طرف ارمني در ماه مارس به هنگام مراسم باشكوه افتتاح خط لوله انتقال گاز ايران-ارمنستان كه با شركت رهبران دو كشور برگزار شد، اطمينان حاصل كرد كه رئيس جمهور ايران تا پايان سال جاري به ايروان سفر خواهد كرد. مانند دفعه اول، جنبههاي اقتصادي همكاري بين دو كشور در ملاقات فعلي دو رئيس جمهور در مقام اول قرار خواهند گرفت.
علاوه بر مجاورت جغرافيايي، واقعيات سياسي دو كشور باعث توسعه روابط ميان آنها شده است. ارمنستان كه از سوي آذربايجان و تركيه محاصره شده و در پروژههاي انرژتيك شركت نمي كند، به راههاي حمل و نقل (راه گرجستان كافي نيست) و مواد هيدروكربني ايراني احتياج دارد. ايران به نوبه خود به اجراي برنامههاي گستردهاي ميپردازد كه پايهاي براي ادعاهاي رهبري منطقهاي آن ايجاد كنند. اكثريت قريب به اتفاق كارشناسان نامدار علوم سياسي قفقاز جنوبي در گفتگو با خبرنگار «نزاويسيمايا گازتا» خاطرنشان كردهاند كه تهران با آغاز پروژههاي بزرگ براي غرب خودكفايي و قدرت اقتصادي و براي همسايگان منطقهاي اهميت ژئوپلتيكي خود را به نمايش ميگذارد. در اين روزها نكته اخير به خصوص نمايان شده است.
تهران و ايروان يادداشت تفاهمي درباره انتقال بارها امضا كردند كه به موجب آن رانندگان تريليهاي ارمني مي توانند نه تنها وارد خاك ايران شوند بلكه ترخيص تسهيلي بارهاي خود را به عمل آورند. اين بارها مي توانند به بندر انزلي در ساحل درياي خزر و به بندر عباس در ساحل خليج فارس و نيز به مراكز مرزي ديگر انتقال داده شوند. اين موافقتنامه براي ارمنستان اهميت بسيار زيادي دارد. اين كشور نه تنها بهترين مسير براي رسيدن به روسيه و آسياي مركزي از طريق درياي خزر را دريافت ميكند (اهميت راهبردي خليج فارس زايد الوصف است) بلكه تعرفههاي ترانزيت بارها از طريق ايران نسبت به بنادر باتومي و پاتي گرجستان 60% ارزانتر است. علاوه بر آن، نهادهاي حمل و نقل ايران و ارمنستان مشغول مذاكرات درباره ارتباط مستقيم راهآهن هستند. قرار است كارشناسان ظرف يك ماه طرح فني و اقتصادي آن را تهيه كنند.
تهران و ايروان برنامههاي انرژتيك چشمگيري دارند. قرار است علاوه بر توسعه ظرفيت خط لوله اتمام شده ايران-ارمنستان، دو نيروگاه برق آبي در دو ساحل رود ارس، خط لوله انتقال نفتي تبريز-مگري و يك پالايشگاه در خاك ارمنستان و نيز خطوط جديد انتقال برق ساخته شوند تا صادرات نيروي برق از ارمنستان به ايران افزايش يابد. بهاي كلي پروژههاي ايراني-ارمني 1 ميليارد دلار است. ادوارد آقاجانوف كارشناس مسايل اقتصادي در گفتگو با «نزاويسيمايا گازتا» درباره همكاري ايراني و ارمنستان گفت: «براي كشوري كه در حالت نيمه محاصره قرار دارد، اين همكاري حتي از نياز زندگي بيشتر است». و حالا بخش عمده توافقات و پروژهها توسط سران دو كشور امضا شده است.
روزنامه «نزاويسيمايا گازتا»
