ممكن است احتمال صدور سيستمهاي ضد هوايي به ايران كه مي توانند همه اهداف هوايي معاصر را از بين ببرند، به برگ برنده مكملي در دست مسكو در مبارزه با استقرار رده سوم سيستم پدافند ضد موشكي آمريكا در چك و لهستان مبدل شود (دولت بوش دفاع در برابر موشكهاي ايراني را علت استقرار اين سيستم اعلام كرده است). اين يك استدلال ديگر براي متقاعد كردن دولت آينده آمريكا به خودداري از جنگ با ايران خواهد شد. ايران با دريافت سيستمهاي اس-300 مي تواند سيستم واقعاً مؤثر ملي پدافند ضد هوايي را به وجود آورد.
به گزارش خبرگزاري «فارس»، وزير دفاع ايران توضيح داد كه صادرات سيستمهاي اس-300 «در چارچوب قرارداد منعقد شده با روسيه» انجام خواهد شد و اينكه مواعد صادرات بعداً اعلام خواهد شد. مصطفي محمد نجار بين صادرات احتمالي سيستمهاي تسليحاتي روسي و گزارش سازمان اطلاعات ملي ايالات متحده كه در آن به نبودن فعاليتها در جهت ساخت بمب هستهاي در ايران اشاره شد، هيچ رابطهاي تشخيص نمي دهد. يك سال و نيم قبل روسيه را متهم كرده بودند كه به بلاروس سيستم اس-300 را صادر ميكند كه بعداً اين سيستمها را به ايران تجديد صدور كند. در آن زمان اين اطلاعات كاذب بود ولي الآن قضيه جدي ميشود.
جالب توجه است كه وزير دفاع ايران در پي چهارمين نشست هفته گذشته كميسيون مشترك همکاري نظامي فني بين روسيه و ايران، اين مطلب را اعلام كرد. ميخاييل دميتريف مدير سرويس فدرال همکاري نظامي فني روسيه كه در آن نشست حضور داشت، بعد از پايان آن اعلام كرد: صدور سيستم موشكي اس-300 به ايران مورد بحث قرار نگرفت ولو اينكه اين كار در چارچوب همه رژيمهاي تسليحاتي مجاز است. دميتريف افزود: روسيه ايران را كشوري مطرود محسوب نميكند، «اين يك كشور كاملاً عادي است»، و لذا روسيه درخواستهاي احتمالي تهران براي خريد سلاحهاي دفاعي را بررسي خواهد كرد چنانچه اين كار به وسيله توافقات بين المللي ممنوع نشده باشد. سيستم اس-300 مشمول اين محدوديات نيست. در همکاري نظامي فني بين دو كشور سيستمهاي ضد هوايي و راداري اولويت دارند. روسيه تا كنون به ايران 29 دستگاه سيستم ضدهوايي كوتاهبرد «تور-ام-1» با برد 14-12 كيلومتري را صادر كرده است. در حال حاضر كارشناسان روس چگونگي استفاده از اين وسايل را به ايرانيان ياد مي دهند.
فروشندگان روس اسلحه اعتراف ميكنند كه در بازار تسليحات «مبارزه آشكار و نهان بر سر ايران در جريان است». ميخاييل دميتريف هم گفت: «ما اينجا با رقابت زيادي روبرو ميشويم. ما نمي خواهيم از اين بازار خارج شويم چرا كه بازگشت به ايران دشوار خواهد بود». يك سال پيش سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه در جريان سفر به هند تقريباً چنين موضوعي را بيان كرده بود: ما دليلي نمي بينيم كه از صدور سيستمهاي اس-300 به ايران خودداري كنيم. با عنايت به اين مواضع شفاف روسيه در زمينه همکاري نظامي فني با ايران مي توان فرض كرد كه معامله در مورد صدور سيستمهاي اس-300 به ايران نهايي شده است. ولي ديروز سرويس فدرال همکاري نظامي فني، سازمان «روسابوروناكسپورت» و شركت «آلماس-آنتي» كه اس-300 را توليد ميكند، در پاسخ به درخواست روزنامه «ورميا نووستي» از تفسير اين مسأله خودداري كردند.
ولي يك مسئول بلندپايه صنايع دفاعي روسيه در گفتگو با مفسر روزنامه «ورميا نووستي» صحت اظهارات وزير دفاع ايران را تأييد كرد. به گفته وي، توافقنامه درباره صدور 40-30 سيستم مذكور توسط سرويس فدرال همکاري نظامي فني روسيه و نهاد نظامي ايران پاراف شده است. از قرار معلوم، پاراف شدن، مرحله الزامي انعقاد يك موافقتنامه بين المللي نيست. هنوز تصميم سياسي بايد اتخاذ شود. ولي منطقي است كه اگر مقامات عالي كشور اجازه پاراف كردن را دادند، اين سند بايد به موقع اجرا گذارده شود. اطلاعات مقدماتي مخصوصاً به رسانه هاي گروهي انداخته شد تا واكنش طرفهاي ذي علاقه بررسي شود. در صورت تشديد اوضاع و خطر تحريمات، ممكن است كار به پاراف كردن سند خاتمه يابد.
بايد به اين نكته توجه كرد كه نه نوع سيار S-300V كه مخصوص حمايت از يگانهاي ارتشي بلكه سيستمهاي S-300PMU1 S-300PMU2 Favorite كه مخصوص دفاع از تأسيسات مهم نظامي و اداري هستند، صادر ميشوند. رسلان پوخوف مدير مركز مطالعه راهبردها و فناوريها به روزنامه «ورميا نووستي» گفت: «از اينجا ميتوان نتيجه گرفت كه ايران واقعاً نگران ضربات هوايي است. به عقيده پوخوف، براي روسيه انعقاد قرارداد درباره صدور اس-300 به ايران بدان معناست كه «يادداشت تفاهم گور-چرنومردين» به زبالهدان انداخته شده است. اين يادداشت در سال 1996 امضا شد كه بوريس يلتسين در آستانه انتخابات رياست جمهوري به حمايت ايالات متحده نياز داشت و متعهد شده بود به ايران اسلحه صادر نكند. پوخوف ميگويد: ما با امضاي اين موافقتنامه تسليحاتي از «نگاه كردن به دهان واشنگتن دست كشيدهايم».
منبع ما در صنايع دفاعي بهاي قرارداد و تعداد سيستمهاي اس-300 را عنوان نكرد چرا كه «همه صفحات قرارداد پاراف نشدهاند». او معتقد است كه بايد تعداد بيشتر اين دستگاه ها را فروخت تا ذخيره داشته باشند. يك خلبان آشنايي او كه جديداً به ايران هواپيماهاي جنگي را منتقل كرد، گفت كه ايرانيان با وسايل هوايي خيلي آزاد رفتار مي كنند. گاهي مقررات كاربرد هواپيماها را رعايت نميكنند، ويراژ مي دهند و در نتيجه هواپيماهاي سقوط ميكنند. معاون فرمانده نيروي هواي ايران همينطور جان خود را از دست داد. بعيد نيست كه سيستمهاي ضد هوايي روسي دچار همين سرنوشت شوند. ايرانيان در جواب به شكايات مربيان روس مي گويند: «الله داد، الله پس گرفت».
سيستم اس-300 قادر است همه اهداف هوايي معاصر را كه با سرعت 288 متر در ثانيه پرواز ميكنند، از بين ببرد. حد اكثر برد آن 150 كيلومتر است. اين سيستم كه از وسيله مبارزه با پارازيت برخوردار است، مي تواند همزمان 24 هدف را دنبال كند و به هر يك از آنها 2 موشك از يك سكو يا 4 موشك از دو سكو بفرستد. فعاليت آن به ميزان 100% اتوماتيك است. زمان استقرار سيستم اس-300 براي آغاز فعاليت 5 دقيقه است.
ورمیا نوستی
