سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه اعلام كرد كه در نتيجه سال 2007 صادرات تسليحاتي روسيه ركورد جديدي شكسته و بالغ بر 7 ميليارد دلار خواهد شد. در عين حال، روسيه به خاطر مشكلات در زمينه ساخت ناوها و سرد شدن روابط با الجزاير 1 ميليارد دلار كم آورده است. طي 7 سالي كه سرگئي چمزوف، رئيس سابق شركت «روسابوروناكسپورت» و مدير كل كنوني كرپراسيون «فناوريهاي روسيه» در زمينه تجارت اسلحه كار مي كرد، صادرات اسلحه دو برابر افزايش يافته است.
به گفته سرگئي ايوانوف، در سال جاري مي توان به عبور از حد 7 ميليارد دلار اميدوار بود. اين واقعاً ركورد است چرا كه در سال 2006 صادرات اسلحه برابر 6.5 ميليارد برآورد ميشد. رشد صادرات تسليحاتي، نتيجه انعقاد قراردادهاي مهم در سالهاي 2006-2004 شده است. اوضاع جهاني به انعقاد آن قراردادها كمك كرد كه در شرايط عمليات نظامي ايالات متحده در افغانستان و عراق، تعدادي از كشورهاي اسلامي به خريد گسترده اسلحه از روسيه پرداختند چرا كه روسيه را حد اقل به عنوان حريف و رقيب آمريكا تلقي ميكنند. صنايع دفاعي روسيه با استفاده از اين قراردادهاي صادراتي به تدريج از بحران سالهاي 1990 بيرون آمد و در سالهاي 2007-2006 توانست صادرات گسترده سلاحهايي را كه به صورت انبوه توليد ميشود، شروع كند. بخش عمده قراردادهاي صادراتي توسط شركت واسطه دولتي «روسابوروناكسپورت» كه در نوامبر سال 2000 تأسيس شد، منعقد گرديد (به توليد كنندگان و طراحان تسليحات فقط اجازه داده شده است به صورت مستقل قطعات يدكي را صادر كنند و تسليحاتي را كه قبلاً صادر شده بود، تعمير كنند). ابتدا آندري بليانينوف مدير كل «روسابوروناكسپورت» شده بود ولي كار اساسي در زمينه تدارك قراردادها توسط سرگئي چمزوف معاون اول وي انجام ميشد. در آوريل سال 2004 خود چمزوف رئيس شركت شد. آشنايي ديرينه چمزوف با ولاديمير پوتين رئيس جمهور فدراسيون روسيه باعث شد كه دولت در زمينه حمايت از پروژههاي صادراتي توليد كنندگان روسي اسلحه فعالتر شود. 26 نوامبر چمزوف رئيس كرپراسيون دولتي «فناوريهاي روسي» شد كه قرار است «روسابوروناكسپورت» هم به آن ملحق شود. طي 7 سال فعاليت چمزوف در «روسابوروناكسپورت» حجم صادرات سلاحهاي روسي از 3.68 ميليارد (در سال 2000) تا بيش از 7 ميليارد دلار افزايش يافته است.
نمايندگان «روسابوروناكسپورت» از تفسير اظهارات اخير سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه خودداري كردند. به گفته ميخاييل دميتريف رئيس سرويس فدرال همکاري نظامي فني، مانند سابق جنگندههاي «سو» و «ميگ» و هليكوپترهاي «مي» از بالاترين تقاضاي بازار برخوردارند. قرار است روسيه در سال جاري به هند، الجزاير، ونزوئلا و مالزي حدود 70 فروند سو-30 معادل قريب به 3 ميليارد دلار را صادركند. اولگ دمچنكو رئيس شركت «ايركوت» به «كمرسانت» گفت: «سال جاري براي ما سال ركورد شده است. كارخانه ايركوتسك تا پايان سال جاري 43 جنگنده Su-30MKI, Su-30MKM, Su-30MKI9A) مونتاژ خواهد كرد. حتي در سالهاي شوروي حجم توليد ما اينقدر بالا نبود».
در سال 2007 تحويلات قابل توجه سيستمهاي ضد هوايي انجام گرفتند. اوايل سال 2007 سرگئي ايوانوف رسماً از اجراي قرارداد با ايران در زمينه صدور سيستمهاي ضد هوايي برد كوتاه «تور-ام-1» خبر داده بود. همچنين اجراي قرارداد درباره صدور سيستمهاي ضد هوايي برد بلند S-300PMU-2 به چين همچنان ادامه دارد. ولي قراردادهاي صادراتي در زمينه تسليحات براي نيروي دريايي اجرا نشدند. در ماه سپتامبر نمايندگان نيروي دريايي هند اطلاع دادند كه انتقال زيردريايي اتمي «چكرا» پروژه 971 كه قرار بود 15 اوت 2007 به صورت ليزينگ در اختيار نيروي دريايي هند قرار بگيرد، تا 15 ژوئن 2008 موكل شده است چرا كه كارخانه كشتيسازي آمور تأخير 9 ماهه دارد. روسيه بر افزايش بهاي قرارداد از 650 تا 785 ميليون دلار تأكيد ميكند. هند با تأخير موافقت كرده است ولي با افزايش قيمت موافق نيست.
اجراي يك سري قراردادها با الجزاير كه جزو مجموعه 8 ميليارد دلاري بود كه در ماه مارس 2006 در حين سفر ولاديمير پوتين رئيس جمهور فدراسيون روسيه به اين كشور به امضا رسيد، به حال تعليق درآمد. مقامات الجزاير مبتكر تعليق خريدهاي هماهنگ شده با طرف روسي شدند. اوضاع داخلي الجزاير و فعال شدن فرانسه در الجزاير، باعث سرد شدن روابط اين كشور با روسيه شده است.
احتمالاً همين امر باعث شد كه بهاي كلي صادرات سال جاري نسبت به پيشبينيهاي اوايل سال به ميزان 1 ميليارد دلار كاهش يابد. در ماه فوريه ميخاييل دميتريف رئيس سرويس فدرال همکاري نظامي فني اظهار داشت: «ما در سال 2007 ميتوانيم از محل همکاري نظامي فني به رقم 8 ميليارد دلار برسيم». البته، رقم 7 ميليارد دلار را بايد به عنوان رقم مقدماتي تلقي كرد. به عنوان مثال، نتايج تجارت اسلحه در سال 2005 چند بار تصحيح شده بود. ابتدا رقم 5.1 ميليارد دلار اعلام شده كه از سال قبل 700 ميليون كمتر بود ولي در فوريه سال 2007 ميخاييل دميتريف رقم نهايي 6.126 ميليارد دلار را عنوان كرد. در آينده كوتاهمدت صادرات تسليحاتي ساخت روسيه مي تواند افزايش يابد. اين امر از مجموعه سفارشهاي صادراتي معلوم ميشود. در ماه فوريه 2007 دميتريف اطلاع دادهبود كه مجموعه سفارشها معادل 30 ميليارد دلار است كه از اين رقم حدود 20 ميليارد نصيب «روسابوروناكسپورت» ميشود. بنا بر اين، صادرات تسليحاتي روسيه تا 3-2 سال آينده سطح صادراتي سال2007 را حفظ خواهد كرد.
رئيس سرويس همکاري نظامي فني اظهار داشت: «با توجه به اينكه مجموعه سفارشهاي فعالان همکاري نظامي فني بالغ بر 32 ميليارد دلار است، ما به دورنماي همكاري در اين زمينه با خوشبيني مينگريم. كار اساسي توسط «روسابوروناكسپورت» انجام شده است كه سفارشهاي آنها برابر 24 ميليارد دلار است. انتظار ميرود كه در سال 2008 بخش عمده سفارشهاي صادراتي به هواپيماهاي «سو» و «ميگ» اختصاص يابد كه به هند، ونزوئلا، اندونزي و سوريه ارسال خواهند شد. همچنين صدور سيستمهاي ضدهوايي به چين و سوريه، ناوهاي جنگي به ويتنام و زيردرياييها به هند و الجزاير پيشبيني شده است. ولي كارشناسان بعيد نمي دانند كه تا 4-3 سال آينده صادرات افت كنند. رسلان پوخوف مدير مركز تحليل راهبردها و فناوريها به «كمرسانت» گفت: «ما با دستيابي به رقم 7 ميليارد دلار وارد يك قسمت مسطح مسير ميشويم كه درصورت حفظ اوضاع مناسب بين المللي، صادرات ما تا 4-3 سال آينده در همين سطح باقي خواهد ماند. ولي ممكن است بعد از آن سقوط شديدي در انتظار ما باشد». به گفته اين كارشناس، صنايع دفاعي روسيه با كمبود شديد نيروي كار به خصوص كارگران ماهر روبرو ميشود. ولي تورم در بخش دفاعي از سطح كلي كشور بالاتر است. در سال 2007 نرخ تورم در روسيه حدود 12% خواهد بود ولي در صنايع دفاعي بالغ بر 20% ميشود. عدم صرفهجويي انرژي، علت اساسي رشد هزينههاي جانبي اين بخش است. در نتيجه اين دو عامل، روسيه از توليد بعضي انواع تسليحات عاجز خواهد ماند و تسليحات ديگر به خاطر قيمت بالا امكان رقابت را از دست خواهند داد.
کامرسانت
