دو هفته قبل از انتخابات رياست جمهوري ارمنستان كه قرار است 19 فوريه برگزار شود، سرژ ساركيسيان نخست وزير اين كشور از مسكو كمك دريافت كرد. ويكتور زوبكوف نخست وزير روسيه از اين كشور ديدار به عمل آورد. منابع دولتي هدف ديدار زوبكوف را براي «روسيسكايا گازتا» چنين توضيح دادند: «حفظ تسلسل خط مستحكم فعلي در روابط روسي-ارمني و تأمين سرعت بالاي توسعه اين روابط اهميت زيادي دارد». سرژ ساركيسيان نامزد مقام رياست جمهوري بر خلاف مخالفان خود از فضاي رسانهاي خارج نميشود. و حالا ولاديمير پوتين هم از او طرفداري كرده است. اپوزيسيون مي تواند فقط حسادت بورزد. نخست وزير ارمنستان همزمان رئيس بخش ارمني كميسيون مشترك روسي-ارمني است. او به موقع از مقام خود استفاده كرده است. ايروان از همكاري با مسكو سود زيادي برد. مسكو هم مي توانست سود ببرد چنانچه سيمان ارمني انحصار بازار سيمان داخلي روسي را شكسته بود. البته، اين احتمال بسيار ضعيف است چرا كه در سال گذشته صادرات سيمان از ارمنستان فقط كمي از حد 220 هزار تن گذشت. در حالي كه حجم بازار روسي سيمان، 63 ميليون تن است.
استفاده دائمي از خط كشتيراني رو-رو قفقاز-پاتي كه به وسيله آن محموله اول 50 هزار تني سيمان ارمني به سوچي انتقال داده شد، بايد در توسعه روابط بازرگاني دوجانبه سهم مهم خود را ايفا كند. اين خط به صورت دائمي از ماه اوت سال گذشته فعاليت ميكند. در حال حاضر يك كشتي هفتهاي يك بار رفت و آمد ميكند ولي قرار است ظرف دو ماه آينده كشتي دوم وارد عمل شود و حجم جابجايي محمولهها دو برابر افزايش يابد.
طي دو سال اخير تجارت متقابل بين مسكو و ايروان به ميزان 60% افزايش يافته است. ولي دو نخست وزير به اعلام اين واقعيت بسنده نكرده و به اين نتيجه رسيدهاند كه توان بالقوه توسعه روابط هنوز ته نكشيده است. هر دوي آنها با خوشبيني اعلام كردند كه تبادلات بازرگاني متقابل مي تواند به 1 ميليارد دلار برسد.
ولي ساركيسيان بهانهاي براي گلهمندي هم پيدا كرد. وي گفت: «عامل حمل و نقل است كه از توسعه بيشتر همكاري اقتصادي بين روسيه و ارمنستان ممانعت ميكند». البته، در جريان مذاكرات در ايروان آخرين جزئيات قرارداد درباره مديريت امتيازي راهآهن ارمنستان توسط سازمان راه آهن روسيه هماهنگ شد. راهآهن ارمنستان در مالكيت دولت اين كشور باقي مانده ولي توسط سازمان روسي اداره خواهد شد. شركت روسي 16 ژانويه برنده مناقصه بين المللي اداره امتيازي 30 ساله راهآهن ارمنستان با حق تمديد آن به ميزان 20 سال برنده شد. قرار است پرداختهاي ساليانه به بودجه ارمنستان برابر 2% درآمدها شود. حق ورود اوليه به پروژه برابر 5 ميليون دلار است. راهآهن روسيه موظف شد ظرف 30 سال آينده حدود 400 ميليون دلار در توسعه زير ساخت راهآهن ارمنستان سرمايهگذاري كند و 170 ميليون در نوسازي قطارها.
البته، تجربه معين اداره واحدهاي اقتصادي ارمنستان توسط سازمانهاي روسي وجود دارد ولي اين تجربه عمدتاً منفي است. ارمنستان 6 سال قبل واحد صنعتي «مارس» را كه به 5 قسمت جداگانه تقسيم شده بود، به حساب بدهي خود به روسيه واگذار كرد. مسكو قول داده بود از تمامي ظرفيتهاي اين كارخانه استفاده كند. ولي تا كنون هر 5 واحد مذكور در واقع در حالت نگهداري بدون استفاده قرار دارند. ويكتور زوبكوف مي خواست توضيح دهد كه اين نتيجه روند بازسازي آنها جهت تشكيل يك مجتمع واحد است. در حال حاضر سهام شركت ارزيابي ميشود كه اين كار بايد تا پايان شش ماهه اول سال جاري به پايان برسد.
ارمنستان برنامههاي گستردهاي دارد، به خصوص در مرحله قبل از انتخابات. ايروان در صدد است يك پالايشگاه نفت بسازد ولي مسأله تغذيه نفت به اين واحد هنوز حل نشده و باعث شك و ترديد ميشود.
روسيه حاضر است در تمديد مهلت تضميني بهرهبرداري از نيروگاه اتمي ارمنستان و ساخت واحد جديد نيروگاه اتمي شركت كند. نيروگاه فعلي تا سال 2016 فعاليت خواهد كرد. سرگئي كريينكو رئيس شركت دولتي «روساتم» اظهار داشت: «ما موجبات ساخت نيروگاه اتمي جديد را در سال 2010 يا حد اكثر در سال 2011 را فراهم خواهيم كرد». كار تداركاتي بايد ظرف دو سال انجام شود.
همچنين يادداشت تفاهمي درباره تشكيل شركت مشترك روسي-ارمني در زمينه اكتشافات معدني و استخراج اورانيوم طبيعي (هر يك از طرفين صاحب 50% سهام ميشود) به امضا رسيد. روسيه حاضر است در 3 مأموريت زمينشناسي در اين زمينه 3 ميليون دلار سرمايهگذاري كند. مسكو علاوه بر خريد دارايي و اجراي سرمايهگذاريهاي چندين ميلياردي، كمك انساني را هم فراموش نمي كند و به ارمنستان آرد گندم تحويل ميدهد.
دو كشور دوست موافقتنامه روسي-ارمني سال 1992 درباره تجارت آزاد را به گونهاي اصلاح كردند كه با موازين و شرايط سازمان تجارت جهاني سازگارباشد.
ساركيسيان در پايان ملاقات با نخست وزير روسيه يادآوري كرد كه «روابط بين دو كشور به توجه دائمي احتياج دارد». وي اعتقاد دارد كه با وجود انتخابات قريب الوقوع، روابط روسي-ارمني چشمانداز خوبي دارد.
راسیسکایا گازیتا
