زیرساخت های جدید علمی آکادمی علوم و دانشگاه های روسیه

تاریخ انتشار: ۳۱م خرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۴:۰۴ |

آندری پتروف، نماینده ی انجمن هماهنگی در امور جوانان و حوزه های علمی آموزشی در شورای ریاستی علوم، فناوری و آموزش درباره ی زیرساخت های جدید علمی، حقوق ها در آکادمی علوم روسیه و بازگرداندن دانشمندان توضیح می دهد.

برای سه طی سال آینده، برنامه ریزی می شود که ۹۰ میلیارد روبل به دانشگاه های برتر اختصاص یابد. بنابراین دولت در حال برداشتن گام های جهت داری در زمینه ی توسعه ی علوم در دانشگاه ها می باشد. نظر شما درباره ی این عملکرد چیست؟

در حوزه ی پشتیبانی از تحقیقات، روسیه بسیار عقب تر از کشور های پیشرفته ی علمی دیگر است. با اختصاص بودجه ی تکمیلی می توان تا حدود زیادی سطح تحقیقات در دانشگاه را افزایش داد. علاوه بر پول، زیرساخت ها و امور مرسوم مهم هستند. قراردادن تجهیزات لازم در دانشگاه های برتر و همچنین تشکیلاتی که در آن ها افراد نخبه مشغول هستند، بسیار مناسب خواهد بود. اما به نظر من، به دلایل نا مشخصی، این کار به ندرت صورت می گیرد. زیر ساخت های این چنینی آموزشی جدید مانند دانشگاه های فدرال بسیار آهسته توسعه پیدا می کنند. به هنگام ساخته شدن آن ها، ایده ای مبنی بر انجام تحقیقات مشترک آن ها با آکادمی علوم روسیه مطرح شد اما به صورت کلی تحقق نیافت.

من خیلی امیدوار بودم که انتقال چنین حجم زیادی از پول به سمت دانشگاه ها، باعث تقابل میان دانشگاه و آکادمی نشود. بین دانشمندان هیچ وقت برخوردی به وجود نمی آید و معمولا تضاد ها بین مدیران ایجاد می شوند. اما گاهی اوقات، مرزهای مدیریتی به صورت اساسی مجموعه های علمی را دچار مشکل می کنند.

باید قبول کرد که بدون پشتیبانی دولت، آکادمی علوم روسیه به مراتب ضعیف تر از آکادمی علوم شوروی می باشد. هم اکنون بسیاری از افزایش حقوق کارمندان آکادمی علوم سخن می گویند. اعداد نشان می دهند که حقوق ها ۶- ۵ برابر افزایش پیدا کرده اند. اما اگر مسائلی را که در واقعیت رخ می دهند، درک کنیم و تطبیق دهیم می بینیم که اصلاحات برای دستمزد ها که با چنین تلاشی صورت گرفت بدون نتیجه بود. مقدار متوسط حقوق در آکادمی، سی هزار روبل است که این مقدار پول، حقوق یک راننده ی قطار مترو نیست. دستمزد دانشمندان جوان از ۹ تا ۱۵ هزار روبل است که حقوق آن ها از کمک راننده ی قطار مترو کمتر می باشد. آیا این حد پشتیبانی مالی از چنین شغل با اعتباری است؟ آیا هم اکنون می توان از دانشمندان انتظار انجام تحقیقات جهانی را داشت؟

جالب تر از همه این است که افزایش حقوق، تمام بودجه ی آکادمی علوم روسیه را از میان برده است. خرید تجهیزات، هزینه برای اعزام هیئت های علمی، کنفرانس ها و غیره متوقف می شوند. این مسئله تاسف آور است زیرا همه چیز می بایستی هماهنگ باشد. هنگامی که منابع برای انجام تحقیقات وجود ندارند، نیازی به داشتن حقوق کم نیست.

در مراسم اهدای جوایز به دانشمندان جوان، رییس جمهور گفت که زمان ایجاد زیرساخت های جدید علمی فرارسیده است. او می داند که سیستم کنونی علمی به صورت موثر کار نمی کند زیرا برای به دست آوردن نتایج در دوره ی نوسازی باید زیرساخت های علمی را به صورت اساسی تغییر داد. این فرایند به پشتیبانی از دانشگاه های برتر و ساخت گروه های دانشگاه های تحقیقاتی وابسته است. علاوه براین، ساخت نمونه های اولیه ی آزمایشگاه های علمی تحقیقاتی ملی به شیوه ی امریکایی مطرح می شوند. چندی پیش ساخت مرکزی مانند  Silicon Valley در سکولکاوا اعلام شد.

ساخت مجموعه های جدید، انتقاد هایی را نیز به همراه دارد. این امر واضح است که مراکز تحقیقاتی علمی جدیدی ساخته می شوند و آن ها همانند موسسه های کنونی ( آکادمی علوم روسیه و آکادمی های دولتی دیگر) به نظر می رسند. در ضمن این موسسه ها تا قبل از اینکه برتری های خود را نشان دهند از پشتیبانی مالی فراوانی برخوردار می شوند. امکان دارد که همه ی این کار ها برنامه ای را دنبال می کنند اما برای من هدف های آن برنامه هنوز مشخص نیست.

آندری پترف: من خیلی امیدوارم بودم که انتقال چنین حجم زیادی از پول به سمت دانشگاه ها، باعث تقابل میان دانشگاه و آکادمی نشود.

من فکر می کنم که در این شرایط، آکادمی ها، دانشگاه ها و ناظران آن ها باید راه هایی را برای تقویت تلاش های خود پیدا کنند و این تنها راه امکان دستیبانی به نتایج واقعی برای نوسازی کشور می باشد. ما هرچه قدر که ساختار های جدید علمی ایجاد کنیم، تعداد دانشمندان برتر کشور ما سال به سال کاهش پیدا می کند و این قانون مندی ها، نتیجه ی سیاست های ضد علمی سال های ۱۹۹۰  و جنگ علیه سرمایه های انسانی این کشور می باشد. به هنگام ساخت آگاهانه ی یک محیط رقابتی در مدیریت علمی، از دست نرفتن دانشمندان مهم می باشد.

سرنوشت آکادمی علوم روسیه چه خواهد بود؟

من به عنوان یک تاریخدان می توانم بگویم که ساختارهایی که  ۲۸۰ سال از فعالیت آن ها می گذرد، به راحتی از بین نمی روند. علاوه براین، در آکادمی علوم روسیه تغییرات مثبتی دیده می شود. آکادمی علوم روسیه در ارتباطات خارجی خود فعال تر شده و شفاف تر در مکانیزم تصمیم گیری عمل می کند. تقریبا ۱۷۰ پروژه در پنج گرایش اولویت دار فنی به کمیسیون ریاست جمهوری در زمینه ی نوسازی ( مدرنیزاسیون) فرستاده شده اند. به نظر من این آکادمی به تدریج مطابق با نیازهای موجود در زندگی دوباره احیا خواهد شد. روسیه به چنین موسسه ای مانند آکادمی که به تحقیقات آزاد دانش های بنیادی می پردازد، احتیاج دارد. وظیفه ی مدیران کنونی پیدا کردن شیوه های به روز شدن و به کارگیری از تحقیقات علمی است.

نظر شما درباره ی پروژه ی بازگرداندن دانشمندان چیست؟ چه کسانی را باید دعوت کرد؟ چه شرایطی را باید فراهم کرد؟ و آیا روسیه می تواند برای بهترین نخبه ها موازی با دانشگاه های برتر دنیا رقابت کند؟

این نکته را باید یاد آورد شد که قبلا در آکادمی علوم روسیه، کمیسیونی در رابطه با دانشمندان روس مقیم خارج از روسیه تشکیل شد. اعضای این کمیسیون در ملاقات ها به بررسی شرایط می پردازند. یعنی این مسئله از مدت ها پیش در سطوح پایین تر مورد بررسی قرار گرفته است. روسیه نه تنها توانایی جذب دانشمندان خود در سایر کشورها را دارد ، بلکه می توانند برای جذب بهترین دانشمندان خارجی رقابت کند. با تشکیل دره ی سیلیکونی امکانات زیادی فراهم می شود. همه ی هم میهنان ما و حتی برجسته ترین آن ها که درخارج از کشور هستند، نمی توانند در دانشگاه های خارجی آزمایشگاه،  دپارتمان و سمت های ثابتی داشته باشند. بسیاری از آن ها آماده ی برگشت به روسیه هستند.

آکادمی های دولتی، اتحادیه ی روسای دانشگاه های روسیه ( Russian Rectors’ Union)، وزارت علوم و غیره در عرصه ی علمی آموزشی نقش اساسی ایفا می کنند. آن ها می توانستند به تدریج هم میهنان برتر خود را برای کارهای گوناگون از جمله کارشناسی پروژه ها دعوت کنند. اما اعتماد به کارشناسی علمی در روسیه در سطح پایینی قرار دارد و بحث های زیادی مرتبط با این موضوع وجود دارند. ولی با این حال قدم های اولیه در این زمینه در سال پیش برداشته شد.

در نهایت این نتیجه گیری را که با یو. اس. اسیپف، رییس آکادمی علوم روسیه در ارتباط با این موضوع آمده یاد می کنم که ما مخالف برگشت دانشمندان نیستیم اما این نکته مهم است که آن ها نیز به صورت یکسان با محققان داخل روسیه برای شرایط بهتر تحقیقات علمی، رقابت کنند.

منبع: «دانش.رو»