در بيانيه سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه و کندوليزا رايس وزير امور خارجه آمريکا كه روز سه‌شنبه منتشر شد، به تمايل واشنگتن و مسكو به اجراي مذاكرات در رابطه با پايان مهلت اعتبار قرارداد درباره كاهش تسليحاتي استراتژيكي تهاجمي (استارت) در سال 2009 اشاره شده است. تأكيد شد كه طرفين مايل‌اند تسليحات خود را تا پايين‌ترين سطح ممكن كاهش دهند. سران ديپلماسي دو كشور همچنين بر پايبندي خود به اهداف قرارداد عدم گسترش سلاح های هسته ای (NPT) تأكيد كرده و توافق در حال تهيه را به عنوان گام جديدي به سوي اجراي تعهدات هر دو كشور بر اساس ماده 6 اين قرارداد (حركت به سوي جهان غير هسته‌اي) تلقي مي‌كنند.

ارزيابي كارشناسان روس از اين توافقات چطور است؟ سرگئي روگوف مدير انستيتوي آمريكا و كانادا معتقد است كه موافقت با برگزاري مذاكرات، انعكاس توافقات اولي دو رئيس جمهور است و اينكه «پوتين و بوش از غلتيدن به جنگ سرد جديد جلوگيري كردند». به عقيده وي، زمان يك نوع چانه‌زني نظامي-سياسي فرا رسيده است كه طرفين در زمينه پدافند ضد موشكي و محدود كردن تسليحات استراتژيكي گذشتهاي خود را با گذشتهاي ديگر مبادله خواهند كرد.

در اين رابطه فعلاً زود است در باره محتواي عملي اين توافقات صحبت كنيم. ولي معلوم است كه مكانيزم كنترل اجرا توافقات كه در قرارداد «استارت» گنجانده شده بود، بايد حفظ شود زيرا در غير اين صورت قرارداد سال 2002 درباره محدود كردن پتانسيل‌هاي استراتژيكي تهاجمي طرفين (مطابق آن، طرفين بايد تا سال 2012 تعداد كلاهك‌هاي رزمي خود را تا 2200-1700 عدد كاهش دهند و فقط همديگر را از اين امر مطلع كنند) مؤثر نخواهد بود.

محدوديات جديد ميتوانند چگونه باشند؟ ممكن است سقف قرارداد درباره پتانسيل‌ها رعايت شود يا حد سقف پايين‌تر 1500 كلاهكي تعيين شود. به گفته روگوف، در زمان رياست جمهوري بوش شانس انعقاد قرارداد جديد 50 بر 50 است ولي در هر حال مي توان زمينه‌اي براي توافق با دولت آينده آمريكا مهيا كرد.

اين بخش مهم «داد و ستد» كلي است كه شامل پيشنهاد روسي درباره استفاده از دو ايستگاه راداري و ايجاد مراكز تبادل اطلاعات از پرتاب موشك‌هاست.

سپهبد ويكتور يسين، رئيس سابق ستاد كل نيروهاي موشكي استراتژيكي معتقد است كه مذاكرات اخير در امريكا، نمايش «بازي با ورق‌هاي باز» بود كه ولاديمير پوتين به آن اشاره كرده بود. هدف تلاش مسكو اين است كه رادار و ضد موشكهاي آمريكايي در اروپاي شرقي مستقر نشوند. در عوض، به واشنگتن پاداشي پيشنهاد شد و آن استفاده از دو رادار و ايجاد مراكز تبادل اطلاعات در مسكو و بروكسل است. به گفته اين كارشناس نظامي، آمريكايي‌ها حاضرند اين «هويج» را بخورند ولي از ايجاد منطقه موضعي سوم در نزديكي ورشو و پراگ نيز امتناع نمي كنند.

طرز تفكر طرفين درباره كنترل تسليحات استراتژيكي نيز فرق مي‌كند. طرف روس سعي مي‌كند كنترل روند كاهش تسليحاتي استراتژيكي را حفظ كند كه طرف آمريكايي با اين امر مخالفت نمي كند ولي از آن برداشت خاصي دارد و استدلال «پايداري» مطرح مي‌كند كه ما ديگر با هم دشمن نيستيم و به اشكال و ترتيبات كنترل كه در قرارداد «استارت» قيد شده بودند، احتياجي نداريم. اين اقدامات بسيار پر هزينه است و بهتر است كه ما فقط به تبادل اطلاعات بپردازيم.

به گفته يسين، ايالات متحده مايل است نيروهاي هسته‌اي استراتژيكي روسيه را از طريق برنامه نان-لوگار كنترل كند كه براي مدت 7 سال تمديد شده است (مطابق با اين برنامه، ايالات متحده به روسيه حدود 1.5 ميليارد دلار جهت نگهداري امن و از رده خارج كردن موشكهاي استراتژيكي پرداخت مي‌كند). ولي بازرسان روس را به خاك خود راه نمي دهند.
نیزاویسیمایا گازیتا