ولاديمير پوتين دو بار، در اجلاس گروه 8 در هايليگندام و سپس در ملاقات با رئيس جمهور آمريكا در ايالت «مان»، پيشنهادهاي روسيه را در زمينه استفاده مشترك از رادار گابالا واقع در آذربایجان و سپس از رادار روسي در حال ساخت در منطقه كراسنودار مطرح كرد. آمريكاييها ابتدا پاسخ دادند كه پيشنهادهاي روسيه را در نظر گرفته و در اين مورد مذاكراتي اجرا خواهند كرد. همه نفس در سينه حبس كرده و به انتظار پيروزي مواضع مسكو نشستند كه اين وضع شبيه به انتظار اعلام نتايج رأيگيري كميته بين المللي المپيك در گواتمالا بود.
سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه در يكي از مصاحبههاي اخير خود با شبكه تلويزيوني روسيه اظهار داشت كه اجراي ابتكارات روسيه كه حالت «تاريخي و نوآورانه دارند»، مي تواند به ايجاد سيستم واحد جهاني پدافند ضد موشكي تا سال 2020 منجر شود كه در اين صورت امنيت برابر براي همه كشورها با عضويت نه تنها اعضاي ناتو بلكه كشورهاي بيطرف نيز فراهم شود.
معاون اول نخست وزير در مورد رادار گابالا گفت كه استفاده از آن، يكي از بهترين گزينههاي ممكن است زيرا اين ايستگاه راداري نه تنها پرتاب موشكها در مسير باليستيكي بلكه پرتاب موشكهاي بالدار در قسمت بزرگ زمين (و نه تنها ايران) را كنترل ميكند. ايوانوف ضمن اشاره به رادار آرماوير گفت كه در حال حاضر نيروي فضايي روسيه از چنين رادارهايي برخوردار است. وي گفت: «اين سهم روسيه است. ما به خوبي ميفهميم كه وسايل فني ديگري هم لازم هستند. به نظر ما، سيستمهاي آمريكايي «ايجيس» كه روي ناوهاي نيروي دريايي ايالات متحده نصب شدهاند، مي توانند اين نقش را ايفا كنند. اين ناوها را مي توان در اقيانوس، در جنوب مناطق خطرناك مستقر كرد». ايوانوف تأكيد كرد كه ابتكار روسيه تمام ساختار امنيت و سطح اعتماد طرفين به همديگر را تغيير داده و امكان باقي گذاشتن اصطلاح «جنگ سرد» در گذشته را مي دهد. وي افزود كه اين همكاري ناگزير زماني به تبادل فناوريهاي حساس نظامي بين طرفين خواهد انجاميد كه روسيه براي اين امر آماده است».
سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه در مورد برنامههاي استقرار سيستم پدافند ضد موشكي آمريكا در چك و لهستان گفت كه به عقيده مسكو اين تمايلات براي امنيت نظامي روسيه خطر ايجاد نميكنند ولي خطرات سياسي را بالا ميبرند: «ما را به طور مصنوعي ميخواهند با اروپا رو برو سازند تا يك خط جدا كننده جديد، يك نوع «ديوار جديد برلين» بسازند. ما هدف اين كار از نميفهميم. ما براي همكاري با اروپا و ايالات متحده آماده هستيم و با پيشنهادهاي خود اين واقعيت را ثابت كردهايم».
در واقع، ايوانوف دلايل اساسي مفيد بودن همكاري بين روسيه و ايالات متحده در زمينه امنيت جهاني را اعلام كرد كه ولاديمير پوتين در ملاقات با همتاي آمريكايي خود مطرح كرده بود. قراربود جواب واشنگتن در پاييز، بعد از ملاقاتهاي كارشناسان و وزيران دفاع و امور خارجه روسيه و آمريكا داده شود. ولي امريكاييها نخواستند تا آن موقع صبر كنند.
چندي پيش کندوليزا رايس وزير امور خارجه آمريكا طي مصاحبه مبسوطي با شبكه CNBC اعلام كرد كه ايالات متحده با پيشنهاد روسيه مبني بر استفاده از دو رادار در گابالا و آرماوير موافق نيست و به ساخت پايگاههاي ضد موشكي در لهستان و چك ادامه خواهد داد. البته، او قبول كرد كه «همكاري روسي-آمريكايي مي تواند گام عظيمي به پيش بردارد».
به گفته رايس، ايالات متحده و روسيه در آينده به بررسي ساختار منطقهاي دفعه ضربات موشكهاي دوربرد خواهند پرداخت. وي با وجود رد كردن پيشنهادهاي روسيه، ادامه مذاكرات در مورد پدافند ضد موشكي را بعيد ندانست و گفت كه در پاييز وي و روبرت گيتس وزير دفاع آمريكا با همتايان روسي خود ملاقات كرده و درباره گامهاي بعدي طرفين مذاكرات انجام خواهند داد. ولي اين امر در برنامههاي ساخت پدافند ضد موشكي در اروپاي شرقي چيزي تغيير نخواهد داد و اين امر به معني رد كردن كامل ابتكارات مسكو است.
البته، امتناع آمريكا از همكاري با مسكو موجب شروع بيدرنگ جنگ سرد نخواهد شد. ولي سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه هشدار داد كه در اين صورت روسيه مجبور خواهد شد به اقدامات متقابل دست بزند و از جمله در قسمت اروپايي روسيه و در منطقه كالينينگراد سيستمهاي موشكي «اسكندر-ام» را مستقر كند. مسكو قصد ندارد كسي را شانتاژ كند، «ممكن است ما را در حالتي قرار دهند كه چارهاي جز توسل به اين كار نداشته باشيم».
بديهي است كه در اين صورت ضربهاي به مناسبات روسي-آمريكايي وارد خواهد آمد. با توجه به اينكه رايس بيملاحظه و بدون توسل به مهارت ديپلماتيك مطالب خود را بيان كرد، به نظر ميآيد كه در نهايت امر فراكسيون جنگجويان در دولت واشنگتن برنده شد. ظاهراً ديپلماسي آمريكايي نتوانست خود را براي صلح بدون رويارويي بازسازي كند.
مجله راسیا
