مسکو، "پطر گونچاروف" مفسر سیاسی خبرگزاری «نووستی»/
مسکو همایشی روسی-اسلامی تحت عنوان "نگرش استراتژیک: روسیه- جهان اسلام" را ترتیب داده است که اولین اجلاس آن در مسکو برگزار شد و در آن سیاستمداران برجسته و نیز کارشناسانی از روسیه و کشورهای اسلامی، از جمله اندونزی، اردن، ایران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت، پاکستان و ... شرکت یافتند. وظیفه اصلی این همایش در تنظیم نگرشی استراتژیک نسبت به مشکلات جهان اسلام معاصر و ایجاد طرحی برای مشارکت روسیه با کشورهای اسلامی بود.
شرکت کنندگان در اجلاس اول همایش یاد شده، در این رابطه توافق نظر داشتند که یکی از اصلی ترین مخاطرات در جهان امروز، تقسیم آن طبق اصول "مذهبی-تمدنی" و اگر دقیق تر بگوییم، به دو بخش مسلمان و غیر مسلمان می باشد.
در کل موضوعات اصلی اولین نشست، مسائلی از قبیل مشکلات جهان اسلام معاصر و در وحله اول طبیعت افراط گرایی اسلامی، اسلام و تروریسم، امکانات مسامحه مذهبی در اسلام، و نیز امکان گفتگوی تمدن ها و طبیعتاً تمدن های غرب مسیحی و اسلام، بودند که در آینده ای قابل رویت نیز به شکل کنونی خود باقی خواهد ماند.
در اجلاس بدین اشاره شد که بسیاری از سازمان های تروریستی و در وحله اول "القاعده" تنها لباس اسلامی به تن می کنند. در حالی که خود کشورهای اسلامی که دارای رژیم هایی متعادل و یا عرف هستند، مورد حمله مستقیم القاعده قرار می گیرند.
در چنین شرایطی فهم معنای تفاوت بین اسلام بنیادی (فوندامنتالیسم اسلامی) و افراط گرایی اسلامی بسیار مهم است، فهم این که فوندامنتالیسم اسلامی نیز همچون هر نوع فوندامنتالیسم دیگر مذهبی، برای اجتماع بی خطر است.
و حال بدین می رسیم که طبیعت افراط گرایی اسلامی چگونه است؟ آیا مرتبط با این است که دنیا با اختلاف فاحشی به دو دسته "میلیارد طلایی" (شامل آمریکا، کانادا، اروپا، استرالیا، زلاند نو) و "باقی جهان" تقسیم شده است که در آن بخش اعظم را کشورهای مسلمان نشین تشکیل می دهند؟ یا این که این تنها پاسخی مقطعی است؟ چرا که رهبران سازمان های تروریستی (مثلاً اسامه بن لادن)، از خانواده هایی مرفه هستند.
آیا مسئله رویارویی تمدن ها و یا این مطلب که بزودی روند جهانی سازی اجرا خواهد شد که در برگیرنده تمامی جامعه جهانی و از آن جمله جهان اسلام خواهد بود، در موازین حقوقی می گنجند؟ بعید است که تمدن جهانی، تنها نوآوری های فنی و فناوری باشد.
تاریخ یاد می دهد که تمدن جهانی از دیالوگ بین متفاوتین ایجاد می شود. و دقیقاً همین دیالوگ است که امروز دوران چندان خوشی را سپری نمی کند. این اتفاقی است و یا مرسوم است و آیا راه خروجی وجود دارد؟ تا چه حد اسلام و مسیحیت، ارزش های آزادی غربی و حقوق بشر از یک سو و از سوی دیگر قوانین مسلم قرون وسطی در شریعت، نسبت به یکدیگر مسامحه دارند؟
در رابطه با تمامی این مسائل و از جمله مشکل امروز عراق و مناقشه عرب-اسرائیل در روند اجلاس اول این همایش سخن به میان آورده شد.
بعید است که این همایش جایی برای تبادل لطف و تعارفات باشد. تمامی سوالات به شکلی محکم و مشخص مطرح می شدند. از جمله اینکه افرادی که سخنرانی می کردند، به بحران مشخص در دیالوگ غرب و تمدن اسلامی اشاره می نمودند. در بین دلایل اساسی وجود این بحران، آنان از تلاش تحمیل مدل دموکراسی خود، تلاش بی اساس غرب برای صدور برخی از لیبرالیزه سازی های اقتصادی و "لیبرالیسم اخلاقی" به کشورهای اسلامی نام می بردند که پاسخی منفی را نسبت به بیانیه حقوق بشر غرب نیز بر می انگیزند.
"یوگنی پریماکوف" رئیس اتاق صنایع و بازرگانی روسیه که ریاست این همایش را بر عهده داشت، ضمن سخنرانی خود اظهار داشت که این همایش می تواند ابزاری مهم برای تدارک تدابیری در جهت مقابله با افراط گرایی و عدم تحمل مذهبی شود.
نام این همایش نیز جلب توجه می کند: "روسیه-جهان اسلام" و نه "روسیه و جهان اسلام". به احتمال زیاد، بانیان این همایش این طور در نظر داشتند که خود عنوان همایش نیز باید اشاره ای به رابطه طبیعی روسیه با جهان اسلام داشته باشد. روسیه با داشتن 20 میلیون جمعیت مسلمان در بین اقوام ریشه ای خود، از لحاظ جغرافیایی، پلی طبیعی بین اروپا و آسیا می باشد. شرکت کنندگان در این همایش یکصدا و متحد، به نوعی نقش بازگو کننده نگرش استراتژیک بر مشکلات و دورنمای جهان اسلام معاصر را به روسیه محول نمودند.
یکز از نمایندگان مسلمان اندونزی "دین شمس الدین" که ریاست سازمان اسلامی "محمدیه" را بر عهده دارد، دورنمای ایجاد چنین اتحادی بین روسیه و جهان اسلام را در سطحی بالا ارزیابی نمود. به عقیده وی، هر دو طرف این اتحاد دارای "جوانب قدرتمندی می باشند" و این بدان معناست که این اتحاد پتانسیل لازم برای تبدیل شدن به "مهره ای" بارز در برقراری دیالوگی ساختاری بین تمدن ها و در مورد کنونی، دیالوگ بین غرب و جهان اسلام، را در اختیار دارد.
