و حالا ناو يخ شكن اتمي‌«روسيه» به فعاليت‌ها در زمينه تعيين مرزهاي فلات قاره روسيه ادامه خواهد داد. مطابق با تصميم هيأت رئيسه دريايي روسيه كه جلسه آن روز 6 ژوئن 2006 تحت رياست سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه برگزار شده بود، مأموريت جديد توسط كشتي‌راني مورمانسك تأمين مي‌شود كه به صورت «تراست» ناو يخ شكن مذكور را در اختيار خود دارد.

اين پژوهش‌هاي شمالي كشور ما اهميت فراواني دارند. منطقه‌اي با مساحت 1.2 ميليون كيلومتر مربع از شبيه جزيره كولسكي در غرب تا تنگه برينگ در شرق تا قطب شمال در شمال در كار است. فلات قاره اين منطقه در بر گيرنده مقادير عظيم مواد هيدروكربني است كه طبق بعضي برآوردها يك ربع ذخاير جهاني را تشكيل مي دهند.

روسيه مدعي همين ثروت‌هاست. يادآوري مي‌شود كه فعلاً فقط منطقه اقتصادي 200 مايلي در اختيار ماست كه توسط كنوانسيون حقوق دريايي سازمان ملل تعيين شده است. همين سند امكان توسعه قابل توجه اين منطقه را مي دهد چنانچه ثابت شود كه رشته كوه‌هاي اقيانوسي لومونوسوف ادامه مستقيم پلاتفرم قاره‌اي سيبري است. روسيه در سال 2002 تقاضانامه‌اي به كميسيون ويژه سازمان ملل ارسال كرد ولي كارشناسان ما در آن زمان نتوانسته بودند تقاضاي خود را به طور قانع كننده مستدل كنند. شانس بعدي 2 سال بعد فراهم خواهد شد كه محققان روس مايل‌اند تا آن زمان خوب آماده شوند.

نمايندگان سرويس روابط عمومي كشتي‌رساني مورمانسك به ما اطلاع دادند كه مطالعات برروي ناتو يخ‌شكن «روسيه» با كمك دستگاه‌هاي زير دريايي هدايت شونده «كلاوسين 1-ر» مجهز به سيستم جهت‌يابي، دوربين‌هاي ويدئو و ساير تجهيزات تكنولوژيكي اجرا خواهدشد. قرار است روز 11 اوت اين دستگاه‌ها براي اولين بار زير آب بروند. متخصصين انستيتوي مسايل فناوري‌هاي دريايي شعبه خاور دور آكادمي علوم روسيه و اداره كل مطالعات زيردريايي وزارت دفاع طي 10 روز مشغول سنداژ و عكس‌برداري از روي سطح فلات قاره خواهند شد. آنها به مطالعاتي ادامه خواهند داد كه هيأت‌هاي علمي قبلي طي چند ماه سال بين المللي قطبي انجام داده بودند.

به نظر مي‌آيد كه اين سفر علمي همانند مأموريت‌هاي سابق محققان روس باعث خوشحالي چندان مدعيان ديگر منطقه قطب شمال نخواهد شد. در زمان اخير تعداد آنها زياد شده است. ايالات متحده فعال شده است. ناو سنگين يخ‌شكن گارد ساحلي «هيلي» فوراً به اين منطقه اعزام شد و تصميم گرفته شد دو ناو جديد براي حضور در منطقه ساخته شوند. هيأتهاي علمي نروژي، دانماركي و چيني هم به اين منطقه سفر كرده‌اند. دانمارك اعلام كرده است كه قطب شمال كه در نزديكي گروئنلند قرار دارد، فقط به دانمارك تعلق دارد. كانادا به همه مي‌گويد كه رشته كوه‌هاي لومونوسف از قاره آمريكا شروع مي‌شود.

ولي دلالي كه رقيبان روسيه عنوان ميكنند، ضعيف است. ما طي دهها سال به طور برنامه‌ريزي شده مناطق شمالي را مورد مطالعه قرار داده و زيربناي راه دريايي شمالي را آباد مي كرديم. اين فعاليت حتي طي 15 سال اخير كه ناوگان قطبي روسيه دوران سختي را طي مي‌كرد، قطع نمي‌شد. از اين نظر نمونه سازمان كشتي‌راني مورمانسك جالب توجه است كه در «تعرض شمالي» فعلي نقش تعيين كننده‌اي بازي مي‌كند. اين شركت نه تنها ناوگان خود بلكه نيروي متخصصي را كه از تجربه سرشار فعاليت در شمال برخوردارند، حفظ كرده است.

ولي زمان پيش مي‌رود و متخصصين مجرب، تجربه خود را به نسل جوان منتقل مي‌كنند. كشتي‌هاي جديدي وارد صحنه مي‌شوند كه بر اساس فناوري‌هاي بالا ساخته شده و واجد شرايط بين المللي امنيت زيست محيطي هستند. اوايل سال جاري ناوگان اتمي ناو يخشكن اتمي «50 سال پيروزي» را دريافت كرد كه نيرومندترين ناو يخ‌شكن در جهان است. اين ناو جاي ناو يخشكن «آركتيك» را خواهد گرفت كه به سقف فعاليت خود رسيده است. در آخرين روز ماه جولاي پرچم دولتي روسيه بالا كشتي باري يخ‌شكن «پوموريه» بر افراشته شد. اين كشتي دومي است كه توسط سازمان كشتي‌راني در چارچوب برنامه نوسازي ناوگان باري ساخته شده است.

نمايندگان كشتي‌راني مورمانسك همچنين به دولت پيشنهاد كرده‌اند كشتي باري «راه شمالي» به كشتي حفاري تبديل شود. درصورت حمايت دولت از اين پيشنهاد، مي توان به اجراي عمليات حفاري در فلات قاره قطبي در مناطق يخ‌هاي شناور خطرناك مبادرت ورزيد. نمونه‌هاي دريافت شده باعث خواهد شد كه تأكيد روسيه بر حق خود بيشتر به اثبات برسد. آلكساندر مدودف مدير كل كشتي‌راني مورمانسك اطلاع داد كه با كارخانه ماشين‌سازي «زووزدوچكا» مذاكرات مقدماتي به عمل آورده است. اين كارخانه حاضر است طي مدت بسيار كوتاه (1.5 سال) كشتي مورد نظر را بازسازي كند.

اين برنامه‌هاي گسترده توسعه و نوسازي كشتي‌راني مورمانسك جوابگوي اهداف دولتي است. آلكساندر مدودف در جريان يك كنفرانس خبري اخير تأكيد كرد كه كسي كه سياست فعالانه اقتصادي را در منطقه دنبال كند، صاحب مناطق عظيم قاره فلات خواهد شد.
راسیسکایا گازیتا