دیپلماسی لبخند روسیه در برابر آمریکا

تاریخ انتشار: ۲۶م تیر ۱۳۸۹ ساعت ۸:۵۵ |

روسیران- اگر چه با «reset» روابط مسکو- واشنگتن شاهد نزدیکی بی سابقه مواضع روسیه و آمریکا هستیم، اما برخی از تحلیلگران همچنان به رفتار مسکو با دیده تردید می نگرند. به نظر این کارشناسان، کرملین تنها به طور مقطعی سیاست های اعلامی خویش را تغییر داده تا با جلب نظر کاخ سفید امتیازاتی را کسب کرده و بتواند به اقتصاد خود سر و سامان بخشد. در این خصوص، دیوید اسمیت، مدیر مرکز “مطالعات امنیتی گرجستان” در تفلیس و عضو ارشد انستیتو مطالعات سیاسی «Potomac» واشنگتن طی مقاله ای با عنوان «روسیه لبخند می زند» که در شماره اخیر هفته نامه «Tabula» منتشر شد، می نویسد:
مدودف ماه گذشته جهت انجام پاره ای مذاکرات دیپلماتیک وارد آمریکا شد. در «دره سیلکون» کالیفرنیا او با لبخندی بر لب در جستجوی پول و فن آوری برای کشورش  بود و با همین ترفند (لبخند) نیز توانست حمایت آمریکا برای پیوستن روسیه به سازمان تجارت جهانی را جلب کند.
پس از سفر مدودف به آمریکا، وزیر امور خارجه آمریکا به تفلیس سفر کرد. سفر وی با هدف تاکید مجدد آمریکا بر منافع خود در گرجستان و منطقه قفقاز جنوبی انجام شد. هیلاری کلینتون در سفرش به منطقه دستاوردهای خوبی داشت. با این حال، این سوال پیش می آید که آیا واشنگتن بازی که مدودف شروع کرده است را به خوبی درک می کند؟
قبل از سفر مدودف به واشنگتن، برخی تحلیلگران سیاسی در آمریکا معتقد بودند که آمریکا باید برای رسیدن به اهداف خود به روسیه فشار وارد کند. به اعتقاد آنها، اقتصاد ضعیف و جهان سومی روسیه اهرم فشار خوبی در اختیار مقامات ایالات متحده می گذارد. اما از سوی دیگر، تاجران آمریکایی حریصانه چشم اندازها و طرحهای معاملات تجاری با روسیه که پتانسیل های خوبی برای غرب دارد را دنبال می کردند.
اوباما در راستای سیاست “reset” روابط با مسکو و در ازای کسب یک سری امتیازات دیپلماتیک زودگذر و مقطعی، امتیازات قابل توجهی به روسیه داد. ممکن است مسکو با چند لبخند دیگر حتی پاداش بیشتری را نیز کسب کند. اما چیزی که مشهود است این است که سیاست خارجی این کشور همچنان بدون تغییر باقی مانده است.
مدودف در پایان سفرش به واشنگتن و در آستانه خروج از آمریکا، لبخندهایش را با یک اخم کوچک به پایان رساند. وی در مصاحبه با “وال استریت ژورنال” تصریح کرد که با صراحت اعلام می کند که کشورش نسبت به ادامه حضور آمریکا در پایگاه نظامی ماناس در قرقیزستان معترض بوده و نسبت به اقدامات ناتو در افغانستان مشکوک است.
در مورد پرونده هسته ای ایران نیز روسیه پس از چند ماه مذاکره با غرب و پس از گرفتن امتیازات قابل توجه از واشنگتن، به چهارمین دور تحریمات ایران در شورای امنیت رای مثبت داد. پس از گرفتن این امتیازات بود که روسیه با تحریمات سفت و سخت غرب علیه ایران موافقت کرد.
در گرجستان نیز هنوز این خرس روسی است که بر اوضاع تسلط دارد. درست روز قبل از ورود مدودف به امریکا، سرگی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در یک مصاحبه از قبل طراحی شده اعلام کرد که آمریکا باید از هر گونه موضع گیری که تمامیت ارضی گرجستان را زیز سوال ببرد، اجتناب کند. وی افزود: مساله گرجستان به طور غیر قابل برگشت و فسخ ناپذیری حل شده است.
با این همه، مقامات کاخ سفید و به خصوص، در دوره دولت اوباما اغلب به این چالشها واکنشهایی توام با خویشتن داری و ملایمت نشان داده اند تا با ابراز حسن نیت خود بتوانند در سیاست خارجی روسیه تغییر ایجاد کنند. ولی باید به این نکته نیز توجه داشت که علت اصلی این سیاستهای سازش کارانه آمریکا در مقابل روسیه (درست یا نادرست) را باید موقعیت ژئوپولتیکی روسیه در منطقه دانست.
اوباما در ۲۴ ژوئن طی کنفرانس مطبوعاتی در کاخ سفید اعلام کرد که دو کشور (روسیه و آمریکا) همچنان در برخی از مسائل از جمله گرجستان اختلاف نظر دارند. اما خاطر نشان ساخت: با حرکت رو به جلو در برخی حوزه هایی که توافق داشتیم، موفقیتهای خوبی را در بهبود روابط دو کشور به دست آوردیم.
ده روز بعد از سفر مدودف به آمریکا، کلینتون به گرجستان سفر کرد. وی در کنفرانس مطبوعاتی در تفلیس گفت که ایالات متحده همچنان به تعهد خود نسبت به حاکمیت و تمامیت ارضی گرجستان پایبند است. وی تاکید کرد که ایالات متحده چندین بار به روسیه در مورد اشغال خاک گرجستان هشدار داده و آمریکا حوزه نفوذ روسیه در گرجستان را به رسمیت نمی شناسد.
کلینتون در سفرش به قلب حوزه نفوذ روسیه پیامهای محکمی داد که حداقل برای لحظاتی لبخند را از صورت کرملین محو کرد! در عین حال، کلینتون به طرفهای گرجی خود نیز توصیه اکید کرد که از انجام اقداماتی که روسیه را تحریک به واکنش سخت کند، اجتناب کنند.
بلافاصله، ولادیمر پوتین، نخست وزیر روسیه به این اظهارات کلینتون واکنش نشان داد. وی تاکید کرد که نیازی به جستجوی راه حل برای حل مساله گرجستان نیست و برخی مناطق آزاد شده (از خاک گرجستان) مادامی که بعضی مسائل حل نشود، همچنان در تصرف روسیه باقی خواهد ماند. وی افزود که این مساله باید از طریق مذاکره بین مردم گرجستان و مردم اوستیا و آبخازیا حل شود و ضمنا، این گفتگوها باید بدون حضور و نفوذ کشور ثالثی انجام گیرد.
بنا براین، به نظر می رسد که علی رغم این «از سرگیری» روابط مسکو- واشنگتن، روسیه همچنان مثل گذشته رفتار می کند.

پایگاه خبری- تحلیلی “روسیران”، ۲۶ تیر ۸۹