجلس سنا تضمين شده است، براي مسكو طرف گفتگوي دشوارتر از ويليام برنس سفير قبلي خواهد بود.
جان بايرلي در شرايطي خدمت خود را در روسيه شروع مي كند كه در واشنگتن رئيس جمهور عوض ميشود. در ژانويه سال 2009 جرج بوش كرسي خود را در كاخ سفيد به جان مككين يا باراك اوباما واگذار خواهد كرد. رئيس ديپلماسي آمريكايي هم عوض ميشود. کندوليزا رايس مايل است به دانشگاه استانفورد باز گردد. بايرلي در شرايطي از منافع ايالات متحده در روسيه دفاع خواهد كرد كه روابط بين دو كشور به وسيله مناسبات شخصي خاصي بين رهبران آنها در سطح قابل قبولي نگهداري نخواهد شد. محتواي پيامهاي روزمره او به واشنگتن مي تواند در اين نقطه عطف در روابط فيمابين در روابط بين دو كشور تغييرات ايجاد كند. از سخنان اول سفير جديد ميتوان نتيجه گرفت كه او به همكاري متمايل است ولي حاضر است مرتباً وجود اختلاف نظرها را هم يادآور شود.
بايرلي در جلسه كميته امور بين المللي مجلس سنا سخنراني كرد كه روز پنجشنبه به بحث درباره انتصاب او پرداخت. بايرلي ضمن وصف سابقه كار خود به برخورداري از تجربه سرشار در زمينه چالشها و امكاناتي كه با آنها روبرو ميشود، اشاره كرد. اين نكته توجه به خود جلب كرد كه او مانند بسياري از كرملينشناسان آمريكايي بلافاصله به مقايسه روسيه و اتحاد شوروي پرداخت. در موقع معيني به نظر آمد كه او به فدراسيون روسيه با چشم اتحاد شوروي مينگرد. به گفته اين ديپلمات، با وجود تغييرات مهم 20 سال اخير همه عناصر اساسي روابط مسكو-واشنگتن به شكل سابق باقي ماندهاند. روسيه قدرت بزرگي است. اين بزرگترين كشور جهان است كه از نفوذ عظيم جهاني برخوردار است. ديپلمات آمريكايي يادآوري كرد كه فدراسيون روسيه تنها قدرت هستهاي قابل مقايسه با ايالات متحده است. وي همچنين گفت كه روسيه عضو دائمي شوراي امنيت سازمان ملل متحد است كه موضعگيري آن تقريباً در همه مسايل مهم براي آمريكايي اعم از مبارزه با تروريسم، عدم اشاعه سلاح هاي کشتار دسته جمعي و مسايل راهبردي و منطقهاي (كره شمالي، ايران و خاور ميانه) اهميت دارد.
بايرلي خط كلي وزارت امور خارجه آمريكا را تكرار كرد و گفت: ايالات متحده در همه زمينههاي ممكن براي همكاري با روسيه تلاش ميكند چرا كه آمريكا هميشه در چارچوب همكاري با فدراسيون روسيه به نتايج مهمتري ميرسد تا بدون اين همكاري. وي به عنوان نمونههاي مثبت به نابودي موشك هاي برد كوتاه و متوسط توسط طرفين، تامين امنيت تأسيسات روسي با سلاحهاي شيميايي و ميكروبي با مساعدت ايالات متحده، فرآوري محتواي داخلي كلاهكهاي هستهاي روسي براي توليد سوخت نيروگاه اتمي و نيز رشد تبادلات بازرگاني بين دو كشور اشاره كرد. بعد از آن ليست معمولي ادعاهاي انتقادي واشنگتن را اعلام كرد كه شامل نكات ذيل است: محدوديت جدي فعاليت احزاب مخالف و طرفداران آنها، اعمال فشار، تعقيب و گاهي توسل به زور عليه سازمانهاي غيردولتي و رسانه هاي گروهي، مشكلات در زمينه فساد اداري و فرمانروايي قانوني كه مانع از فعاليت شركتهاي خارجي شده و جو سرمايهگذاري كشور را وخيمتر ميسازد. رفتار فدراسيون روسيه نسبت به كشورهاي همسايه نزديك هم مورد انتقاد قرار گرفت.
ديپلمات آمريكايي همچنين درباره گامهايي كه مسكو براي جهت تحقق بخشيدن منافع بلندمدت خود بردارد، اظهار نظركرد. ايالات متحده ميخواهد كه «رهبران روسيه از نفوذ خود نه براي رشد تشنجات منطقهاي بلكه براي برقراري صلح و ثبات استفاده كنند و اينكه موافقتنامههاي انرژتيكي كه مسكو منعقد ميكند، شفاف، داراي جهتگيري بازاري و متقابلاً سودمند باشد. بايرلي يادآور شد كه موفقيت روسيه بايد بر اصلاحات دمكراتيك و بازاري برقرار شود.
آلكساندر پيكايف، رئيس بخش خلع سلاح و حل مناقشات انستيتوي اقتصاد جهاني و روابط بين الملل آكادمي علوم روسيه در مصاحبه با «نزاويسيمايا گازتا» گفت: «براي بايرلي لازم بود كه روند تأييد انتصاب وي به مقام سفير را طي كند و به همين دليل حرفهايي را بر زبان آورد كه سناتورها مي خواستند بشنوند. اين روحيات در مجلس سنا نسبت به روسيه بسيار قوي است». به گفته وي، توصيههاي آمريكاييها از حد توصيه خارج نشده و مسكو به اجراي سياست خود ادامه خواهد داد. «در هر حال، آمريكاييها براي مداخله در امور داخلي روسيه ميدان بسيار تنگي دارند». پيكايف افزود: «ايرادهايي كه بايرلي در مورد فضاي شوروي سابق از مسكو گرفت، تازگي ندارد و مي تواند متوجه خود ايالات متحده هم شود كه در اين منطقه سياست مبتني بر «شق صفر» را دنبال ميكند. هدف امريكا، جلوگيري از احياي نفوذ روسيه در فضاي شوروي سابق است».
اين كارشناس يادآوري كرد كه مسكو با ويليام برنس كه تازه مقام سفارت را ترك كرد، روابط بهتري داشت تا با آلكساندر ورشبو سفير اسبق. در زمان ورشبو روابط تيره شده بود. پيكايف بعيد مي داند كه بايرلي بخواهد تجربه ورشبو را تكرار كند: «برنس براي بهبود روابط تلاش زيادي كرد. البته اوضاع كلي سير نزولي را طي ميكرد كه حتي بهترين سفير نمي توانست چيزي تغيير دهد. ولي درزمان برنس موافقتنامه درباره انرژي هستهاي به امضا رسيد، تجارت رشد كرد و طرفين سعي ميكردند اختلاف نظر خود را تا حدي بارز نكنند كه در زمان سفير ديگر مي توانستند بكنند».
بايرلي كه در سالهاي 2005-2002 نفر دوم سفارت آمريكا در مسكو بود، زمينههاي همكاري و تعامل بين دو كشور را چنين ترسيم كرد: «انرژي هستهاي، عدم اشاعه سلاح هاي کشتار دسته جمعي، توسعه روابط بازرگاني و همگرايي فدراسيون روسيه با نهادهاي اقتصادي جهاني، مبارزه با تروريسم و بزهكاري فرامليتي، توسعه نهادهاي دمكراتيك، برقراري فرمانروايي قانوني و ايجاد جامعه مدني فعال در روسيه. وي افزود كه اگر روسيه كشوري دمكراتيك و بازاري شود، ايالات متحده به آن بيشتر اعتماد خواهد كرد. وزارت امور خارجه روسيه از طريق خبرگزاري «ريا نووستي» نسبت به اين حرفها واكنش از خود نشان داد و اعلام كرد: «ما بر اين عقيده هستيم كه سفير جديد مطابق با وظايف خود، با فعاليت خويش به توسعه مثبت روابط روسي-آمريكايي مساعدت كند كه اين امر باعث تحكيم اعتماد متقابل بين دو كشورمان خواهد شد. اين كار بايد بدون هيچ شرطي از قبلي «اگر... آنگاه» انجام شود». تحليلگران معتقدند كه آغاز فعاليت سفير از اين «نقطه پايين»، اشتباه است.
