يوري بالويفسكي شكايت كرد كه نظريه نظامي سازمان در ماه آوريل سال جاري تسليم كشورهاي عضو شده ولي تا كنون كسي پاسخ نداده است. به عقيده ژنرال‌هاي روس، اين سازمان عمدتاً به عنوان وسيله پيشبرد امور اقتصادي و انساني تشكيل شده بود. ولي اوضاع سياسي جهاني با سرعت توسعه مي‌يابد. خطرات و چالش‌هاي جديد به تهديدات قديمي اضافه مي‌شوند. لذا مكانيزم حل و فصل اين مسايل ضروري به نظر مي‌رسد.

اين بار اولا نيست كه مسكو سعي مي‌كند اونيفرم نظامي را به تن اين سازمان بكند. اواخر ماه آوريل سال گذشته سرگئي ايوانوف در جلسه وزيران دفاع كشورهاي عضو به اتحاد نظامي كشورهاي عضو دعوت كرده بود. پكن در جواب سكوت اختيار كرده بود. بعد از آن طرف روس از طرف ديگر به اين مسأله پرداخت و پيشنهاد كرد سازمان همکاري شانگهاي برابر با پيمان امنيت دسته‌جمعي محسوب شود. پكن با اين انديشه مخالفت شديدي كرد.

و حالا مسكو يك بار ديگر سعي كرده است كشورهايي را در يك رديف نظامي قرار دهند كه دربرگيرنده نصف بشريت، دو زرادخانه عظيم هسته‌اي و بيش از 4 ميليون شخص نظامي است كه از نظر تعداد نفرات از ارتش‌هاي ناتو بزرگتر است. خطرات مشترك براي اثبات ضرورت تشكيل ائتلاف نظامي-راهبردي مشخصاً ذكر شده‌اند. البته، يوري بالويفسكي خاطرنشان كرد كه روسيه مخالف تشكيل بلوك‌هاي نظامي است ولي اين فقط بخشي از حرفهاي الزامي سياسي است. ژنرال‌هاي زيردست ژنرال حرفهاي او را چنين تعبير مي‌كنند كه سازمان همکاري شانگهاي سازمان نوظهوري است كه از زمان تشكيل آن 10 سال هم نگذشته است ولي اين سازمان از نظر اقتصادي و سياسي در جهان اعتبار پيدا كرده است و حالا كه رزمايش نظامي شروع مي‌شود، اهميت نظامي هم كسب مي‌كند.

ويتالي شليكوف عضو شوراي سياست خارجي و دفاعي به «نزاويسيمايا گازتا» گفت:‌ «البته يك نيروي مقابل ادعاهاي آمريكا و ناتو براي رهبري جهاني بايد وجود داشته باشد. روسيه هم در منطقه پيچيده‌اي چون آسيا به متحدان احتياج دارد. از اين نظر مي توان اظهارات رئيس ستاد كل نيروهاي مسلح روسيه را به عنوان واكنش درست مقامات روسيه به تشديد فزاينده اوضاع جهان تلقي كرد. در حال حاضر هم كشورها به متحدان احتياج دارند». وي افزود كه تلاش روسيه براي جهت دادن سازمان همکاري شانگهاي به سوي نظامي-سياسي، مي تواند موجب تثبيت اوضاع بين المللي شود. شليكوف احتمال مي‌دهد كه ابتكار اعلام شده توسط يوري بالويفسكي، يك نوع جواب به استقرار سيستم پدافند ضد موشكي آمريكايي در اروپا است: «ما به گونه‌هاي مختلف جواب تلاش آمريكا براي برقراري سلطه جهاني خود را مي دهيم كه توسعه جنبه نظامي-سياسي سازمان همکاري شانگهاي فقط يكي از روش‌هايي است كه در اين زمينه به كار گرفته مي‌شود».

پاول زولوتارف معاون مدير انستيتوي آمريكا و كانادا به مفسر «نزاويسيمايا گازتا» گفت كه «بايد مشخصا ‌درك كرد كه يك نوع موازنه نيروها بايد در جهان حفظ شود. فعاليت كشورهاي عضو ناتو در آسيا بسيار گسترده است كه در اين شرايط كشورهاي عضو سازمان همکاري شانگهاي به منظور تأمين امنيت و دفاع از منافع خود بايد راه‌كارهاي نظامي-سياسي را طراحي كنند. روسيه تلاش مي‌كند سازمان شانگهاي را فعال‌تر سازد. متأسفانه، در حال حاضر هيچ چنين سازماني بدون توجه به مكانيزم‌هاي نظامي تأمين امنيت منطقه‌اي نمي‌تواند فعاليت مؤثري از خود نشان دهد. كشورهاي عضو سازمان از توان اقتصادي و نظامي قابل توجهي برخوردارند. آنها با سرعت تمام توسعه مي‌يابند وي مخواهند كه صداي آنها در مورد همه مسايل جهاني شنيده شود. بنا براين، تمايل روسيه به سازماندهي جوانب نظامي اين سازمان كاملاً مستدل و منطقي به نظر مي‌آيد».

ايوان سافرانچوك مدير نمايندگي مركز اطلاعات دفاعي آمريكا در مسكو در مورد فقدان واكنش وزيران دفاع سازمان همکاري شانگهاي و از جمله چين به نظريه نظامي پيشنهادي يوري بالويفسكي گفت كه اين اسناد به بررسي بسيار مفصلي احتياج دارند: «معمولاً اين اسناد به سختي و در پي هماهنگي‌هاي فراواني به وجود مي‌آيند. بهتر است كه به جاي طراحي نظريات جديد، مسايل مشخص حل شوند كه بر همين اساس نظريات هم به طور طبيعي به وجود خواهند آمد». در هر حال، سازمان همکاري شانگهاي مي تواند آينده نظامي خوبي داشته باشد.