حمایت روسیه از آمریکا، منفعت یا ضرر؟

تاریخ انتشار: ۱۱م خرداد ۱۳۸۹ ساعت ۱۲:۰۳ |

روسیران- چرخش کاملا محسوس مواضع روسیه در قبال تهران و همسو شدن این کشور با آمریکا، نه تنها در ایران، بلکه در خود روسیه نیز با انتقادات شدیدی روبرو شده است. ظاهرا، دولتمردان روسیه که بر سیاست خارجی مبتنی بر نوعی عملگرایی تاکید کرده و در رابطه با تهران، همواره منافع ملی خویش را متذکر می شوند، فراموش کرده اند که این منافع فقط در دامن غرب تامین نخواهد شد. در همین خصوص، وادیم ماکارنکو، تحلیلگر روس و کارشناس مسائل خاورمیانه طی مقاله ای که در سایت روسی “Kurdistan.ru” منتشر شده، این پرسش را مطرح می کند که “آیا حمایت مسکو از سیاستهای آمریکا علیه ایران به نفع روسیه است؟”. وی با اشاره به سیاستهای کاخ سفید در منطقه و با تاکید بر اهمیت روابط تهران- مسکو و نقش مهم ایران در منطقه، کرملین را به بازنگری در سیاست های خود در قبال ایران فرا خوانده است.

مولف می نویسد: آمریکایی ها که هنوز کاملا متوجه از دست دادن جایگاه ژئوپلیتیک خود در نتیجه جنگ عراق نشده اند، به بهانه برنامه هسته ای تهران، فشار را بر ایران متمرکز کرده اند. باید اذعان کرد که ایرانی ها هر هدفی هم که از برنامه اتمی خود داشته باشند، آمریکایی ها نمی توانند بر آن تاثیر بگذارند. اگر چه شاید آنها بتوانند “برنامه عراق” را بر روی ایران نیز اجرا کنند و با شروع از تحریمات در نهایت دست به حمله موشکی علیه این کشور بزنند. اما این امر نتیجه ای به جز تسریع خروج آمریکا از منطقه خاورمیانه نخواهد داشت، البته این بار همراه با اسرائیل. هدف این اعمال فشار از سوی آمریکا کاملا غیرعقلانی است و بیشتر ریشه در رنجش ملی آمریکایی ها دارد تا در منافع این کشور، چرا که حتی ایران اتمی نیز برای خود آمریکا تهدید محسوب نمی شود.

خروج زود هنگام آمریکا از خاورمیانه می توانست رسیدن به تعادل درون منطقه ای را بر اساس ویژگی های این منطقه تسریع نماید. فشار آمریکا نتوانسته است برنامه های هسته ای کره شمالی را متوقف کند، پس در مورد ایران نیز تنها منجر به آن خواهد شد که این کشور هم به سمت هسته ای شدن پیش برود و دارای سلاح اتمی شود. آمریکایی ها بایستی متوجه باشند که با تشدید فشارها چه چیزی عایدشان خواهد شد. آنها از این موضوع از زمان جنگ در ویتنام به خوبی آگاهند. آمریکایی ها از سندرم ویتنام رهایی یافتند. اما به نظر می رسد که هر دولتی در آمریکا می خواهد خودش آزموده را مجددا بیازماید! حتی از دست دادن تقریبا چهار هزار و پانصد سرباز در عراق نیز موجب تغییر رفتار کاخ سفید نشد؛ برخلاف پیش بینی بسیاری که با در نظر گرفتن صدها و هزاران تلفات نیروهای آمریکایی در اولین روزهای جنگ در عراق، انتظار آن را داشتند. اما کاخ سفید فقط به فکر تشدید جنگ در منطقه و افزایش نیروهای خود به چند صد هزار نفر است. غافل از اینکه این نیروها هم نیروهایی نیستند که قادر به در هم شکستن ایران باشند.

به اعتقاد ماکارنکو روسیه ممکن است در این میان بیشتر از همه زیان ببیند. در حال حاضر، ایالات متحده دست به هر اقدامی می زند تا از همان حربه ها و دسیسه هایی که در گذشته استفاده نمود تا شوروی و ژاپن را در مقابل هم قرار دهد، در مورد روسیه و ایران نیز استفاده نماید. روسیه بیشتر و عمیقتر به سفسطه آمریکایی مذاکرات در خصوص برنامه هسته ای ایران که در حقیقت نه برای روسیه و نه برای آمریکا و نه برای هیچ کشور دیگر در جهان تهدید به شمار نمی رود، کشانده می شود. حمایت از خشونت اتمی آمریکا، موضعی است که بر خلاف منافع روسیه است. آمریکایی ها در صددند تا روسیه را با ایران درگیر کنند، همانگونه که توانسته بودند بیش از نیم قرن روابط مسکو- توکیو را که از نظر حفظ  شرق دور برای روسیه بسیار حائز اهمیت بود، با همین شیوه متوقف کنند. مسلما، بدون ایران مستقل، دوست و قدرتمند مسکو قادر نخواهد بود که آسیای مرکزی را از نفوذهای خصمانه علیه خود حفظ کند. حتی ایران اتمی برای روسیه خطرناک نخواهد بود. باید در نظر داشت که چین، هند و پاکستان نیز مدتهاست که اتمی شده اند. اگر ایران باثبات و پایدار بماند و به منطقه هرج و مرج تبدیل نشود، در این صورت قدرتمندتر می تواند مرزهای جنوبی روسیه را از سمت اقیانوس آرام پوشش داده و به عنوان سدی مطمئن در برابر تهدیدات عمل کند.

کاملا مشخص است که آمریکا در رابطه با منافع روسیه مواضع معین و تهاجمی در سراسر مرزهای پیرامونی این کشور از لهستان تا آسیای مرکزی اتخاذ کرده است. ولی روسیه راه های تجهیز دشمن ژئوپلیتیک خود را در پیش گرفته است. دشمنی که در پاسخ، دائما فشار نظامی- سیاسی بر مسکو وارد می کند تا کرملین را به انعطاف پذیری بیشتر سوق دهد.

وی در ادامه می نویسد: زمانی ما از ترس این که آمریکا پایگاه افغانستان را به دست بیاورد، خود نیز درگیر مسائل افغانستان شدیم. امروز روشن است که آمریکا و متحدانش تنها به لطف مواضع عجیب و عملکردهای ما در افغانستان حضور دارند و تنها زمانی از افغانستان خارج خواهند شد که ما بازی را به دشمن ژئوپلیتیکمان واگذار نکرده و به منافع ملی خود زیان وارد نسازیم.

ماکارنکو تاکید می کند که به عقیده وی، برخورد آمریکا با ایران به هیچ وجه به سود روسیه نیست و نخواهد بود. حمایت روسیه از تشدید فشارهای آمریکا علیه ایران نیز به هیچ عنوان به سود منافع ملی روسیه نیست، چرا که این تصور را برای طرف ایرانی ایجاد می کند که مسکو در صف دشمنان این کشور قرار گرفته است. شاید روسیه بخواهد سعی کند بر ایران تاثیر بگذارد تا اینکه به این ترتیب از حمله احتمالی آمریکا به این کشور جلوگیری کند. اما آنچه مهم است این است که نباید به گونه ای افراط شود که به خاطر غریبه ای که قصد دارد از مسکو در بازی خود استفاده کند، روسیه با همسایه دیرین خود وارد منازعه شود. روسیه به اندازه کافی در جریان جنگ جهانی دوم و بعد از آن به آمریکا و انگلیس به خاطر سر پا نگه داشتن کشورهای اروپای شرقی و در نهایت، تقدیم این مناطق به آنها لطف کرده است. اما در عوض، عمو سام! با استقرار موشک های خود در مرزهای روسیه از کرملین قدردانی کرد.

این تحلیلگر روس می افزاید: باید روسیه در مورد منافع ملی خود بیشتر تامل کند. منافع این کشور به ویژه در مناطق جنوبی آن، با منافع ایران بسیار منطبق است. دو کشور تهدیدات مشترکی دارند و می خواهند تا شعاع عمل آمریکا و ناوهای آن در همان قاره آمریکا محدود شده و موشک های آمریکایی به هیچ وجه در آسیای مرکزی ظاهر نشوند. ایران قدرتمند و سرسخت و حتی یک ایران اتمی است که می تواند متضمن این امر باشد. ایران دوست و یا حداقل ایرانی که با روسیه دشمن نباشد، به تامین منافع ملی روسیه بسیار کمک می کند. در حال حاضر این ایران است که مسولیت حل مسائل ژئوپلیتیک مهمی در منطقه که فعلا ( و به نظر می آید تا مدت زمان طولانی) روسیه قادر به حل آنها نیست را بر عهده گرفته است.
آمریکایی ها باید بدانند که از مناقشه در ایران چیزی کمتر از حمله غیرعاقلانه آنها به عراق نصیبشان خواهد شد. روسیه نیز نباید همان اشتباهی را که از آغاز دوره بازسازی انجام داده مرتکب شود و از منافع ملی خود در برابر کاخ سفید عقب نشینی کند. روسیه باید این نکته را به آمریکا بفهماند که کاخ سفید در خصوص ایران به انزوای استراتژیکی رسیده است.

پایگاه خبری- تحلیلی “روسیران”، ۱۱ خرداد ۸۹