روسیه همچنان ضد غرب باقی مانده است

تاریخ انتشار: ۲م تیر ۱۳۸۹ ساعت ۱۳:۴۹ |

روسیران- فاش شدن سند سیاست خارجی روسیه طی یادداشتی با عنوان «برنامه ‌استفاده ‌موثر ‌از ‌عوامل ‌سیاست ‌خارجی ‌به ‌منظور ‌توسعه ‌بلندمدت ‌روسیه» ‌در ‌مجله ‌”نیوزویک ‌روسی” و آن هم قبل از سفر مدودف به واشنگتن، موجب تعجب بسیاری از تحلیلگران سیاسی شد و این سوال را بر انگیخت که آیا رئیس جمهوری روسیه جهت گیری کشورش در برابر غرب را تغییر داده است؟ در همین خصوص، دیوید کرامر، معاون پیشین امور اروپا- اوراسیای وزارت خارجه آمریکا، طی مقاله ای که در روزنامه “واشنگتن پست” منتشر شد، ضمن تحلیل این سند می نویسد: با بررسی دقیق سند ۱۸۰۰۰ کلمه ای سیاست خارجی روسیه باید گفت که پاسخ این سوال منفی است. مولف می نویسد:
بر خلاف سند سیاست خارجی روسیه، دکترین نظامی این کشور از جانب غرب مورد استقبال گرم قرار نگرفت، چرا که این سند به وضوح ضدغربی بود. بر طبق دکترین نظامی روسیه اصلی ترین خطری که روسیه را تهددید می کند، گسترش ناتو به سمت شرق و تلاش ناتو برای گرفتن نقش جهانی خارج از هنجارهای حقوق بین الملل است. گسترش حضور نیروهای نظامی فرامنطقه ای در خاک دولتهای هم مرز با روسیه و استقرار سامانه دفاع موشکی استراتژیک در این کشورها از دیگر نگرانی های روسیه در دکترین نظامی اش است.
در مقابل، سند سیاست خارجی نسبت به غرب رویکرد محتاطانه ای داشته، بیشتر بر اقتصاد متمرکز شده (اما نه به طور کامل) و تا حد زیادی از مواضع تقابل جویانه دوری کرده است. با این حال، یک بررسی اجمالی نشان می دهد که اهداف سیاست خارجی روسیه بیشتر به اهداف منعکس شده در دکترین نظامی نزدیک است تا به اهداف ذکر شده در سند سیاست خارجی این کشور. برای مثال، سند سیاست خارجی به اقدامات یک جانبه ایالات متحده آمریکا با هدف گسترش عناصر دفاع موشکی جهانی در اروپا با دیده اغماض نگاه می کند؛ این در حالیست که این اقدامات آمریکا قابلیت تضعیف پتانسیل بازدارندگی روسیه را دارد.
در کل، می توان گفت که سند سیاست خارجی روسیه به دنبال شکل گیری سازمان پیمان امنیتی اروپا است که در سال گذشته توسط مدودف پیشنهاد شده بود. این سازمان در صورت شکل گیری می تواند یک چینش جدیدی را در رده بندی ناتو و سازمان امنیت و همکاری اروپا ایجاد کرده و در مهار فعالیتهای توسعه طلبانه ناتو موفق باشد. همچنین، این سند بر همکاری با کشورهای عضو اتحادیه اروپا که تمایل مثبت به فدراسیون روسیه دارند، تاکید دارد. در فهرست این کشورها در درجه اول آلمان قرار دارد و کشورهای فرانسه، ایتالیا و اسپانیا نیز در رده های بعدی قرار گرفته اند.
به طور کلی، سند سیاست خارجی روسیه بر گسترش و تحکیم حوزه نفوذ روسیه در کشورهای مشترک المنافع و مقابله با اقدامات نیروهای فرامنطقه ای که در پی تحدید نقش روسیه و نفوذ روز افزون در کشورهای مشترک المنافع هستند، تاکید دارد. همچنین، در این سند بر تقویت مذاکرات به رهبری روسیه در سازمان پیمان امنیت جمعی و تثبیت حضور ناوگان روسیه در دریای سیاه و تلاش برای گسترش فرهنگ و زبان روسی در کشورهایی که در امتداد مرزهای روسیه هستند نیز تاکید شده است.
در رابطه با ایالات متحده این دکترین به دنبال تصویب توافق نامه همکاری هسته ای است که اخیرا، رئیس جمهور اوباما به کنگره فرستاده است. لغو یک جانبه تحریم های شرکت های روسیه و تقویت سرمایه گذاری دو جانبه، به همراه لغو تحریم های دوره جنگ سرد می تواند روابط را بهبود بخشید. اگرچه این رویکرد چند جانبه گرای اوباما را باید ستود اما، این رویکرد موقعیت سیاسی اوباما را در آمریکا تضعیف کرده که این امر باعث باز شدن درهای سیاست آمریکا برای ورود کسانی که رویکرد نه چندان دوستانه ای در برابر مسکو دارند، شده است. در همین حال این سند بر ادامه همکاری با ایران در زمینه های مختلف، از جمله در زمینه انرژی هسته ای، همکاری های نظامی با کشور برمه و نیز افزایش فروش سلاح به امریکای لاتین و کارائیب تاکید می کند. در کل، سند سیاست خارجی طرفدار غرب نیست. دکترین نظامی منتشر شده ممکن است بیان مقاصد ابتدایی و خام روسیه باشد. اما در محتوا تفاوت چندانی با سند سیاست خارجی ندارد. پس هیچ کس نباید دچار این اشتباه شود که این سند سیاست خارجی منعکس کننده روسیه ای مهربانتر است.
روسیه در دوران مدودف همچنان به عنوان کشوری که آمریکا هنوز می تواند در برخی حوزه ها با آن همکاری کند، باقی می ماند. اما در عین حال همچنان تفاوت های گسترده ای در ارزش ها و منافع دو کشور وجود دارد.

پایگاه خبری- تحلیلی “روسیران”، ۲ تیر ۸۹