كشورهاي اروپايي حاضرند از هر فرصتي استفاده كنند تا وابستگي خود را به روسيه در زمينه مواد انرژتيك كاهش دهند. روز پنجشنبه گذشته ايتاليا، يونان و تركيه موافقتنامهاي درباره ساخت خط لوله انتقال گاز TGI براي انتقال گاز منطقه خزر و ايران به اروپا امضا كردند.
از طريق اين خط لوله كه قرار است در سال 2012 به بهرهبرداري برسد، هر سال 8 ميليارد متر مکعب گاز انتقال داده خواهد شد. با وجود حجم محدود تحويلات، اين خط لوله ميتواند براي كشورهاي اروپاي جنوبي بسيار سودمند باشد زيرا نه تنها تكثر مسيرها را ايجاد ميكند بله قيمت گاز اين خط لوله (149 دلار بابت يك هزار ميليارد متر مکعب) بسيار پايين است. شركت ايتاليايي «اديسون»، كمپانيهاي يوناني «دپا» و «دلفا» و شركت تركي «بوتاش» در ساخت اين خط لوله شركت خواهند كرد.
پروژه TGI در كنار «نابوكو» و «جريان جنوبي»، سومين مسير مهم انتقال مواد هيدروكربني از شرق به كشورهاي اروپاي جنوبي خواهد شد. زمان راهاندازي همه اين پروژهها تقريباً يكي است كه اين امر نشاندهنده رقابت شديد در اين زمينه است. خط لوله TGI از همه كوچكتر است. جهت مقايسه، ظرفيت برنامهريزي شده خط لوله «نابوكو» 31 ميليارد متر مکعب گاز است و «جريان جنوبي» 30 ميليارد متر مکعب در سال.
شهر تركي «قرهچابي» به عنوان نقطه مبدأ TGI ذكر شده است. خط لوله از اين شهر تا شهر يوناني «كوموتيني» ساخته شده و از آنجا گاز از طريق شاخه موجود خط لوله تا «نئا مسيموريا» با انشعابي تا آتن و بندر «ستاوروليمناس» (305 كيلومتر) منتقل خواهد شد. آخرين قسمت 121 كيلومتري آن از روي ستر درياي آدرياتيك تا بندر ايتاليايي «اوترانتو» كشيده خواهدشد. هزينههاي ساخت قسمت يوناني-ايتاليايي خط لوله جديد معادل 300 ميليون يورو برآورد شده است.
ايالات متحده كه به اندازه اروپاييها نگراني وابستگي اتحاديه اروپا به «گازپروم» است، از ساخت TGI حمايت فعالي ميكند. شان ماكورماك سخنگوي رسمي وزارت امور خارجه امريكا اعلام كرده است كه واشنگتن از امضاي توافقات درباره خط لوله تركيه-يونان-ايتاليا حمايت ميكند. به گفته وي، «اين توافق، نتيجه تلاشهاي سه كشور با حمايت قاطعانه ايالات متحده و اتحاديه اروپا در جهت مساعدت به تكثر صادرات گاز طبيعي به اروپا از منطقه درياي خزر و پيشبرد توسعه اقتصادي منطقه خزر است».
كارشناسان حاضر نيستند اهميت اين خط لوله را مبالغه كنند. كنستانتين سربرياني رئيس پروژههاي شركت «2كا – آوديت» گفت: «TGIنمي تواند با نابوكو (كه ممكن است گازپروم عضو آن شود) و «جريان جنوبي» رقابت كند چرا كه حد اكثر ظرفيت آن از ظرفيت خطوط لوله مذكور سه برابر كمتر است. بنا بر اين، اين خط لوله، مسير احتياطي است كه درصورت بروز مشكلات با مسيرهاي بزرگتر مفيد خواهد بود. صادرات 8 ميلياردي نمي توانند نيازهاي فزاينده ايتاليا و اروپا را ارضا كنند، به خصوص در شرايطي كه بخشي از اين گاز در يونان باقي خواهد ماند».
نكته مهم اين است كه طبق قرارداد قيمت گاز برابر 149 دلار بابت 1 هزار متر مكعب تعيين شده است درحالي كه قيمت گاز روسي براي مصرف كنندگان اروپايي برابر 235 دلار است. كنستانتين سربرياني با عنايت به اين عامل احتمال داد كه در آينده تقاضاي گاز روسي در اروپاي جنوبي به ميزان 20% كاهش يابد. ولي سرگئي پراوسودوف معتقد است كه «اين گاز كم است و تقاضا كنندگان آن زيادند». لذا گازپروم نبايد احساس نگراني بكند.
نیزاویسیمایا گازیتا