ملاقات روساي جمهوري روسيه و آمريكا، مهمترين رويداد فصل جاري سياسي است. رهبران دو ملتمان به گفتگوي دائمي احتياج دارند تا الگوهاي ناسازگار تاريخي روابط روسي-آمريكايي را با مقتضيات زمان تطبيق دهند.

محل برگزاري ملاقات با توجه به دويستمين سالگرد برقراري روابط ديپلماتيك بين دو كشور انتخاب شده است. دستور روز مذاكرات دربرگيرنده مهمترين مسايل سياست جهاني اعم از مبارزه با تروريسم، قاچاق مواد مخدر، حل و فصل اوضاع خاور ميانه و برنامه‌هاي هسته‌اي كره شمالي و ايران بود. از قرار معلوم، روسيه و ايالات متحده در زمينه‌هاي مذكور اختلاف نظر چنداني ندارند. دو كشور در زمينه پرونده هسته‌اي كره شمالي با هم همكاري خوبي داشته‌اند.

ولي در روابط فيمابين نكات باريكي هم وجود دارند. هر دو كشور به برقراري ثبات در منطقه خاور ميانه علاقه‌مندند. روسيه معتقد است كه علاوه بر اعضاي گروه 4، دولت‌ها و گروه‌هاي سياسي ذيعلاقه ديگر نيز بايد در روند صلح شركت كنند در حالي كه ايالات متحده، كشورها را به خوب و بد تقسيم‌بندي مي‌كند و مايل نيست با كشورهايي وارد مذاكره شود كه «تعهدناپذير» محسوب مي كند.

ولي روسيه تلاش مي‌كند سياست خارجي خود را بر اصل توافق برقرار كند. تنها دعوت به برگزاري كنفرانس وسيع درباره خاور ميانه نيست كه اين واقعيت را به اثبات مي‌رساند. روسيه در زمينه كوزوو تأكيد مي‌كند كه رژيم حقوقي آن مي تواند فقط درصورت توافق طرفين مناقشه تغيير كند. در غير اين صورت مناقشه در بالكان شدت خواهد يافت. تصميم ديگر در فضاي شوروي سابق سابقه خطرناكي ايجاد خواهد كرد.

منافع روسيه و آمريكا اغلب با هم برخورد مي‌كند كه از اين طريق تصوير رقابت دائمي بين دو كشور ايجاد مي‌شود. درست است كه منافع ما گاهي با هم مطابقت ندارد ولي رقابت به معني جنگ نيست و مي تواند از راه سازش حل شود.

درزمان اخير مطبوعات جهاني و روسي درباره برنامه‌هاي استقرار سيستم پدافند ضد موشكي آمريكايي در اروپاي شرقي بحث زيادي كرده‌اند. از قرار معلوم، ولاديمير پوتين در اجلاس هايليگن‌دام اولين گامها را به سوي سازش برداشت. رئيس جمهور ايالات متحده در آن ملاقات به پيشنهاد رئیس جمهور روسيه واكنش مثبتي از خود نشان داد و لذا هيچ مانع غير قابل عبور بر سر راه سازش در اين زمينه وجود ندارد. طرف روس اين مسأله را سياسي و نه نظامي مي داند. بنا بر اين، مي توان راه حل آن را از طريق مذاكرات پيدا كرد. به ويژه با عنايت به اينكه كارشناسان خطري را كه پدافند ضد موشكي براي دفع آن در لهستان و چك مستقر مي‌شود، «فرضي» مي دانند.

مسايل امنيتي مورد بررسي در اين ملاقات شامل كنترل متقابل هسته‌اي ايالات متحده و روسيه (در رابطه با پايان مهلت اعتبار قرارداد دوجانبه درباره كاهش تسليحات تهاجمي) و انرژي اتمي است. مسأله دوم با موضوع عدم اشاعه ارتباط دارد. ولاديمير پوتين در اين راستا پيشنهاد كرده است در روسيه مركز بين المللي غني‌سازي اورانيم ايجاد شود. ابتكار جرج بوش در زمينه استفاده صلح‌آميز از انرژي اتمي در چارچوب «مشاركت انرژتيك جهاني» اساس ديگر اين همكاري را تشكيل مي دهد. روسيه و ايالات متحده، رهبران بي چون و چراي مساعدت به توسعه انرژي اتمي صلح‌آميز با رعايت قرارداد عدم گسترش سلاح هاي هسته اي (NPT) هستند.

در حال حاضر كارشناسان درباره خصلت واقعي روابط بين روسيه و ايالات متحده نظر واحدي ندارند. اصلاحاتي چون مشاركت راهبردي، تعامل نامتقارن و همكاري محدود و معقولانه به كار گرفته مي‌شوند.

بديهي است كه نتيجه ملاقات جاري به اين مباحثات پايان نخواهد داد. بسياري از منافع روسيه و ايالات متحده با هم سازگاري ندارند. درست است كه آمريكا تنها رهبر جهاني باقي مانده است ولي توجه به نقطه نظر روسيه كه سياست آن بيش از پيش مستقل مي‌شود، به نفع خود آمريكاست. در اين شرايط نبايد فقط بر همكاري يا رويارويي تأكيد كرد تا روابط دوجانبه محتواي خود را از دست ندهد.

اهميت ملاقات اخير بين دو رئيس جمهور عبارت از آن است كه آنها بايد نه تنها مسايل روز را بررسي كنند بلكه تسلسل اين روابط را تعيين كنند. اين روابط با وجود همه جنبه‌هاي منفي، دربرگيرنده توان مثبتي است كه بايد توسعه يابد. در روابط بين دو كشورمان رايزني‌هاي اعتمادآميز نهادينه شده است. نخبگان دو كشور بيش از پيش به اين نوع همكاري متقابل عادت كرده‌اند. تصادفي نيست كه دو رئيس جمهور در روز اول ملاقات خود درباره جنگ جهاني دوم صحبت كردند كه اين بارزترين نمونه هم‌پيماني آنهاست. چنين موضوعاتي با دقت تمام براي ملاقات‌هاي سران كشورها انتخاب مي‌شوند.
راسیسکایا گازتا