بحران در روابط واشنگتن-مسکو بر سر استقرار سپر دردسر ساز دفاع موشکی آمریکا در اروپای شرقی فعلا و در نقطه اوج، آرام گرفته است.

ماجرا روز ۲۲ ژانویه(بهمن ماه)، هنگامی آغاز شد که کاخ سفید اعلام کرد قصد دارد با استقرار سیستم رهگیر موشک در لهستان و تاسیسات راداری در جمهوری چک، با تهدید موشکی کشورهایی نظیر کره شمالی مقابله کند.
سران کرملین از همان ابتدا با نصب این تاسیسات در همسایگی روسیه به شدت مخالفت کردند و آن را تهدیدی برای امنیت کشورشان به حساب آوردند. ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه هم نسبت به احتمال آغاز مجدد جنگ سرد و مسابقه تسلیحاتی جدید سخن گفتند. اما روس ها به حرف اکتفا نکردند و پوتین در سخنرانی سالانه اش خروج روسیه را از یک پیمان مهم کنترل تسلیحاتی اعلام کرد.
علاوه بر این در روزهای اوج گیری تنش، روسیه ضمن تهدید به نشانه گیری دوباره موشک هایش به سمت اروپا، یک موشک بالستیک جدید چند کلاهکه را با موفقیت آزمایش کرد که به گفته سرگئی ایوانف، معاون اول نخست وزیر روسیه "می‌تواند بر هر نوع سیستم دفاع موشکی غلبه کند."
جنگ لفظی به حدی شدید شد که کاندولیزا رایس و رابرت گیتس وزرای خارجه و دفاع آمریکا مجبور شدند با انتشار مقاله ای مشترک در روزنامه دیلی تلگراف ۲۶ آوریل(اردیبهشت ماه) اعلام کنند که "سیستمی این چنین محدود برای مقابله با دشمنی فرضی با زرادخانه ای کوچک طراحی شده که قصد دارد از مردم ما باج بگیرد و به هرج و مرج دامن بزند."
رایس پیشتر هراس روسیه از این سیستم را "مضحک" قلمداد کرده بود.
دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی نیز استقرار این سیستم به بهانه تهدید ایران را "جوک سال" توصیف کرد. او گفت "سخت است که باور کنیم مقامات آمریکایی نمی دانند موشک های ایرانی به اروپا نمی رسند."
اما در اجلاس اخیر سران هشت کشور صنعتی و در شرایطی که تنش میان آمریکا و روسیه به اوج خود رسیده بود، پیشنهاد غیرمنتظره پوتین مبنی بر استفاده مشترک دو کشور از پایگاه راداری قبله در خاک جمهوری آذربایجان که در اجاره روس ها است، اوضاع را آرام کرد.
تام اسنو سخنگوی کاخ سفید در واکنشی اعلام کرد که آمریکا از تمایل روسیه به مذاکره بر سر سیستم دفاع موشکی "دلگرم" شده و به گفته او "طرح استقرار سپر موشکی برای مدتی متوقف می شود."
بوش هم اعلام کرده که متخصصان روسی و آمریکایی به زودی برای بررسی طرح های طرف مقابل با یکدیگر ملاقات خواهند کرد تا سیستم هایی طراحی شوند که "از همه ما در برابر تهدیدات واقعی قرن ۲۱ محافظت کنند."
اکنون باید منتظر روزهای اول و دوم جولای ماند تا دید مذاکرات خصوصی روسای جمهوری دو کشور در دیدار پوتین از اقامتگاه خانوادگی بوش پدر در کنبانکپورت (Kennebunkport) به کجا می انجامد.
اما این سپر دردسرساز چگونه کار می کند و برای مقابله با چه موشک هایی طرح ریزی شده است؟
۱۰ رهگیر در منطقه ای به بزرگی یک زمین فوتبال در لهستان مستقر خواهند شد و اهداف را در ارتفاع بسیار بالا و از طریق فقط "برخورد صرف" منفجر خواهند کرد.
سیستم سپر موشکی آمریکا برای مقابله با موشک های بالستیک یا قاره پیمایی طراحی شده که بیش از ۵هزار کیلومتر برد دارند. تاسیسات زمینی این سیستم فعلا شامل ۸ رهگیر در آلاسکا و ۲ تای دیگر در کالیفرنیا است.
در خارج از خاک آمریکا هم پایگاه های راداری در "فلائینگ دیلز" ( Fylingdales) بریتانیا و تولی Thule در گرینلند ، قلمرو کشور دانمارک، واقع شده اند.
مقامات رسمی هزینه نهایی استقرار این تاسیسات در خاک اروپا را بین یک میلیارد و 600 میلیون تا 2 میلیارد و 500 میلیون دلار تخمین می زنند.
قرار است سال آینده ساخت تاسیسات آغاز شود و اولین گروه از رهگیرها سال ۲۰۱۱ قابل استفاده خواهند بود. واشنگتن امیدوار است در سال ۲۰۱۳ سیستم به صورت کامل شروع به کار کند.
مقامات ایرانی می گویند شهاب ۳ دوربرد ترین موشک آنهاست که برد آن ۲۰۰۰ کیلومتر است. البته متخصصان آمریکایی معتقدند تا زمان تکمیل سیستم، موشک های ایرانی به اروپا هم خواهد رسید. به اعتقاد شماری از متخصصان همین حالا هم جمهوری اسلامی می تواند با پرتاب موشک از شمال غربی ایران، اروپای شرقی را مورد تهدید قرار دهد.
ناتو هم تحقیق بر روی توسعه سپر موشکی مخصوص به خود را آغاز کرده تا شکاف های سیستم آمریکایی را بپوشاند. مقامات انگلیس نیز فوریه(اواخربهمن واه) سال جاری گفتند که احتمالا ایستگاه های رهیاب موشک در خاک خود تاسیس خواهند کرد.
زمان زیادی تا موعد مذاکرات سرنوشت ساز بوش و پوتین باقی نمانده است. آیا دو کشور می توانند از آغاز جنگ سرد دوم جلوگیری کنند؟ تنها نتیجه مذاکرات است که می تواند به این پرسش پاسخ دهد.
به نقل از بی بی سی