روابط مسكو-واشنگتن كه در ماههاي اخير رو به تيرگي گذاشته است، به اندازه دوران شوروي تيره نيست. در هر حال، طرفين وانمود ميكنند كه صرفنظر از تشديد اختلافات، هيچ اتفاق وحشتناكي نيافتاده است. کندوليزا رايس وزير امور خارجه آمريکا در گفتگو با روزنامهنگاران امريكايي در هواپيمايي كه او را به مسكو ميآورد، تأكيد كرد كه حاضر نيست«از اصطلاحاتي چون جنگ سرد بيش از حد استفاده كند». وي گفت: «من كه به عنوان كارشناس آن مرحله را پشت سر گذاشتم، فكر ميكنم كه اين تشبيهات بياساس هستند». وي مجبور شد قبول كند كه روابط فيمابين پيچيده است ولي به خصومتهاي سازشناپذير بين اتحاد شوروي و ايالات متحده شباهت ندارد و دستخوش تكانهاي شديد و فجايع نميشود.
بعد از آنكه ولاديمير پوتين رئيس جمهور فدراسيون روسيه در ماه فوريه در مونيخ از سياست خارجي آمريكا انتقاد شديد كرد، بسياري از كارشناسان غربي اظهارنظر كردند كه مسكو و واشنگتن به دوران جنگ سرد بر ميگردند. ديدار فعلي خانم رايس، اولين سفر وي به پايتخت روسيه بعد از سخنان پوتين در مونيخ است. وي به عنوان وزير امور خارجه به روسيه 6 بار آمده بود ولي اين اولين ديدار در سال جاري است.
قرار است ملاقات وي با ولاديمير پوتين برگزار شود كه رئيس جمهور روسيه چند ماه پيش به جرج بوش اين قول را داده بود. ولي كارشناسان در اين مورد شك داشتند زيرا معمولاً ملاقات با شخص اول كشور به نتيجه مذاكرات مقدماتي بستگي دارد ولي ديروز رايس با سرگئي ايوانوف معاون اول نخست وزير روسيه مذاكرات دشواري داشت. حتي جو گرم ضيافت به شام، شدت مذاكرات را پنهان نكرد. قرار است امروز رايس با ايگور ايوانوف، دبير شوراي امنيت روسيه و سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه ملاقات كند.
اختلافات فراواني بين روسيه و ايالات متحده وجود دارد. مسأله كوزوو كه آمريكاييها با اعلام استقلال آن عجله مي كنند، مسأله ايران (ايالات متحده بر اعلام تحريمات شديدتر عليه اين كشور تأكيد ميكند) و اصل كار، برنامههاي آمريكا مبني بر استقرار عناصر سيستم پدافند ضد موشكي در اروپاي شرقي، بايد در اين رديف گذاشته شوند. مسكو اعتقاد دارد كه پدافند ضد موشكي آمريكا نه عليه ايران بلكه عليه روسيه ساخته ميشود. روبرت گيتس وزير دفاع آمريكا در جريان سفر به مسكو نتوانست عكس اين موضوع را براي مقامات روسيه ثابت كند. مسكو به بحث درباره اقدامات نامتقارن متقابل و از جمله تعليق قرارداد نيروهاي متعارف در اروپا پرداخت. البته يك منبع ما در وزارت دفاع روسيه ديروز به روزنامه «ورميا نووستي» گفت كه تعليق به معني خروج روسيه از قرارداد نيست كه اين كار جايز نيست زيرا بايد پايگاههاي قراردادها با ايالات متحده را توسعه داد و نبايد قراردادهاي موجود را ويران نمود.
بعيد است كه سفر رايس از سفر گيتس موفقيت بيشتري بدهد. آمريكاييها در شرايط كنوني چنين اميدي را ندارند. سرتيپ آلكساندر ولاديميروف معاون رئيس هيأت كارشناسان نظامي، در گفتگو با روزنامه «ورميا نووستي» سفر رايس را به عنوان «جمعآوري اطلاعات و پنهانكاري عمليات» وصف كرد. به گفته وي، رايس مايل است از رياست روسيه توضيحات مسايلي را دريافت كند كه در نبودن اطلاعات مستقيم براي رياست آمريكا مبهم است. به عبارت ديگر، اين فعاليت اطلاعاتي شامل حال پدافند ضد موشكي، عضويت اوكراين و گرجستان در ناتو و اوضاع حقوق بشر در روسيه خواهد بود. مسكو در جواب ميتواند از پدافند ضد موشكي و لغو نشدن اصلاحيه جكسون ونيك انتقاد كند. به عبارت ديگر، پيشدرآمد پيچيدهاي براي ملاقات پوتين-بوش در آلمان در اجلاس سران گروه 8 (8-6 ژوئن) ايجاد ميشود.
ورمیا نووستی
