با وجود توافق بين مسكو و واشنگتن درباره اجتناب از مناظره تند لفظي، در تابستان سال جاري شعارهاي منفي از دو طرف به اوج خود رسيدهاند. طي سالهاي اخير بارها گفته شده است كه تنها علاقه متقابل پوتين و بوش مانع از غلتيدن دو كشور به ورطه جنگ سرد ميشود ولي اكنون كه هر دوي آنها به پايان رياست جمهوري خود رسيدهاند، نمي توان به اين امر اميدوار بود.
ولاديمير پوتين در اجلاس گروه 8 در آلمان حركت تاكتيكي خوبي كرده و پيشنهاد كرد طرفين مشتركاً از رادار گابالا در آذربايجان استفاده كنند. رئيس جمهور روسيه از اين طريق آرزوي رسيدن به توافق درباره پدافند ضد موشكي را از خود نشان داده و اروپا را كمي آسودهخاطر كرد. ولي حتي اگر امريكا به استفاده مشترك از رادار گابالا تن دهد، به احتمال قوي از استقرار عناصر پدافند ضد موشكي در لهستان و چك دست نخواهد كشيد. انتظار ميرود كه پاسخ رسمي طرف آمريكايي در جريان ملاقات دو رئيس جمهور در كننبانكپورت داده شود.
درصورت اعلام جواب منفي آمريكا به پيشنهاد ولاديمير پوتين، بحران بسيار شديدي ميتواند در روابط بين دو كشور بروز كند. در اين رابطه جالب است مواضع فعلي چين را در نظر بگيريم كه بيش از پيش به نفع روسيه و انتقادي در حق آمريكا ميشود. تمايل ايالات متحده به استقرار سيستمهاي پدافند ضد موشكي در آسياي شرقي و در استراليا نيز باعث تقويت اين موضعگيري چين ميشود.
با توجه به مشكلات عظيم آمريكا در عراق، ايران و در تمام خاورميانه و حتي در بعضي كشورهاي آمريكاي لاتين، معلوم نيست واشنگتن به جبهه چهارم و پنجم چه نيازي دارد. يك بمب تأخيري ديگر، جمعيت مسلمان خود ايالات متحده است.
بوش و پوتين گفتگوي جدي در پيش دارند كه مي تواند نه تنها بر روابط فيمابين روسيه و آمريكا بلكه بر مسايل كليدي امنيت بين المللي اثر بگذارد. براي آنها چه پيشنهادهايي داريم؟
بوش بالاخره بايد از سياست گسترش دمكراسي به سراسر جهان دست بكشد كه به سياست فاجعهبار شوروي آزادي زحمتكشان جهان از استثمار سرمايهداري شباهت زيادي دارد. كسي كه حتي با بهترين نيت سعي ميكند اعتقادات خود را به جهانيان تحميل كند، به احتمال قوي زمينهاي براي هرج و مرج، خونريزي و مصيبت ميليونها فراهم خواهد كرد. حتي اگر شما از سياست پوتين راضي نيستيد، اكثريت مردم روسيه از اين سياست حمايت ميكنند. لذا انتقاد علني واشنگتن از رئيس جمهور روسيه نه تنها سطح محبوبيت او را بالا ميبرد بلكه باعث تشديد روحيات ضد آمريكايي در ميان شهروندان روسيه ميشود.
توصيه براي پوتين: بعيد است كه روسيه بتواند جلوي روند ساخت پدافند ضد موشكي آمريكا را بگيرد. شركت در مسابقه تسليحاتي باعث شكست اقتصاد روسيه و زير علامت سئوال رفتن تماميت دولت روسي خواهد شد. تهديد با نشانه رفتن كشورهاي اروپا به وسيله موشكها به بوش كمك مي كند ترديدهاي متحدان را رفع كند. رادار گابالا چيز خوبي است ولي كافي نيست. لذا نبايد پيشنهادهاي كاخ سفيد را درباره همكاري در زمينه پدافند ضد موشكي رد كرد. ولي معلوم است كه اين همكاري بايد واقعي و متقابلاً سودمند باشد.
براي بوش و پوتين: نزديك روابط بين روسيه و ايالات متحده، كار سادهاينيست. ولي تاريخ به ما آموخته است كه گاهي حتي يك كار نوميد كننده مي تواند به موفقيت منجر شود. مگر 20 سال پيش كسي اعتقاد داشت كه كمونيسم در روسيه فرو پاشيده و آزادي برقرار خواهد شد؟ اتحاد شوروي و ايالات متحدها وجود تخاصم شديد عقيدتي، در جنگ جهاني دوم با هم متحد بودند. در حال حاضر رويارويي عقيدتي وجود ندارد و ما دشمن مشتركي داريم و اگر بخواهيم برنده اين نبرد شويم، بايد هواي همديگر را داشته باشيم. ما در اين تيم خود به چين، حتي چين كمونيستي هم احتياج داريم. در اين شرايط ما نميتوانيم به خود اجازه دهيم فقط با كشورهايي كه از الگوي ايدهآل دمكراسي غربي پيروي مي كنند، همپيمان باشيم.
روزنامه ««نزاويسيمايا گازتا»
