ديدار فعلي کندوليزا رايس از مسكو احتمالاً دشوارترين ديدار در طول مدت فعاليت وي در رياست وزارت امور خارجه آمريكا خواهد بود. در روزهاي اخير تشنجات در مناسبات بين مسكو و واشنگتن به اوج خود رسيده است. تظاهر به روابط دوستانه بين دو كشور در ماه فوريه به پايان رسيد كه ولاديمير پوتين در مونيخ اظهار داشت كه ايالات متحده اراده خود را به كشورهاي ديگر تحميل كرده و مايل است «دنياي يك ارباب» را ايجاد كند. آن سخنان بر كاخ سفيد اثر زيادي گذاشته بود. ولي تعجب دولت آمريكا از سخنان ولاديمير پوتين در رژه نظامي 9 مي در ميدان سرخ باز هم بيشتر بود. رهبر روسيه اعلام كرد كه همانند در زمان رايش سوم، بعضي كشورها «مدعي موقعيت استثنايي جهاني و سلطهجويي» ميشوند. كاخ سفيد بلافاصله از كرملين توضيحات خواست و مقامات رسمي روسيه به سفارت آمريكا اطلاع دادند كه منظور ولاديمير پوتين ايالات متحده نبود و او قصد نداشت سياست آمريكا را به سياست رايش سوم تشبيه كند.
فرداي آن روز رئيس جمهور آمريكا با همتاي روس خود تماس گرفت و خواهش كرد كه شخصاً کندوليزا رايس را به حضور بپذيرد و ولاديمير پوتين گفت كه با كمال ميل اين كار را خواهد كرد. ملاقات خانم رايس با ولاديمير پوتين در كرملين فردا صورت خواهد گرفت. امروز ضيافت شام همراه با سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه برگزار خواهد شد.
کندوليزا رايس براي اين سفر به مسكو خوب آماده شد. وي اواخر هفته گذشته در كميته فرعي امور بين الملل مجلس سناي آمريكا سخنراني كرده و از وضعيت مناسبات روسي-آمريكايي تعريف كرد. به گفته وي، در حال حاضر دو كشور در مرحله دشواري قرار دارند كه اين امر دو علت اساسي دارد يعني نگراني ايالات متحده از اوضاع سياسي روسيه در آستانه انتخابات و نگراني مسكو از اوضاع كشورهاي جامعه مشترک المنافع. رايس ماهيت مسأله اول را چنين وصف كرد: «همه در جهان، در اروپا و ايالات متحده نگران خط داخلي هستند كه روسيه در سالهاي اخير دنبال كرده است. تمركز قدرت در كرملين باعث نگراني ما ميشود». ولي در مورد مسأله دوم با صراحت كمتري اظهار نظر كرد: «سعي كرديم براي روسها توضيح دهيم كه ظهور دمكراسيها در اوكراين و گرجستان در نزديكي مرزهاي روسيه، براي آنها مشكلي ايجاد نخواهد كرد و اينكه ما با اين كشورها روابط خوب و شفافي خواهيم داشت. فكرميكنم، روسها اين واقعيت را قبول ندارند كه ايالات متحده ميتواند با همسايگان آنها كه زماني بخشي از اتحاد شوروي را تشكيل ميدادند، به مثابه دولتهاي مستقل روابط خوبي داشته باشد». نمايندگان دولت آمريكا تا كنون هيچ وقت در آستانه سفر به مسكو چنين مطالب شديدي را اعلام نكرده بودند.
کندوليزا رايس در مسكو موضوعات فراواني براي بحث و بررسي خواهد داشت. برنامههاي استقرار پدافند ضد موشكي در اروپا، حمايت از تالين در مناقشه اخير آن با مسكو، برنامههاي متنوع كردن راههاي انتقال انرژي به اروپا خارج از خاك روسيه و بحث بر سر مسأله كوزوو از جمله مسايلي هستند كه درزمان اخير بروز كردند.
علت جمع شدن مشكلات در روابط بين دو كشور اين است كه كسي سعي نميكند اين مسايل را حل كند. چند ماه است كه واشنگتن سعي ميكند به مسكو بفهماند كه استقرار پدافند ضد موشكي در اروپا بايد از اروپا در برابر ايران دفاع كند و نمي تواند روسيه را تهديد كند. ولي آمريكا تأكيد مي كند كه مسكو نميتواند در اجراي اين برنامهها نفوذ كند زيرا عضو ناتو نيست.
ولي مسكو با بياعتمادي با توضيحات واشنگتن و دعوت به همكاري درباره پدافند ضد موشكي برخورد ميكند. البته، منابع «كمرسانت» در واشنگتن معتقدند كه مخالفت شديد كرملين با ابتكار كاخ سفيد ناشي از آن است كه اين برنامه آگاهانه سياسي شده است. دانيل فريد معاون وزير امور خارجه آمريكا اظهار داشت: «در نتيجه سخنان ولاديمير پوتين در مونيخ، بحث از ميزان متخصصين برداشته شده و به يكي از موضوعات اساسي سياسي تبديل شده است». وي همچنين فرض كرد كه انتخابات قريب الوقوع رياست جمهوري روسيه ممكن است باعث تغييرات در سياست خارجي مسكو شود. وي اوايل ماه مي در ملاقات با روزنامهنگاران افزود: «ولي تجربه من نشان مي دهد كه نبايد شعارهاي روسها را به عنوان موضعگيري نهايي تلقي كرد. وقتي كه با اظهارات ناباورانه يا خصمانه روسها روبرو ميشويم، بايد فعاليت خود را با متحدان خود هماهنگ كنيم و به روسها تلقين كنيم كه ما همكاري با روسيه را جدي ميگيريم. بايد نشان دهيم كه آنها در نتيجه اين همكاري چه سودي خواهند برد».
بنا بر اين، کندوليزا رايس در مسكو همه مسايل موجود را بررسي خواهد كرد ولي بعيد است كه در يكي از زمينهها پيشرفتي حاصل شود. روحيه طرفين به گونهاي شكل گرفته است كه آنها حتي سعي نميكنند هيچ مسألهاي را حل كنند. در واقع، معني و مفهوم اصلي اين ديدار، منتقل كردن روابط با روسيه به مرحله جديدي است كه با مرحله قبلي «گفتگوي انتقادي» تفاوت زيادي دارد.
دانيال فريد روز 9 مي سال جاري در سخنان خود در مجمع اروپايي برلين اصول سياست واشنگتن «در مرحله پيچيده انتقال زمام امور در روسيه» را اعلام كرد. به گفته وي، «ايالات متحده و اتحاديه اروپا بايد در زمينههاي ممكن با روسيه همكاري كنند، در جايي كه لازم باشد مقاومت كنند و هميشه واقعگرايي به خرج دهند». اين اصل به دكترين اصلاح شده «صبر راهبردي» شباهت دارد كه اواخر موجوديت اتحاد شوروي توسط آمريكا دنبال ميشد. كنه اين سياست اين است كه بايد با صبر و حوصله منتظر تغييرات در اتحاد شوروي شد، به همكاري تن داد و حتي الامكان از مناقشات جدي اجتناب كرد. کندوليزا رايس گفت: «حتي امروز روسيه از زمان كمونيستها و احتمالاً از زمان تزارها آزادتر است ولي نسبت به اين استاندارد پايين، شايسته سرنوشت بهتري است».