فرآوری سوخت هسته‌ای مصرف شده در روسیه

تاریخ انتشار: ۳۱م خرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۲:۵۱ |

روسیران- سوخت هسته‌ای مصرف شده چیست؟ این ماده در کاست‌های حرارت‌زای رآکتور هسته‌ای به وجود می‌آید که اشتباها «فضولات هسته‌ای» نامیده می‌شود. در حقیقت امر، این یک ماده خام ارزنده انرژتیک است که می تواند بعد از فرآوری و تبدیل برای تولید سوخت تازه به کار گرفته شود.

فرانسه بیشتر از همه اعضای بازار جهانی به فرآوری سوخت هسته‌ای مصرف شده می‌پردازد. بریتانیا در مقام دوم قرار دارد و روسیه در مقام سوم.
دکتر بوریس نیکیپلوف یکی از اولین دانشمندان روس بود که بر تبدیل سوخت هسته‌ای مصرف شده به عنوان ماده خام ارزنده برای انرژی هسته‌ای تأکید کرد. او متخصص معتبری در این زمینه و معاون سابق وزیر انرژی اتمی روسیه است.
نیکیپلوف می گوید «کار با این ماده به معنی توسعه فناوری‌های بالا، ایجاد هزارها فرصت جدید شغلی و فراهم کردن سفارش‌ها برای بسیاری از شاخه‌های صنایع است. پول قابل توجهی که ممکن است روسیه از محل واردات سوخت هسته‌ای مصرف شده خارجی به دست آورد، به توسعه انرژی هسته‌ای داخلی اختصاص خواهد یافت. »
آکادمیسین بوریس نیکیپلوف گفت:«دانشمندان روس روش جدید بهره‌گیری از سوخت هسته‌ای مصرف شده را طراحی می‌کنند. بعضی کشورها مانند ایالات متحده و سوئد، سوخت هسته‌ای را بعد از یک بار استفاده در رآکتور، بدون تبدیل در چاه‌های عمیق دفن می‌کنند. کشور دیگر مانند فرانسه، بریتانیا، ژاپن و روسیه، معتقدند که سوخت مصرف شده حتماً باید تبدیل شود و عناصر ارزنده‌ای چون اورانیم، پلوتونیم، آمریسیوم، کوریوم و عناصر رادیواکتیو پایدار، باید از آن استخراج شوند. این کشورها تا زمان اخیر در زمینه تبدیل سوخت هسته‌ای مصرف شده از فناوری‌های سال های ۱۹۷۰ استفاده می‌کردند که تنها اورانیوم و پلوتونیوم استخراج شده و به رآکتور هسته‌ای جهت مصرف مجدد اعاده می‌شود.
در فضولات فنی میزان بالای رادیو اکتیویته قوی و پاینده حفظ می‌شود زیرا مدت تجزیه بعضی عناصر رادیواکتیو بالغ بر ۲ میلیون سال است. در صورت دفن فضولات هسته‌ای، نه تنها اورانیوم و پلوتونیوم بلکه عناصر پاینده‌ای چون یودیوم-۱۲۹، تکنیسیوم-۹۹ و نیز آمریسیوم و کوریوم برای محیط زیست فشار حرارتی فراهم می‌کنند. نظارت بلندمدتی بر روند جابجایی این عناصر و نفوذ آنها در آب‌های زیرزمینی لازم است.
در حال حاضر سوخت ارزانتر رآکتور از اورانیوم تازه تولید می‌شود. ولی ذخایر ارزان اورانیوم ته می‌کشد. طبق برآوردهای محققان، روسیه فقط برای تأمین نیازهای خود طی ۱۰۰ سال آینده از این ذخایر دارد. بعد از آن تولید مواد شکافنده یعنی هم اورانیوم و هم پلوتونیوم، از سوخت هسته‌ای مصرف شده کاملاً مقرون به صرفه خواهد شد.
در ژاپن ۵۴ رآکتور هسته‌ای کار می‌کنند و در روسیه ۳۰ رآکتور. ژاپن‌ها مثل ما قصد دارند به تبدیل سوخت هسته‌ای مصرف شده بپردازند و اکنون ساخت کارخانه مربوطه را تکمیل می‌کنند. در روسیه کارخانه فرآوری سوخت هسته‌ای مصرف شده در سالهای۱۹۸۰ در کراسنویارسک شروع شد. البته، این کارخانه قبل از همه برای تبدیل سوخت روسی لازم است. ولی ساخت آن به حال تعلیق در آمد و حالا فقط بصورت انبار سوخت هسته‌ای مصرف شده فعالیت می‌کند. فناوری‌های جدید به طور گسترده طراحی می‌شوند. مطابق با برنامه‌هایی که ما داریم، این کارخانه بعد از سال ۲۰۲۰ ساخته خواهد شد. بخش عمده سوخت هسته‌ای مصرف شده در مجتمع استخراجی شیمیایی شهر ژلزنوگورسک (خطه کراسنویارسک) در کارخانه جدید RT-2 تبدیل می‌شود. سهم اصلی سوخت بعد از ۳۰-۲۰ سال نگهداری تبدیل خواهد شد. فناوری‌های جدیدی که ما داریم، در سطح تجربی مورد آزمایش قرار گرفته‌اند.
خطرات زیست محیطی همه مراحل استفاده از سوخت هسته‌ای مصرف شده توسط دانشمندان آکادمی علوم برآورد شده و معلوم شده است که سطح این خطرات از فعالیت واحدهای صنایع شیمیایی و فلزات پایین‌تر است. پژوهش‌های محققان انستیتوی بیوفیزیک آکادمی علوم روسیه نتیجه‌گیری‌های مثبت ما را درباره امنیت فناوری‌های روسی تبدیل سوخت هسته‌ای مصرف شده برای انسان به اثبات رساندند. »
بوریس نیکیپلوف تأکید می‌کند « فدراسیون روسیه و دانشمندان و صنعتگران انرژی اتمی روسیه بر خلاف بعضی کشورها، در زمینه اجرای این اندیشه توان بالقوه بزرگی دارند. روسیه در بسیاری از زمینه‌های این فعالیت از کشورهای دیگر سبقت گرفته است.»
وی در یکی از همایش‌های علمی گزارشی تحت عنوان گویای «اخلاق و دیالکتیک انرژی هسته‌ای» ارائه داد. وی اعتقاد دارد« نباید رسیدگی به فضولات هسته‌ای را به نسل‌های آینده محول کرد. می توان با استفاده از تبدیل عمیق، همه عناصر رادیواکتیوی این فضولات را استخراج کرده و در رآکتورهای نیترون سریع سوزاند. در این صورت میزان رادیواکتیوی فضولات دفن شده به شدت کاهش خواهد یافت. در این صورت اصلی عملی خواهد شد که دانشمندان روس سال هاست که آن را مطرح می کنند: هر میزان رادیو اکتیویته که از زمین گرفته شد، باید به زمین برگردانده شود. این دانشمند معتقد است که توسعه چرخه تبدیل سوخت هسته‌ای مصرف شده تا اندازه زیاد سرنوشت و آینده تمام انرژی هسته‌ای ما را تعیین خواهد کرد»

منبع: «دانش.رو»