روز دوشنبه گذشته نيكلاي بورديوژا دبير كل سازمان پيمان امنيت دستهجمعي اعلام كرد كه سازمان همکاري شانگهاي و سازمان پيمان امنيت دستهجمعي در صدد هستند پروتكل همكاري امضا كنند. در عمل، اين امر به معني الحاق چين به اتحاديه نظامي كشورهاي جامعه مشترک المنافع است كه بدين وسيله به جاي پيمان ورشو، يك نيروي جديد مقابل ناتو وارد صحنه ميشود.
اين پروتكل درباره شرايط همكاري بين دو سازمان مي تواند در آينده نزديك به امضا برسد. بورديوژا همچنين به مصلحت بودن برگزاري رزمايشهاي مشترك دو سازمان اشاره كرد: «در اين صورت مي توان نه تنها همكاري نظامي را تمرين كرد بلكه مسايل مشاركت دو سازماني كه در زمينه امنيت يك منطقه فعاليت ميكنند، را طراحي كرد». ممكن است امضا اين پروتكل رسماً در اجلاس قريب الوقوع سازمان همکاري شانگهاي (16 اوت، بيشكك) اعلام شود. ولي سرويس مطبوعاتي سازمان پيمان امنيت دستهجمعي اين پيشبينيها را رد كرده و اعلام كرد كه همگرايي نمي تواند اينقدر سريع باشد.
تلاشهايي براي گسترش سازمان همکاري شانگهاي قبلاً نيز به عمل آمده بودند. نمايندگان كشورهاي عضو ناظر در سازمان همکاري شانگهاي (پاكستان، ايران، هند و مغولستان) در رزمايش ماه مي شركت كرده بودند. دو سازمان از نظر تركيب اعضا با هم تفاوت چنداني ندارند و تنها چين است كه عضو پيمان امنيت دستهجمعي نيست. چين درصورت امضاي پروتكل به شريك راهبردي ارمنستان و بلاروس كه عضو پيمان امنيت دستهجمعي هستند، تبديل خواهد شد. در اين صورت سازماني كه ابتدا آسيايي بود، مرزهاي غربي خود را توسعه داده و به ناتوي اورآسيايي تبديل خواهد شد.
كارشناسان روس نسبت به كارآيي بلوك جديد شبهات زيادي دارند. آلكساندر خرامچيخين رئيس بخش انستيتوي تحليل سياسي و نظامي گفت:«سعي ميكنند به وسيله اين پروتكل كشورهايي را متحد كنند كه منافع و جهتگيريهاي سياسي آنها با هم تفاوت فراواني دارد. بعضي كشورها مانند تاجيكستان و قرقيزستان، از چين ميترسند. آنها چين و نه ناتو را خطر اساسي محسوب ميكنند. در اين شرايط تشكيل پيمان نظامي با چين از نظر آنها گام منطقي نيست». اين كارشناس معتقد است كه امضاي پروتكل قبل از همه به نفع روسيه و چين است كه از ادعاهاي سياسي روسيه سوءاستفاده مي كند. پكن كه رهبري سازمان را به مسكو واگذار ميكند، به روسيه اجازه مي دهد در «دعوا با غرب» نقش اساسي را بازي كند.
ار بی سی دیلی