چرا روسیه همانند دشمنان ایران رفتار می کند؟

تاریخ انتشار: ۲۵م خرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۳:۵۷ |

روسیران- رفتارهای اخیر روسیه و مواضع این کشور در قبال ایران باعث بروز تنش آشکار در روابط تهران- مسکو شده و در بین دولتمردان ایران در خصوص ادامه همکاریهای این کشور با روسیه تردیدهای جدی به وجود آورده است. حتی رییس جمهوری ایران نیز در اظهاراتی صراحتا از این رفتارها انتقاد کرده و متذکر شده است که مسوولان روسیه نباید کاری کنند که ملت ایران آن‌ها را در صف دشمنان تاریخی خود به حساب بیاورند.
بسیاری بر این باورند که روسیه با ادامه رفتارهای متناقض و مواضع دوگانه خود در قبال ایران و همسو شدن با غرب علیه این کشور، در حقیقت منافع بلند مدت خویش را فدای لبخندهای مقطعی آمریکا کرده است. تاخیر در راه اندازی نیروگاه بوشهر، عدم تحویل سامانه های دفاعی اس-۳۰۰ و اخیرا، مانع تراشی روسیه و مخالفت با عضویت کامل ایران در سازمان همکاریهای شانگهای از جمله مسائلی هستند که باعث شده تا دیگر تهران همانند سالهای قبل به روسیه اعتماد نداشته باشد و دیگر بسیاری در ایران رفتارهای روسیه را نوعی باج خواهی تلقی کنند. اخیرا، حتی اخباری منتشر شده بود مبنی بر اینکه برخی از نمایندگان مجلس در صدد بودند تا طرحی را برای الزام دولت ایران به بازبینی روابط با روسیه و کاهش مناسبات با این کشور به هیات رییسه ارائه نمایند.
مواضع اخیر کرملین در قبال ایران در خود روسیه نیز با انتقادات شدیدی همراه بوده است. بسیاری در روسیه عقب نشینی های این کشور در برابر آمریکا را به ضرر این کشور و نوعی شکست دیپلماتیک می دانند. آندری پارشف، روزنامه نگار روس و نویسنده معروف کتاب «چرا روسیه آمریکا نیست» طی مقاله قابل تاملی که در سایت “KM.RU” منتشر شده، مواضع اخیر روسیه در قبال ایران را مورد انتقاد قرار داده و بر ضرورت حفظ و توسعه مناسبات با ایران تاکید می کند. پارشف می نویسد:
روسیه از قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران حمایت کرد. هنوز مشخص نیست که این تحریمات چه محدودیت هایی برای فعالیت سیاست خارجی روسیه در همکاری با ایران ایجاد می کند. بر طبق برخی اطلاعات، این تحریمات مانع تحویل سیستم های اس-۳۰۰ روسیه به ایران خواهند شد، اما دستگاه دیپلماسی روسیه این موضوع را نفی می کند و اطمینان می دهد که اینگونه نیست.
رای موافق روسیه به قطعنامه جدید احمقانه بود
مشخص نیست که ایران چه کرده که مستحق تشدید تحریم ها از سوی جامعه بین الملل باشد. رفتار روسیه در این خصوص بسیار احمقانه بوده است، چرا که از یک سو به همراه دیگر کشورها سعی دارد تا ایران را به خاطر دست یابی به تکنولوژی اتمی (که می تواند کاربرد دوگانه ای داشته باشد) تنبیه نماید، و از سوی دیگر قصد راه اندازی نیروگاه بوشهر را دارد (یعنی تکنولوژی اتمی را در اختیار ایران قرار می دهد).
البته نکته اصلی این نیست. اگر موشکهای اس-۳۰۰ شامل تحریم جدید نباشد، تحویل آن به ایران موجب افزایش امنیت خود روسیه خواهد شد. این موضوع یک «حقیقت آشکار» است. چرا که ایران می خواهد در مقابل آمریکا و متحدانش بایستد و نه در مقابل روسیه. به این ترتیب، اگر تهران این سامانه ها را دریافت کند، روسیه از سمت جنوب امنیت بیشتری خواهد داشت. کشورهایی که دشمن ایران محسوب می شوند، به خوبی مشخص هستند و خوشبختانه، روسیه بر خلاف آمریکا و اسرائیل، با ایران مشکلی ندارد.
بنابر این روسیه با دادن رای مثبت به قطعنامه عملا خود را تکیه گاه دیگران کرده و در مسیر سیاست بیگانه ای که هیچ چیز مثبتی برای روسیه به همراه نخواهد داشت، قدم برداشته است. در عوض نکات منفی این امر کاملا مشخص است. ممکن است که سران روسیه از این عملکرد خود منافع مشخصی را مد نظر داشته باشند، اما من شخصا هیچ گونه نکته مثبتی در آن نمی بینم. در مقابل این عمل روسیه پاسخ آمریکا چه خواهد بود؟ آنها همچنان تصمیم دارند در مرزهای ما سیستم دفاع موشکی خود را مستقر کنند که امنیت ما را با تهدید مواجه می کند. آمریکایی ها به هیچ وجه نمی خواهند از این تصمیم صرف نظر نمایند. استقرار سیستم دفاع موشکی آمریکا در آینده می تواند قدرت بازدارنده اتمی ما را خنثی سازد. چیزی که همه قدرت ها به دنبال آن هستند. سپر اتمی، تنها سلاح دفاعی روسیه در مقابل آمریکا محسوب می شود.
روسیه با ادامه این روند اگر نگوییم متحد استراتژیک، اما شریک مهم خود را از دست خواهد داد
روسیه به نوبه خود می توانست مواضع نزدیکی با ایران در خصوص افغانستان داشته باشد. حداقل برای اینکه ورود مواد مخدر از این منطقه را کاهش دهد. چنین چیزی نیز در خصوص مسئله دریای خزر وجود دارد. امروز روسیه بخش کوچکی از دریای خزر را در اختیار دارد، بنابر این حمایت ایران در خصوص مسائل خزر برای روسیه ضرورت دارد.
در حوزه ترانزیت نیز زمینه لازم برای همکاری دوجانبه وجود دارد. حاکمان ایران علاقمند به ایجاد کریدورهای ترانزیت دریایی در دریای مدیترانه از طریق راه های آبی روسیه و دریای سیاه هستند. چنین مسیرهای منطقی کاملا جالب توجه هستند.
همچنین، نباید همکاری در زمینه انرژی را فراموش کرد. همه صادرکنندگان حامل های انرژی به همکاری با یکدیگر نیازمند هستند.  روسیه برای مدت زمان طولانی با امتناع از عضویت در اوپک، مانع این همکاری بود. این امر فقط مربوط به نفت نمی شود. موضوع این است که ایران و روسیه بزرگترین ذخایر گاز را در جهان دارا هستند. بنابر این تاسیس «اوپک گازی» به ما در رسیدن به اهدافمان در سطح بین الملل کمک زیادی می کند. تصمیم به شرکت در تحریمات علیه ایران تنها روسیه را از این هدف دورتر می کند.
ایران کشوری است که روسیه موانع چندان بزرگی برای داشتن روابط حسنه با آن ندارد (حداقل تا زمان اخیر نداشته است). در عوض روسیه نیز منافع مشترک زیادی با این کشور دارد. روشن نیست که دولت مردان روسیه با چه هدفی سعی دارند تا نقش دشمن واقعی ایران را ایفا نمایند. شاید حاکمان روسیه تنها برای اهدافی چون بهبود چهره روسیه نزد غربیها دست به این اقدام زده و حتی تمایلی برای عمیقتر شدن در این مسئله هم ندارند. در هر صورت این رفتارها مطلوب نبوده و به ضرر روسیه تمام خواهد شد.

پایگاه خبری- تحلیلی “روسیران”، ۲۵ خرداد ۸۹