در استانبول ملاقات سران كشورهاي عضو سازمان همكاري درياي سياه با شركت ولاديمير پوتين رئيس جمهور فدراسيون روسيه برگزار شد. رئيس جمهور روسيه يك روز قبل از آن در كروآسي در مجمع اقتصادي ديگر شركت داشت.
امسال، 15 سال از زمان تأسيس سازمان همكاري درياي سياه ميگذرد. ملاقات ديروزي نشان داد كه در داخل اين سازمان همان مسايل وجود دارند كه فراروي جامعه مشترک المنافع قرار دارند.
ولاديمير پوتين طي سخنان ضمن اشاره به رشد اهميت و نفوذ بين المللي اين سازمان تأكيد كرد كه سازمان با مسايل متنوعي اعم از رشد اقتصادي تا حفاظت از محيط زيست درياي خزر روبرو ميشود. در اين راستا، قرار است تا پايان سال جاري طرح ساخت يك جاده اتومبيلي دور درياي سياه نهايتاً بررسي شود. طبق برآوردهاي مختلف، هزينه ساخت آن برابر 2 ميليارد دلار خواهد شد. رئيس جمهور روسيه بر از سرگيري ارتباط مسافربري و رو-رو بين بنادر درياي سياه تأكيد كرد. روسيه در زمينه انرژي پيشنهاد ميكند يك نوع حلقه انرژتيك درياي سياه ايجاد شود كه امنيت انرژتيك كشورهاي عضو را تأمين كند.
پوتين قبول كرد كه مسأله تكثر مسيرهاي انتقال مواد انرژتيك واقعاً در دستور روز قرار دارد ولي او به همتايان خودش هشدار داد و گفت: «همه پروژههاي ما اعم از بزرگ و كوچك، بايد از نظر اقتصادي خوب محاسبه شده و از مواد خام لازم برخوردار شوند تا باعث نوميدي نشوند». همه اعضاي سازمان در بيانيه نهايي خود اعلام كردند كه به منظور حفظ امنيت انرژتيك بايد منافع نه تنها مصرف كنندگان بلكه توليد كنندگان منابع انرژتيك را در نظر گرفت. به عبارت ديگر، تعبير روسي از اصطلاح «امنيت انرژتيك» پذيرفته شد.
ولي مناقشات سياسي در فضاي شوروي سابق مي توانند مانع از توسعه توان اقتصادي منطقه شوند. صرف نظر از تلاشهاي سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه، بحث درباره اين مناقشات رخ داد. روساي جمهوري گرجستان و آذربايجان نقطه نظر وزير روس را مبني بر اينكه سازمان همكاري درياي سياه براي حل اين مناقشات مكان مناسبي نيست، قبول نكردند.
الهام علييف رئيس جمهور آذربايجان از ارمنستان انتقاد شديدي كرده و گفت كه در نتيجه «اشغال ارمني»، 20% خاك آذربايجان اشغال شده و حدود يك ميليون نفر خانه و كاشانه خود را ترك كردهاند. با وجود تصميمات سازمانهاي بينالمللي، ايروان هنوز اين اراضي را آزاد نكرده است. علييف حق ملتها براي تعيين سرنوشت خود را زير علامت سئوال برد و گفت كه اين شيوه درستي نيست.
ميخاييل ساهاكاشويلي رئيس جمهور گرجستان اظهار اميدواري كرد كه روسيه در زمينه مناقشه گرجي-آبخازي نقش سازندهاي بازي كند. در سند نهايي هم آمده است كه «مناقشات منطقهاي كه به طول انجاميدهاند، مانع از توسعه همكاري ميشوند. ما بر حل و فصل سريع صلحآميز مناقشات بر اساس موازين و اصول حقوق بين الملل تأكيد ميكنيم».
با اين حال، همه اعضاي سازمان نشان دادند كه مي توانند در بخش انرژتيك به طور سازنده با هم همكاري كنند. از قرار معلوم، در آستانه مجمع اقتصادي بالكان شركتهاي گازپروم روسيه و «اني» ايتاليا موافقتنامهاي درباره ساخت خط لوله «جريان جنوبي» امضا كردند كه بايد بين روسيه و بلغارستان ساخته شود. ديروز در استانبول، يونان نيز به اين پروژه ملحق شد. ولاديمير پوتين رئيس جمهور فدراسيون روسيه بعد از ملاقات با كارامانليس نخست وزير يونان درباره محتواي توافقات جديد گفت: «گازپروم قراردادهاي جديدي منعقد مي كند و بدان علاقهمند است كه قراردادهاي جديد بر اساس طرحهاي جديد انتقال گاز توسعه يابند». وي همچنين خاطرنشان كرد كه در خاك يونان مسيرهاي متنوعي مي توانند به تشخيص كارشناسان انتخاب شوند.
رئيس جمهور روسيه نتايج ملاقاتها خود طي دو روز اخير را بالا ارزيابي كرد و گفت كه روسيه كه اكنون تقويت ميشود، به تدريج به منطقه بالكان و حوزه درياي سياه بر ميگردد كه با آن روابط تاريخي و قومي دارد.
راسیسکایا گازیتا