برلين ظاهراً نقش آزاد كننده اروپا از وابستگي به مواد خام روسي را جدي گرفته است. اقتصاد اروپايي به دنبال محدود كردن سرمايهگذاريهاي روسي در آلمان و در كل اروپا، گام بعدي را برداشته است. فردا در باكو مجمع انرژتيك تحت سرپرستي وزارت امور خارجه آلمان افتتاح ميشود. موضوع آن، امكان انتقال مواد انرژتيك صادركنندگان جديد منطقه خزر و آسياي مركزي به اتحاديه اروپا است.
قدرتهاي جهاني مدتهاست كه با «ورق آذربايجاني» بازي ميكنند. علاقه به اين منطقه همزمان با رياست آلمان در اتحاديه اروپا افزايش يافت. منطقه خزر، دارنده سومين ذخاير بزرگ نفت و گاز جهان بعد از روسيه و خاور ميانه است در حالي كه كميسيون اروپايي آرزوي كاهش وابستگي اروپا به صادرات روسي گاز را در سر ميپروراند. آذربايجان هميشه از سرمايهگذاريهاي خارجي در بخش سوخت و انرژي خود استقبال ميكرد. به گفته سخنگوي رسمي وزارت امور خارجه آلمان، «آذربايجان از توان بالقوه زيادي برخوردار است و مي تواند به مكانيزم مهمي در سيستم صادرات انرژتيك از آسياي مركزي و منطقه خزر به اروپا مبدل شود».
بنا بر اين، كشورهاي منطقه خزر، رقيبان مستقيم روسيه هستند. ولي روسيه فعلاً از تلاشهاي آنها جلوگيري كرده و از رقيبان خود سبقت ميگيرد.
اوايل ماه جولاي براي اولين بار صادرات گاز از باكو به تركيه شروع شده است. فعلاً حجم صادرات چندان زياد نيست و در سال جاري از حد 2.5 ميليارد متر مکعب نخواهد گذشت ولي در آينده ظرفيت خط لوله مي تواند تا 9 ميليارد متر مکعب افزايش يابد. روسيه در جواب با ايتاليا درباره ساخت خط لوله «جريان جنوبي» به توافق رسيد. روسيه از طريق خط لوله آينده ساحلي خزر مقادير زياد گاز قزاقستان و تركمنستان را به بازار خود جلب كرده است. ولي قرار بود اين دو كشور، نقطه مبدأ كريدور عظيم انرژتيك اروپايي شوند. روسيه كه سهامدار بزرگ خط لوله كنسرسيوم خزر است، از توسعه آن جلوگيري ميكند.
و بالاخره پروژه خط لوله «نابوكو» از خزر تا اروپا كه به عنوان «بلاگردان» اعلام شد، ممكن است خنثي شود. كشورهاي عضو اين پروژه شركت روسي «گازپروم» را هم به هيأت سهامداران دعوت كردند زيرا نگران كمبود گاز هستند. والري نستروف كارشناس شركت مالي «ترويكا ديالوگ» تأكيد ميكند كه روسيه از ديگران يك گام سريعتر ميرود و ابتكار عمل را در دست خود نگه مي دارد. وي افزود كه اين نه مسأله رقابت بلكه زمان راهاندازي مسيرهاي جديد انتقال انرژي براي ارضاي نيازهاي فزاينده اروپا است. به گفته اين كارشناس، بازار اتحاديه اروپا به قدري گسترده است كه براي همه جا دارد. گازپروم با وجود امكان زياد خود، نمي تواند تنها صادر كننده گاز به اروپا باشد. ثانياً، اروپاييها با وجود موضعگيري غيرمعقولانه اعضاي كميسيون اروپايي نسبت به روسها، خوب مي فهمند كه چيزي نميتواند جاي نفت و گاز روسيه را بگيرد. كمك مالي به كشورهاي منطقه خزر بايد به عنوان نمايش وجود يك آلترناتيو به بهانه «تقويت امنيت اروپايي» تلقي شود. اروپا از طريق شركت در توسعه بخش انرژتيك خزر فقط بر نوبت و زمان راهاندازي پروژهها براي تأمين صادرات بيوقفه نظارت ميكند.
ایزوستیا
