بلافاصله بعد از سفر دميتري مدودف معاون اول نخست وزير روسيه به حوزه فدرال جنوبي (كه البته اولين سفر او به منطقه نبود ولي بيشتر به آشنايي با اين منطقه در آستانه انتخابات رياست جمهوري شباهت داشت)، ولاديمير پوتين رئيس جمهور فدراسيون روسيه هم راهي قفقاز شد. براي او، ديدار برقآساي ديروزي از منطقه كوهستاني بوتليخ داغستان بيشتر شبيه بازديد از امكان افتخار رزمي و سياسي خود بود. پوتين براي اولين بار در ماه اوت 1999 بعد از رسيدن به رياست كابينه وزيران كشور، براي اولين بار به اين قسمت داغستان سفر كرده بود.
در ماه اوت 1999 قيام اصولگرايان اسلامي در نواحي بوتليخ و تسومادين داغستان كه از حمايت شامل باسايف و امير خطاب، فرماندهان صحرايي چچن برخوردار شد، باعث بلبشو در مسكو و پيشبينيهاي الحاق سريع داغستان به چچن شد كه در آن زمان در عمل مستقل بود. در اين شرايط آمادگي نخست وزير جديد براي «سركوب كردن تروريستها در مستراح» باعث ارتقاي سريع محبوبيت او هم در روسيه و هم در داغستان شد. در اين جمهوري معمولاً درباره رژيم حقوقي جمهوري خود با استفاده از شعر يك شاعر محلي ميگويند: «ما داوطلبانه به روسيه ملحق نشديم و حالا داوطلبانه جدا نميشويم». بعد از آن، انفجار مجتمعهاي مسكوني در مسكو، جنگ در منطقه كادار داغستان و در منطقه نوولاسكي در مرز با چچن و عمليات دوم چچن رخ دادند. ولي نقطه مبدأ آن حوادث، بوتليخ بود. صرف نظر از اينكه تصميمات سياسي كه طي اين مدت اتخاذ شدند، ميتوانند قابل بحث جلوه كنند ولي مسلم است كه اكنون حوادث اوت 1999 نمي تواند تكرار شود چرا كه نقشه مناقشات در قفقاز تغيير كرده است.
ولاديمير پوتين جلسه ديروزي با وزيران فدرال، افسران و روساي داغستان را در محل استقرار تيپ موتوريزه كوهستاني 33 برگزار كرد كه تا 1 دسامبر سال گذشته كاملاً تكميل شد. تيپ ديگري با همين مشخصات در قرهچاي چركسيا مستقر شده است. تعداد جمعي نفرات اين دو تيپ، 4.5 هزار نفر است. رئيس جمهور ضمن صدور دستور تشكيل اين يگانهاي ارتشي، هدف پاسداري از مرز دولتي را مطرح كرده بود. ولي معلوم است كه تفنگداران كوهستاني بايد از اين منطقه در برابر خطرات داخلي نيز دفاع كنند. اكنون شبه نظاميان در جنگلها و درههاي شمال قفقاز جابجا ميشوند. همه وعدههاي وزارت دفاع اجرا شده است: واحدهاي كوهستاني ارتش روسيه از نظاميان استخدام شده و اونيفرم كامل از نظر فني برخوردار شدهاند. افسران در منازل مبله شده زندگي ميكنند و سربازان در خوابگاهها با اطاقهاي سهنفري. در كلوپ محلي بولينگ و بيليارد وجود دارد. البته همه اين تجملات مانع از آن نشد كه يكي از سربازان در دسامبر سال گذشته بر روي نظاميان ديگر آتش گشوده و باعث تلفات جدي ارتش روسيه شد. ولي ديدار فرمانده كل قوا فرصت خوبي براي بحث درباره اين مسايل غمانگيز نبود. يكي از نظاميان به رئيس جمهور گفت: «خط شما، خط پيروزي است».
ديروز ولاديمير پوتين به موخو علييف رئيس جمهوري داغستان نشان افتخار و به افسران و مسئولان ساختماني نشانها و مدالهاي ديگري اعطا كرد. پوتين دستور داد كه نظاميان با علاقه بيشتر با مردم بومي برخورد كنند و آنها را دوست داشته باشند. بديهي است كه ساكنان محلي به زيرساخت تيپ ارتشي سرويس مي دهند كه اگر ساكنان روستاهاي اطراف به دليلي با حضور اين تيپ مخالفت ورزند، استقرار واحد ارتشي نيز معني چنداني نخواهد داشت.
رئيس جمهور به آلكسي ميللر رئيس شركت گازپروم دستور داد روند گازرساني به منطقه را سرعت بخشد. ميللر قول داد تا اواسط سال 2009 اين كار را انجام دهد. ايگور لويتين وزير حمل و نقل بايد 3 ميليارد روبل پيدا كند كه جاده نيمه آسفالت شده بوتليخ-تسومادا به جاده ثابت مناسبي تبديلشود كه بعد از يك بار عبور ادوات زرهي ارتشي، مردم محلي هم بتوانند از اين جاده استفاده كنند. رئيس جمهور با لحن مرموزي افزود:»ممكن است اينجا يك كريدور ديگر به سوي گرجستان ساخته شود». معلوم نيست، آيا او مايل است جاده در حال ساخت را به راه ارتباطي جديد با همسايه روسيه در ماوراي قفقاز تبديل كند يا اينكه در صورت تشديد «احساسات دوستانه» بين دو كشور، ادوات زرهي مي توانند از اين جاده حركت خود را شروع كنند.
لازم به يادآوري است كه در حال حاضر هر سه جاده اتومبيلي كه بين روسيه و گرجستان وجود دارند، از كار افتادهاند. جاده ساحلي درياي سياه به مناقشه گرجي-آبخازي خورده است، بزرگراه قفقاز به مناقشه در آستياي جنوبي و جاده نظامي گرجي كه در بعضي ماههاي سال فعاليت نمي كند، به خاطر تعميرات در ترمينال گمركي روسي «لارس» فعاليت نميكند.
ورمیا نوستی
