بازگشت لهستان به مدار همگرایی با روسیه

تاریخ انتشار: ۱۴م تیر ۱۳۸۹ ساعت ۲۳:۱۵ |

روسیران- با پایان یافتن شمارش آرا در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری لهستان، برونیسلاو کوموروفسکی، رئیس پارلمان لهستان و نامزد طرفدار روسیه با کسب ۵۲ درصد آرا به پیروزی رسید. رقیب اصلی کوموروفسکی در این انتخابات، یاروسلاو کاچینسکی، برادر دوقلوی لخ کاچینسکی، رییس جمهوری پیشین این کشور بود که ۴۷ درصد آرا را به خود اختصاص داد.
انتخابات ریاست جمهوری لهستان به دلیل کشته شدن لخ کاچینسکی، رئیس جمهوری پیشین در سانحه هوایی پیش از موعد انجام شد. خاطر نشان می سازیم در ۲۱ فروردین ماه گذشته هواپیمای ۱۵۴ توپولوف روسی هنگام نشستن در فرودگاه اسمولنسک روسیه دچار سانحه شد و تمامی سرنشینان آن که اغلب از مقامات کشوری و لشگری بودند، کشته شدند. لخ کاچینسکی که چهره ای جنجالی در عرصه سیاسی لهستان به شمار می رفت، به مواضع ضدروسی خود شهرت داشت.
بسیاری از کارشناسان معتقدند که پیروزی کوموروفسکی در انتخابات ریاست جمهوری این کشور موجب تحکیم روابط روسیه و لهستان خواهد شد.
کارلیس دائوکشتس، کارشناس مسائل سیاسی معتقد است که پیروزی کوموروفسکی به معنای به قدرت رسیدن لیبرال هایی است که ارتباط تنگاتنگی با سیاست جهانی و سیاست اروپایی دارند. کوموروفسکی بر خلاف برادران کاچینسکی نسبت به اروپا رفتار تردید آمیزی ندارد و این مساله موجب افزایش مناسبات لهستان با اروپا و همچنین بهبود روابط با روسیه خواهد شد.
کارشناسانی چون پاول زالفسکی نیز معتقدند که بهبود روابط دو کشور تا حدود زیادی به طرف روسی بستگی دارد و اگر روسیه به گرمتر شدن روابط تمایل داشته باشد، مطمئنا لهستان نیز از آن استقبال خواهد کرد.
مارسین زابوروفسکی، تحلیلگر موسسه مطالعات امنیت اتحادیه اروپا در مقاله ای که در سایت مرکز بررسی های سیاسی اروپا منتشر شد، می نویسد: لهستان یکی از متحدان آمریکا در اروپای شرقی و یکی از شرکای مهم آمریکا در اتحادیه اروپا است. همچنین، این کشور یکی از اصلی ترین کمک کنندگان به امریکا در جنگ عراق و پنجمین شریک و حامی آمریکا در عملیاتهای جنگ افغانستان بوده است و مهمتر از همه، میزبان سیستم سپر دفاع موشکی آمریکا در اروپا است. پس از پایان یافتن جنگ سرد، ورشو به یکی از عاملان اصلی شبکه امنیت آتلانتیک تبدیل شد.
با همه اینها مبارزات انتخاباتی در لهستان نشان می دهد که تضعیف آتلانتیک گرایی در سیاست خارجی سنتی ورشو ممکن است فقط یک داستان نباشد و به صورت جدی مطرح شده است.
برای آتلانتیک گرایی در سیاست خارجی لهستان چند دلیل عمده می توان ذکر کرد. یکی از این دلایل هزینه های سنگین ناشی از جنگ عراق بود که قسمتی از آن را لهستان متقبل شده بود. این کشور در دوره ریاست جمهوری جورج بوش همکاریهای خوبی با آمریکا در مورد جنگ عراق داشت و به همین خاطر، یکی از مهمترین شرکای آمریکا در دوره بوش به شمار می رفت. ولی دولت اوباما کمکهای نظامی و مالی لهستان را تقلیل داد و بیشتر به روابط آمریکا با اروپای مرکزی اهمیت داد. اوباما از زمان پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری تا کنون ۶ بار از اروپای مرکزی دیدار کرد. این در حالی است که به کشورهای اروپای شرقی تاکنون سفری نداشته است. علاوه بر این بی توجهی اوباما، دولت وی به دنبال تنظیم مجدد روابط با روسیه نیز هست که در دلسردی لهستان از روابط با آمریکا بی تاثیر نبوده است.
۶ سالی که از عضویت لهستان در اتحادیه اروپا می گذرد، روز به روز از نفوذ آمریکا در این کشور کاسته شده و کشورهای اروپای غربی و روسیه به خوبی توانستند در ساختارهای سیاسی و اجتماعی این کشور نفوذ کنند. علاوه بر آن، ارزش نقل و انتقالات کالاهای اروپا و روسیه در لهستان حدود ۱۰میلیارد یورو است. در حالی که کمکهای سالیانه ایالات متحده برای نوسازی ارتش لهستان فقط ۳۰ میلیون دلار بوده که این میزان نیز هر ساله کاهش می یابد.
با همه اینها به اعتقاد زابوروفسکی، لهستان هنوز هم به عنوان یکی از مهمترین شرکای کاخ سفید روابطش را با آمریکا در سطح خوبی حفظ کرده است.
با این وجود با پیروزی کومورفسکی که خواهان خروج نیروهای لهستان از افغانستان تا آخر سال ۲۰۱۱ است، احتمال برقراری روابط حسنه با روسیه بیشتر است. رسانه های روسی از جمله شبکه تلویزیونی “راشاتودی” پیشتر اعلام کرده بودند که در صورت پیروزی کومورفسکی، احتمال بهبودی روابط روسیه و لهستان بیشتر است. این در حالی است که یاروسلاو کاچینسکی اولویتهای شعارهای تبلیغاتی خود را نزدیکی هر چه بیشتر به اتحادیه اروپا و ناتو اعلام کرده است. پیش از این نیز کاچینسکی به عنوان یک سیاستمدار طرفدار اروپا و به ویژه آلمان معروف بود. همچنین، وی در تبلیغات انتخاباتی اش بر تنفرش از کشتار لهستانی ها در جنگ جهانی دوم توسط پلیس مخفی روسیه تاکید داشت که این مساله، چهره ضدکمونیستی و ضد روسی او را نشان می دهد.
برخی از کارشناسان با استناد به حکم اخیر دادگاه قانون اساسی لهستان که مسئولیت روابط خارجی با دیگر کشورها را بیشتر به نخست وزیر و اعضای کابینه واگذار کرده، معتقدند که انتخابات ریاست جمهوری لهستان نمی تواند نقطه عطفی در جهت گیری سیاست خارجی لهستان باشد. باید گفت اگر چه در لهستان اختیارات رییس جمهوری کمتر از نخست وزیر است، اما در حوزه سیاست خارجی این کشور رییس جمهوری همچنان نقشی تعیین کننده دارد. به خصوص که کوموروفسکی در این انتخابات از حمایت کامل دونالد توسک، نخست وزیر لهستان برخوردار بود.
به هر ترتیب، پیروزی کوموروفسکی در انتخابات لهستان را می توان با پیروزی یانوکویچ در انتخابات ریاست جمهوری اوکراین مقایسه کرد. بر همین اساس، می توان انتظار داشت که به تدریج لهستان نیز به مدار همگرایی با روسیه بر خواهد گشت.
گفتنی است مدت ریاست جمهوری در لهستان ۵ سال است و کوموروفسکی چهارمین رییس جمهوری این کشور پس از فروپاشی کمونسیم به شمار می رود.

پایگاه خبری- تحلیلی “روسیران”، ۱۴ تیر ۸۹