تركيه، راهي براي پر كردن خط لوله انتقال گاز «نابوكو» پيدا كرد. تركيه مايل است در ايران گاز براي اروپا توليد كند و آن را با گاز تركمني تكميل كند. تركمنها هنوز آمادگي خود را براي شركت در اين پروژه اعلام نكردهاند ولي كارشناسان درباره كفايت گاز آنها اظهار شك و ترديد ميكنند.
يادداشت تفاهم تركي-ايراني در مورد همكاري انرژتيك روز جمعه گذشته به امضا رسيد. خبرگزاري «ايرنا» اطلاع داد كه اين سند ناظر بر ساخت مشترك خط لوله انتقال گاز بين ايران و تركيه و بهرهبرداري شركتهاي تركي از واحدهاي 24-22 ميدان پارس جنوبي است. آنها گاز توليد شده را به ايران خواهند فروخت و بعد از آن اين گاز از طريق خط لوله نابوكو به اتحاديه اروپا صادر خواهد شد. اين مطلب توسط يك مقام بلندپايه تركيه در مصاحبه با خبرگزاري «رويتر» اعلام شد.
ايران دارنده دومين ذخاير بزرگ گاز جهان (27.5 تريليون متر مكعب، طبق اطلاعات «مجله نفت و گاز») است ولي به علت رشد سريع مصرف داخلي، واردات گاز اين كشور از صادرات بيشتر است. به گزارش PFC Energy در سال 2005 توليد گاز در اين كشور برابر 87 ميليارد متر مکعب شد و مصرف 89 ميليارد متر مکعب. يك مقام تركي به رويتر گفت كه ايران به تركيه 30 ميليارد متر مکعب گاز صادر خواهد كرد كه اين رقم ممكن است دربرگيرنده گاز تركمني هم باشد. در اين صورت ميتوان از ظرفيت كامل خط لوله نابوكو (31 ميليارد متر مکعب در سال) استفاده كرد.
چندي پيش يك مقام تركي به رويتر اطلاع داد كه تركيه مشغول مذاكرات با تركمنستان درباره احتمال ترانزيت گاز از طريق ايران يا احياي پروژه خط لوله زيردريايي خزر مذاكره ميكند.
تا كنون ايرانيان و تركها اعلام نكردهاند كه با تركمنستان درباره ترانزيت گاز آن به اروپا توافق كردهاند. ما نتوانستيم با مقامات تركمنستان تماس برقرار كنيم. در حال حاضر تركمنستان به ايران گاز مايع (8 ميليارد متر مکعب در سال 2006) از طريق خط لوله صادر ميكند. به گفته اژدر كورتوف محقق انستيتوي مطالعات راهبردي روسيه، تركمنستان سالي 400 هزار تن گاز مايع (برابر با 544 ميليون ميليارد متر مکعب) توليد ميكند. بين تركمنستان و ايران دو خط لوله وجود دارند كه در سالهاي 1997 و 2000 ساخته شدند. كورتوف معتقد است كه براي ترانزيت گاز تركمني به اروپا از طريق ايران بايد زيرساخت خط ولوله موجود را توسعه داد چرا كه اكنون تمام گاز تركمني توسط استانهاي شمالي ايران مصرف ميشود.
تركمنستان دو قرارداد بلندمدت صادراتي گاز دارد. در سال 2006 گازپروم 42 ميليارد متر مکعب گاز خريد كه قرار است حجم اين خريدها بعد از سال 2009 تا 80-70 ميليارد متر مکعب افزايش يابد. در ماه مي سال جاري روسيه، قزاقستان و تركمنستان درباره گسترش شبكه انتقال گاز و افزايش صادرات آن توافق كردند. در آوريل سال 2006 تركمنستان و چين توافق كردند كه از سال 2009 طي 30 سال آينده هر سال 30 ميليارد متر مکعب گاز به چين صادر شود. كارشناسان درباره تحققپذيري اين تعهدات اظهار شك كردند.
نماينده گازپروم از تفسير برنامههاي عبور گاز تركمني از طريق ايران خودداري كرده ولي وجود قرارداد 25 ساله گازي با تركمنستان را يادآور شد كه بايد اجرا شود.
پروژه تركي-ايراني فقط در آينده بسيار دور ميتواند با خط لوله روسي خزر شمالي و پروژه «جريان جنوبي» رقابت كند. به گفته والري نستروف كارشناس شركت «ترويكا ديالوگ»، اين پروژه هنوز خوب طراحي نشده و به علت مناقشه بين ايران و آمريكا دستخوش خطرات سياسي ميشود. به علاوه، ممكن است گاز تركمنستان كفايت نكند.
ویدیماستی
