سايت «اوترو»، 10 مارس 2006
شوراي حكام ماگاته تصميم گرفت گزارش درباره برنامه هستهاي ايران را به شوراي امنيت سازمان ملل متحد ارسال كند. رياست ايران در جواب امكان خروج از پيمان عدم گسترش سلاح هاي هسته اي را اعلام كرد. در واشنگتن ميگويند كه ايران در آينده نزديك مي تواند 10 بمب اتم بسازد. روبرت جوزف معاون وزير امور خارجه امريكا در زمينه كنترل تسليحات و امنيت بين المللي اظهار داشت كه ايالات متحده در جواب به خطر هستهاي ايران به يك سري اقدامات گستردهتر دفاعي و از جمله پدافند ضدموشكي و كنترل بارها، متوسل خواهد شد. گسترش مناقشه مي تواند چه پيآمدهايي داشته باشد؟ ايران چه چيزي مي خواهد؟ مواضع روسيه چگونه است؟ يوري ساوليف رئيس گروه دوستي روسيه-ايران در دوماي كشوري روسيه كه چند روز پيش از تهران بر گشته است، به بررسي اين مسايل پرداخته است.
سئوال: قرائن نشان مي دهد كه ايران مي تواند مورد تحريم بين المللي قرار گيرد. آيا تهران واقعاً برنامه ساخت سلاحهاي هستهاي را به سرعت پيش مي برد يا اينكه پژوهشهاي هستهاي تنها بهانهاي براي فشار فراگير آمريكايي بر ايران است؟
پاسخ: آمريكا كه 60% مواد هيدروكربن جهاني را مصرف مي كند، نميتواند حجم سوختي را كه وارد مي كند، كاهش دهد. عربستان سعودي (34% ذخاير جهاني)، عراق (10-8%) و ايران (12%) تأمين كنندگان اساسي مواد انرژيزا هستند. آمريكا هم كشورهاي اين منطقه را تنها از نظر استفاده از آنها به نفع خود در نظر ميگيرد. تا زماني كه سوخت جايگزين ايجاد نشود، نفت و. گاز به عنوان منبع اساسي انرژي تلقي ميشود. به همين دليل آمريكا به كشورهايي كه از ذخاير قابل توجه اين مواد برخوردارند، توجه زيادي مي كند. اگر مداخله نظامي در امور داخلي اين كشورها جهت اجتناب از كاهش صادرات مواد انرژيزا لازم باشد، آمريكا بدون كوچكترين ترديدي به اين كار متوسل خواهد شد زيرا براي منافع ملي خود اولويت قايل است. كشورهاي ديگر فقط به عنوان منبع نيروي كار و منابع طبيعي تلقي ميشود. ايالات متحده نمي خواهد كه اين كشورها از امكان مقاومت مسلحانه برخوردار شوند و صاحب سلاح هاي کشتار دسته جمعي شوند.
آمريكا نمي تواند اجازه بدهد كه ايران برنامه هستهاي خود را توسعه دهد كه در نتيجه آن ممكن است بمب اتم يا هيدروژني به وجود آيد. ايران از وسايل حمل كننده يعني موشكهاي سوخت مايع و جامد با برد 1500 الي 2200 كيلومتري برخوردار است. اكنون نهايت تلاشها براي كند كردن برنامه هستهاي ايران به عمل ميآيد. شكي نيست كه ايران مي خواهد صاحب سلاحهاي هستهاي شود زيرا كشورهاي همسايه و از جمله كشورهاي دشمن ايران از آن برخوردارند. قبل از همه بايد به اسراييل كه پيمان عدم گسترش سلاح هاي هسته اي را امضا نكرد و نيز به پاكستان و هند اشاره كرد. چه رسد به چين، بريتانيا، فرانسه و كشورهاي ديگر. ايران به توسعه برنامه هستهاي خود براي تأمين امنيت دولت علاقهمند است زيرا هر موقعي مي تواند به يك بهانه تصنعي مورد حمله قرار گيرد.
سئوال: ولي مقامات تهران طراحي سلاحهاي هستهاي را تكذيب مي كنند.
پاسخ: بين اتم صلحآميز و پروژههايي كه مي توانند موجب ساخت سلاحهاي هستهاي شوند، يك گام وجود دارد. به نظر من، ايران مي تواند فقط از اتم صلحآميز استفاده كند. در حال حاضر اتحاديه اروپا و آژانس دليلي ندارند كه ايران را به تخلف از توافقات بين المللي امضا شده متهم كنند. هيچ اتفاقي نيافتاده است كه ايران كارشناسان آژانس را به تأسيسات خود راه نداده باشد. طرف ايراني اعلام مي كند كه به همه قواعد و توافقات بين المللي و از جمله پروتكل الحاقي امضا شده پايبند است. از سوي ديگر، ما به خوبي مي دانيم كه 99.8% پرسنل آژانس را كارمندان فني و افراد سازمان «سيا» تشكيل مي دهند. با اين حال، ايران به آنها اجازه مي داد از سايتهاي هستهاي ايراني بازديد كنند و همه اسناد لازم را مطالعه كنند. ايران را نمي توان مقصر دانست. الآن بايد راه حلي پيدا كرد. آمريكا به هر وسيله ممكن سعي مي كند حضور نظامي خود را در خاور ميانه گسترش دهد و بعد از عراق مي خواهد به ايران باز گردد.
سئوال: اكثريت كارشناسان نظامي اظهار نظر مي كنند كه آمريكا از پس اين همه مناطق بحراني بر نخواهد آمد. آمريكاييها در عراق تلفات سنگيني متحمل ميشوند و در افغانستان بازماندههاي طالبان فعال ميشوند. آيا ايران هم به اين فهرست اضافه خواهد شد؟
پاسخ: شكي نيست كه اگر عمليات جنگي در شرايط كنوني شروع شود، آمريكا بدون كوچكترين ترديدي به منظور پايان دادن به جنگ ايران از سلاحهاي هستهاي استفاده خواهد كرد. در نظريه نظامي آمريكا امكان توسل محدود به اين نوع سلاحها (خمپارهها و گلولههاي تانك و توپخانه و بمب هواپيمايي با ظرفيت پايين) ذكر شده است. شكي نيست كه آمريكا به وسيله سلاحهاي هستهاي برنده ميشد زيرا اكنون آمريكاييها براي تصرف ايران راه ديگري ندارد.
من با توان نظامي و صنعتي ايراني آشنايي خوبي دارم. همچنين در رژههاي نظامي تهران با حضور آيتالله خامنهاي شركت كردم. روحيه رزمي و تسليحات به نمايش گذاشته ميشد. نيروهاي مسلح ايران به سلاحهاي نه چندان مدرن ولي مطمئني مسلح شده است. اين كشور از تعداد كافي سيستمهاي ضد هوايي برخوردار است. آنها حدود 100 دستگاه سيستم اس-125 روسي دارند و تعداد كافي موشكهاي ضدهوايي از چين وارد شده است. بنا بر اين، دشمن نمي تواند در آسمان ايران هر كاري بكند. آنها تانك، زيردريايي، ناو رزمي و از همه مهمتر، روحيه نيرومند رزمي دارند. نظاميان ايراني، شهيد شدن در راه ميهن را براي خود افتخار بزرگي مي دانند كه اين فقط حرف و شعار نيست. آمريكا حتي عراق را فقط به خاطر خيانت 50 ژنرالي كه توسط آمريكا خريده شده و از فرودگاه در نزديكي بغداد همراه با خانوادههايشان به اروپا و تركيه برده شدند.
سئوال: سياست روسي نسبت به برنامه هستهاي ايران چه برنامههايي دارد؟
پاسخ: رفتار روسيه در اين زمينه به همان اندازه داوطلبانه است كه گربه داوطلبانه خردل بخورد. رياست كنوني روسي كه به غرب گرايش دارد، فقط به خاطر نقش مهم ايران در مناطق مرزي در اين زمينه تلاش مي كند. فرض كنيم كه ايران نه دوست يا كشوري بيطرف بلكه دشمن روسيه باشد. در اين صورت روسيه ماوراي قفقاز، آذربايجان و چچن را از دست داده و با سرنگوني رژيم فعلي ارمنستان روبرو خواهد شد. تمام ساحل درياي خزر و داغستان از دست ما ميرفت و ما قفقاز را هم نداشتيم. پايگاههاي آمريكايي در آسياي مركزي مستقر ميشدند. سيل مواد مخدر قطع نميشد. ايران، مصممترين مبارز با مواد مخدر در منطقه است. در جريان مبارزه با مافياي مواد مخدر تنها طي 2 سال اخير در اين كشور 3500 هزار نفر افسر جان خود را از دست دادهاند. شما مي توانيد ابعاد اين مبارزه را تصور كنيد. اگر ايران دشمن روسيه بود، نيروهاي مخالف روسيه هم اكنون در مرز روسيه و قزاقستان مستقر ميشدند.
اگر اين مسايل وجود نداشت، ما مدتها پيش با ايالات متحده و اروپا همدستي كرده و كارخانههاي «سلوويه ماشيني» را به شركت «زيمنس» ميفروختيم. در اين صورت صنعت اتمي روسيه از بين رفته و كارخانههاي ما براي سازمان «اتم اروپايي» كار مي كردند. ژورس آلفروف ميگويد كه ما امكانات ساخت بمب اتم را از دست دادهايم. او شوخي نمي كند.
ايران در سالهاي آينده مايل است 10 نيروگاه اتمي بسازد كه اين ابعاد بزرگ عمليات ساختماني است. روسيه مي تواند طي 15 سال آينده حدود 30 ميليارد دلار كاسب شود. سفارش ايراني براي حفظ توان صنعتي بخش اتمي روسيه اهميت زيادي دارد. ولي مهمتر از همه اين است كه روسيه راه ديگري ندارد: اگر ايران دشمن ما شود، ماوراي قفقاز و آسياي مركزي را از دست خواهيم داد و نيروهاي دشمن در 120 كيلومتري شهر چليابينسك سنگر خواهند گرفت. ما ناگزير بايد با ايران همكاري كنيم.
سئوال: ارزيابي تهران از مواضع روسيه چيست؟
پاسخ: حتي نمايندگان مجلس ايران كه دوست ما هستند، بعيد ميدانند كه روسيه ساخت نيروگاه اتمي بوشهر را تكميل كند. جدول زماني ساخت آن بارها نقض شده است. شكي ندارم كه اين نيروگاه در سال جاري تكميل نشود. آنها همچنين معتقدند كه روسيه طرف غرب را گرفته و به جرگه دشمنان ايران ملحق خواهد شد كه از اجراي پژوهشهاي هستهاي در اين كشور ممانعت مي كنند. اين امر خوب نيست. تنها راه حل مسأله، ايجاد شركت مشترك براي غنيسازي اورانيوم در روسيه است. ما در گفتگو با سفير، رئيس مجلس و وزيران تأكيد مي كنند كه اين بهترين راه حل براي ايران است. اين تنها راهي است كه باب طبع روسيه (كه نمي خواهد آنچه را كه دارد از دست بدهد)، اروپا (كه نمي خواهد به جنگ جديدي كشانده شود) و حتي باب طبع بوش خواهد بود كه مي تواند با كند كردن روند پژوهشهاي هستهاي در ايران آبروي خود را حفظ كند.
سئوال: روسيه به ايران سيستمهاي موشكي ضد هوايي صادر مي كند. قراردادهاي جديد اعلام شدهاند. آيا مسكو تحت فشار خارجي اين همكاري با ايران را منجمد خواهد كرد؟
پاسخ: صادرات تسليحاتي روسي به بهانه دفاع از نيروگاه بوشهر در برابر حمله تروريستها و هواپيماهاي تصادفي برنامهريزي شده بودند. اين سيستمها به عنوان سلاح هابي كه در داخل خاك كشور مورد استفاده قرار ميگيرد، تابع هيچ محدوديتي نيست. بعيد نمي دانم كه سيستمهاي ضدهوايي صادر شوند و توان دفاعي ايران تقويت شود. اگر روسيه اين كار را نكند، چين، كره شمالي و شايد حتي هند اين سيستمها را به ايران خواهند فروخت.
سئوال: به نظر شما، آيا تهران مي فهمد كه دير يا زود سعي خواهند كرد ايران را در ازاي رفتار خودسرانه مجازات كنند؟
پاسخ: مردم اين امكان را پيش بيني مي كنند ولي اعتقاد دارند كه آمريكا در اين جنگ شكست خواهد خورد. آنها موضوع سلاحهاي هستهاي را در نظر نميگيرند.
سئوال: چه احتمالي دارد كه آمريكاييها در آينده نزديك به زور متوسل شوند؟
پاسخ: اكنون امكان توسل به زور كاملاً منتفي است كه به همين دليل آمريكا پا به پا ميشود. اين كشور توانايي ندارد و با مشكل بزرگ اقتصادي روبرو ميشود. بدهي خارجي آمريكا برابر 16 تريليون دلار است و دلار بسيار بيثبات شده است. ولي رئيس جمهور آمريكا اراده قوي سياسي دارد كه در صورت لزوم بدون ترديد به سلاحهاي هستهاي متوسل شود. همه اين واقعيت را ميفهمند. در روسيه، استالين، خروشچف و برژنف نيز اراده سياسي داشتند. به همين دليل، من طرفدار ساخت سلاحهاي هستهاي در كشورهايي هستند كه رژيم آنها مي تواند اين سلاحها را خوب نگه دارد. ايران يكي از اين كشورهاست كه در اين مورد شك و شبههاي وجود ندارد. آنجا تروريسم و شرايط براي فعاليت تروريستي وجود ندارد. اين اسلحه، عامل بازدارندگي از تجاوز خواهد شد. فكر مي كنم كه اگر بعضي كشورها صاحب سلاحهاي هستهاي ميشدند، صلح جهاني محكمتر ميشد. من طرفدار اشاعه سلاحهاي هستهاي به عنوان ضامن صلح هستم.
