روزنامه «گازتا»، 30 مارس 2006
نادژدا كووركوا
يوري ساوليف معاون رئيس كميته صنايع، ساختمان و فنآوريهاي علمي دوماي دولتی و رییس گروه دوستی پارلمانی ایران – روسیه ، در اين مصاحبه به تشريح برنامه هستهاي ايران پرداخت.
سئوال: ممكن است ماهيت برنامه هستهاي ايران را وصف كنيد؟
جواب: برنامه اتمي صلحآميز ايران ناظر بر ايجاد شبكهاي از نيروگاههاي اتمي است. اين پروژه بسيار مهم تجاري است كه ايرانيان با توجه به اينكه تا 30 سال آينده ذخاير نفت و گاز جهان ته خواهند كشيد. آن را راهاندازي كردهاند. بشريت بايد براي ايجاد منابع جايگزين انرژي آماده شود. بدون شك، انرژي اتمي، انرژي آينده نزديك است. ولي نه همه كشورها بلكه كشورهايي كه از توان كافي علمي و فني و امكانات مالي برخوردارند، مي توانند آن را بسازند. به عنوان مثال، ساخت يك واحد نيروگاه به مبلغ حدود 1 ميليارد دلار تمام ميشود. كسي كه الآن در اين بخش سرمايهگذاري كند، سود مضاعفي دريافت خواهد كرد. تنها ده كشور مي توانند اين كار را بكنند. كشوري كه الآن انرژي اتمي نيرومندي بسازد، در آينده امتيازات زيادي به دست خواهد آورد. براي ايران مهم است كه صنعتي را توسعه دهد كه 50% مصرف داخلي انرژي را تأمين كند. در اين صورت ايران مي تواند نفت و گاز مرغوب خود را صادر كند و در داخل كشور انرژي اتمي ارزاني داشته باشد. ايران به آينده خود فكر ميكند. طرز تفكر ايرانيان در اين مورد معقولانهتر از روسيه است كه ذخاير خود را بر باد مي دهد.
سئوال: ايران به چرخه كامل هستهاي و غنيسازي اورانيوم چه احتياجي دارد؟
جواب: ايران مي خواهد موقعيت مستقل سياسي خود را تأمين كند كه در غير اين صورت نمي توان سوخت صادر كرد. به همين دليل ايران به چرخه كامل هستهاي و از جمله دور بازسازي ميلههاي مصرف شده اورانيومي احتياج دارد. ولي كسي نمي خواهد كه ايران مستقل باشد و حتي خارج از اوپك و بدون پايبندي به تعهدات بين المللي در زمينه قيمت گذاري، سوخت بفروشد. اكثر كشورها حتي در خواب كابوس چنين چيزي را تصور نمي كنند.
مايلم يادآوري كنم كه ايران و روسيه با هم صاحب 51% ذخاير اكتشاف شده جهاني گاز هستند. اين توان بزرگي است. روسيه گاز خود را بيخيال مصرف ميكند ولي ايران آن را براي آينده نگه مي دهد. هنگامي كه كشورهاي ديگر ذخاير خود را تمام كنند، ايران وارد بازار جهاني خواهد شد.
آژانس از ايران چه ايرادي ميگيرد؟ آژانس مخالف ساخت نيروگاه بوشهر نبود و بازرسان آژانس اثرات توليد سلاحهاي اتمي را كشف نكردهاند. اين قضيه بيش از پيش به جستجوي سلاح هاي کشتار دسته جمعي صدام حسين توسط 1400 نفر بازرس سازمان ملل شباهت پيدا مي كند. ايران عضو آژانس است و آژانس نميتواند آن را به تخلف از قراردادها و از جمله از پيمان عدم گسترش سلاح هاي هسته اي متهم كند. ولي ايالات متحده مي خواهد ثابت كند كه ايران از توافقات موجود تخلف مي كند. بر كسي پوشيده نيست كه بسياري از كاركنان آژانس، افراد سازمانهاي اطلاعاتي آمريكا هستند. بديهي است كه آنها سعي مي كنند از ايجاد وضعيتي ايجاد كنند كه ايران در آينده به صورت آزاد از ذخاير نفتي كه آمريكا هم بدان وابسته است، استفاده كند. طبق برآوردهاي مختلف، ايالات متحده 50-40% مواد سوختي استخراج شده جهان را مصرف مي كند. در شرايطي كه ذخاير داخلي اين كشور چندان زيادي نيست، اين مسأله براي آمريكا از اهميت دست اول برخوردار ميشود.
جنبه دوم قضيه كه در ايران ذكر نميشود، امكان به دشت آوردن پلوتونيم و ساخت سلاحهاي هستهاي است. اتحاد شوروي سلاح هستهاي داشت ولي برنامه ضربه پيشگيرانه هستهاي را نداشت. اين سلاح به عنوان عامل بازدارندگي تلقي ميشد در حالي كه ايالات متحده بيش از 20 برنامه حمله به اتحاد شوروي را طراحي كرده بود. اين اسلحه در دست ايران، وسيله بازدارندگي از «اشتهاي» آمريكا ميشد كه مي خواهد منابع ايراني را همانند منابع عراقي، به دست آورد. ايالات متحده فعلاً مشغول جستجوي بهانههاي تصنعي بوده و به ايران تمايلات تجاوزكارانه عليه اسراييل يا آمريكا را نسبت ميدهد. ولي اين امر يك علت ساده دارد و آن اين است كه ايالات متحده نمي خواهد كه ايران در زمينه ذخاير سوخت خود سياست مستقلانهاي دنبال كند و از امكان تعيين قيمت آن برخوردار شود.
سئوال: آيا شما اعتقاد داريد كه بحث درباره خطر ايراني، بهانهاي براي كشاندن جهان به ماجرا جويي جديد است؟ اروپا و روسيه به اين كار چه احتياجي دارند؟
جواب: سيماي دشمن ايجاد ميشود تا تجاوز عليه ايران صورت بگيرد. آمريكا مي ترسد كه به تنهايي به اين تجاوز تن دهد. آمريكا مي خواهد همراه با اروپا و با حمايت مسكوت روسيه اين كار را بكند. آمريكا به منظور حفظ اقتصاد خود به منابع ارزان و كاملاً قابل كنترل سوخت احتياج دارد و تا زماني كه نوع جديد سوخت اختراع نشود، به اين سياست ادامه خواهد داد. تنها تقصير ايران اين است كه آمريكا مي خواهد نفت ارزاني مصرف كند. به همين دليل از همه امكانات براي ايجاد سيماي دشمن استفاده ميكنند. به همين دليل اظهارات محمود احمدينژاد رئيس جمهور ايران را تحريف مي كنند.
سئوال: كدام كلمات احمدينژاد را تحريف كردهاند؟
جواب: خبرگزاري «رويتر» كلمات رئيس جمهور ايران را متن كلي سخنان وي در ملاقات با دانشجويان كه او به سئوال درباره آينده منطقه و از جمله اسراييل جواب داد، جدا كرد. رئيس جمهور ايران گفت كه با پيروي از وصاياي امام خميني (ره)، اعتقاد دارد كه با كمك نيروي الهي روزي فرا خواهد رسيد كه اسراييل از روي صفحه روزگار پاك شود. معلوم است كه او صرف نظر از هر تعبيري، درباره نيروي الهي صحبت مي كرد و نه درباره حمله ايران به اسراييل.
حمله به اسراييل كار سادهاي نيست زيرا اسراييل حد اقل 400 عدد كلاهك هستهاي دارد. حتي ايالات متحده نمي تواند اسراييل را از روي صفحه روزگار پاك كند زيرا جواب مقابله به مثل هم دندانشكن خواهد بود.
ايران هيچ كس اعم از ايالات متحده و اروپا را تهديد نمي كند. برنامه هستهاي ايران، خطر براي صلح نيست بلكه طرح عظيم تجاري و سرمايهگذاري در آينده با استفاده از اوضاع مناسب فعلي بازار و اتميد به حفظ اين اوضاع بازار در آينده ميباشد.
سئوال: چه احتمالي ميرود كه ضربهاي به ايران وارد شود؟
جواب: نمي توان اين ضربه را بعيد دانست ولي اين امر شكست ايالات متحده را سرعت خواهد بخشيد زيرا بدهيهاي جاري اين كشور حد اقل معادل 16 تريليون دلار است كه از توليد ناخالص ملي آمريكا 1.5 برابر بيشتر است. هيچ كشور ديگري چنين بدهيهايي را ندارد. اجراي سياست مستقلانه ايران و تلاش براي ايجاد بورس نفت و گاز كه به يورو تجارت كند، از جمله علامتهاي ديپلماتيك ايران براي كشورهاي اروپايي و اظهار آمادگي براي تأمين سوخت براي اروپاست.
در ايران برنامه ساخت خطوط لوله به اروپا از راه روسيه طراحي شده است. روسيه فعلاً با اجراي اين طرحها مخالفت مي كند زيرا اين گاز مي تواند از گاز ما ارزانترباشد. ذخاير ما و ايران قابل مقايسه است ولي بهاي استخراج گاز در ايران پايينتر است. ولي ايران حاضر است به اجراي اين پروژه همراه با روسيه تن دهد. يك بار ديگر يادآوري مي كنم كه ايران و روسيه با هم صاحب 51% ذخاير جهاني گاز هستند. ولي اگر روسيه مانند سابق مواضع دوپهلويي از خود نشان دهد، ايران مي تواند خط لوله خود را از راه تركيه بسازد كه از مدار منافع روسيه خارج است.
سئوال: رژيم آيتاللهها كه اغلب به عنوان وسيله ارعاب ذكر ميشود، چگونه است؟ روند انتخابات در اين رژيم چطور است؟
جواب: در ايران نوع بيسابقه دولت دمكراتيكي ايجاد شده است كه در آن عناصر كشوري و روحاني موازنه دارند. بسياري از جنبههاي زندگي معنوي اين كشور تحت رياست نهاد روحاني قرار دارند كه اكنون آيتالله خامنهاي رهبر آن است. 5 شخصيت روحاني كه انتخاب ميشوند، نامزد رهبر روحاني كشور را تعيين مي كنند. ولي قدرت او محدود است زيرا كساني كه او را منصوب كردند، مي توانند او را بركنار كنند.
از سوي ديگر، سطح دمكراسي در ايران از ايالات متحده كمتر نيست و از كشور ما به مراتب بالاتر است. آنجا انتخابات آزاد دمكراتيك نمايندگان مجلس برگزار ميشود و اختيارات نماينده مجلس از نماينده پارلمان روسيه بيشتر است. به عنوان مثال، دوماي دولتي روسيه دولت را منصوب نمي كند ولي مجلس بنا به پيشنهاد رئيس جمهور وزيران را منصوب يا رد مي كند. اين يك وسيله مهم دمكراتيك است. يادآوري مي كنم كه رئيس جمهور ايران طي انتخابات مستقيم با رأي مخفي انتخاب ميشود.
سئوال: نفت ايران به چه كسي تعلق دارد؟
جواب: منابع طبيعي به دولت و نه كمپانيهاي خصوصي تعلق دارد و براي توسعه اقتصاد كشور به كار گرفته ميشود. ايران در سال گذشته نفت معادل حدود 60 ميليارد دلار فروخت كه تمام اين پول (بر خلاف روسيه) به بودجه دولتي واريز شد. روسيه نفت دو برابر بيشتري توليد و صادر مي كند ولي فقط حدود 20 ميليارد دلار، سه برابر كمتر از ايران، به بودجه ميرسد. مابقي پول در دست خصوصي باقي مانده و براي اقتصاد كشورهاي ديگر كار مي كند.
