مسأله بازسازي جامعه مشترک المنافع مطابق با الگوي اتحاديه اروپا، موضوع اصلي اجلاس سران كشورهاي جامعه مشترک المنافع است كه فردا در سن پترزبورگ افتتاح ميشود. انتظار ميرود كه در اين اجلاس نظريه توسعه ائتلاف كشورها عرضه شود. سران كشورها قصد داشتند در پاييز سال گذشته در مينسك اين سند را مورد بحث و بررسي قرار دهند ولي موفق نشده بودند. نورسلطان نظربايف رئيس جمهور قزاقستان مبتكر تصويب اين سند شده است ولي در آن نقش روسيه به عنوان نقش كليدي شناخته شده است.
اواخر سال گذشته مناقشات انرژتيك بين اعضاي جامعه مشترک المنافع نزديك بود دور آينده اين اتحاديه خط بكشند. در آن زمان گرجستان بيپرده اعلام ميكرد كه تواناييهاي اين سازمان ته كشيده و اينكه بايد آن را منحل كرد كه همه تشريفات لازم مي توانند هر موقعي تكميل شوند. و حالا تفليس سعي ميكند از اين اجلاس سود هر چه بيشتري ببرد. ميخاييل ساهاكاشويلي رئيس جمهور گرجستان آخر از همه درباره شركت خود در اجلاس تصميم گرفت كه شرط او براي سفر به سن پترزبورگ، مذاكرات تمام عيار با ولاديمير پوتين رئيس جمهور فدراسيون روسيه بود. تفليس اميدوار است كه قضيه سال گذشته تكرار نشود كه ساهاكاشويلي فقط كنار آسانسور توانسته بود رهبر روسيه را پيدا كند. آن ملاقات باعث تشنجزدايي در مناسبات بين دو كشور نشده بود و حالا هم اميدي به گرم شدن هواي سياسي نيست. گلا بژواشويلي وزير امور خارجه گرجستان اظهار داشت: «گرجستان حاضر است منافع روسيه را در نظر بگيرد و به گامهاي متقابل روسيه اميد بسته است».
آلكساندر لوكاشنكو رئيس جمهور بلاروس نيز سعي ميكند خط خود را دنبال كند. مسأله انرژي باعث تيرگي روابط بين مسكو و مينسك شد و مينسك در جستجوي منابع جايگزين انرژي حتي به ايران و ونزوئلا رسيده است. آندري فئودوروف كارشناس علوم سياسي بلاروس بعيد ميداند كه ولاديمير پوتين حاضر شود با رهبر بلاروس ملاقات دوجانبهاي داشته باشد. با اين وجود، با توجه به مسأله استقرار پدافند ضد موشكي آمريكايي در اروپاي شرقي، بلاروس براي روسيه ارزش جديدي كسب ميكند. ممكن است آلكساندر لوكاشنكو سعي كند از اين وضع براي حل و فصل مسايل انرژتيك استفاده كند.
اكنون مسكو به اندازه خيلي بيشتري به پروژههاي مشترك با قزاقستان، تركمنستان و احتمالاً ازبکستان در زمينه انتقال مواد انرژيزاي آسياي مركزي در سمت غرب علاقهمند است. ظاهراً رهبران اين كشورها، مهمترين مهمانان اين اجلاس خواهند شد. قربانقلي برديمحمدوف رئيس جمهور تركمنستان، مهمان به ويژه عزيزي ميباشد. صفر مراد نيازوف جلسات سران جامعه مشترک المنافع را ناديده ميگرفت و تركمنستان را به عضو وابسته سازمان تبديل كرده بود. به گمان كارشناسان، حضور برديمحمدوف در اجلاس سران با تمايل وي به احياي همكاري اقتصادي و نه بازگشت به جامعه مشترک المنافع ارتباط دارد.
دو مهمان ديگر از آسياي مركزي فقط از دور بر اين «جشن زندگي» نظارت خواهند كرد. امامعلي رحمانوف رييس جمهور تاجيكستان از سطح همكاري با روسيه راضي نيست. او از اين امر ناراحت است كه روسيه بدهيهاي كشورهاي آفريقا را ميبخشد ولي دور خود را فراموش ميكند. با دلگيري معيني وعده داد در سال آينده همه بدهيهاي تاجيكستان را به روسيه بازپرداخت كند.
ولاديمير وارونين رهبر مولداوي تلاش هر چه بيشتري به عمل خواهد آورد تا روابط با مسكو را گرمتر كند. در شرايطي كه ناتو و پنتاگون حضور نظامي خود را در روماني و كشورهاي اروپاي شرقي گسترش مي دهند، روسيه به نزديكي روابط با مولداوي تن داده است. ممكن است دو رئيس جمهور در جريان اجلاس سن پترزبورگ سندي امضا كنند كه به حضور نظامي روسيه در منطقه دنستر مشروعيت بخشيده و امكان بازگشت مشروبات ساخت مولداوي به بازار روسيه را بدهد. همچنين ملاقات رؤساي جمهوري ارمنستان و آذربايجان پيشبيني شده است كه طرفين نسبت به دورنماي روند مذاكرات خوشبيني چنداني از خود نشان ندادهاند.
كارشناسان روس بعيد مي دانند كه در اجلاس سن پترزبورگ اتفاق خاصي بيافتد. اين مراسم بيشتر مجلسي است تا سياسي. تنها انتصاب الکساندر وشنياکوف رئيس سابق كميسيون مركزي انتخابات به مقام رئيس دبيرخانه جامعه مشترک المنافع به جاي ولاديمير روشايلو، اهميت معيني خواهد داشت.
دوسيم ساتپايف كارشناس علوم سياسي از قزاقستان معتقد است كه مسايل مهاجرت، انرژي و خدمات حمل و نقل در مركز توجه شركت كنندگان قرار خواهند گرفت. مهاجرت به ويژه براي روسيه و قزاقستان اهميت دارد زيرا جريانهاي مهاجرتي به اين دو كشور منتهي ميشوند. مسأله تشكيل بازار واحد انرژتيك پيچيدهتراست زيرا در اجلاس نخت وزيران جامعه مشترک المنافع در يالتا تنها 6 از 12 كشور موافقتنامهاي درباره تشكيل بازار واحد انرژتيك امضا كردند. به عقيده اين كارشناس، در داخل جامعه مشترک المنافع چند گروه تشكيل شدهاند كه هر يك از آنها درباره ابعاد روند همگرايي نقطه نظر خود را دارند.
روزنامه «نزاويسيمايا گازتا»