روسیران- در شرایطی که روسیه تلاش زیادی برای همراهی با غرب از خود نشان داده است، باراک اوباما با زنده کردن بحث سپر دفاع موشکی(استقرار موشک های پاتریوت در لهستان) در مجاورت مرزهای روسیه باعث غافلگیری این کشور شد.   

تصمیم مقامات آمریکایی و لهستانی برای استقرار موشک های پاتریوت در حاک لهستان و در مجاورت مرزهای روسیه باعث اعتراض شدید سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه شد. این تصمیم آمریکایی ها پس از آن اتخاذ شد که اوباما در سپتامبر ۲۰۰۹ اعلام کرد، برای رفع نگرانی روسیه ایجاد سپر دفاع موشکی در کشورهای چک و لهستان را متوقف کرده است. این فریبکاری اوباما را باید به نمایش های هیلاری کلینتون وزیر خارجه ایالات متحده به مسکو و فشار دادن دکمه پایان تنش های بین دو کشور اضافه کرد تا اوج دوگانگی در رفتار و عمل دولت جدید آمریکا نمایان شود.

روابط روسیه و غرب از دوران ولادیمیر پوتین تاکنون فراز و نشیب های زیادی را طی کرده است که فضای عمومی آن بیش از هر چیز رجزخوانی و تنش بوده است تا تفاهم. به نظر می رسد که آمریکایی ها درک درستی از سیاستی که در برابر روسیه در پیش گرفته اند دارند اما برای روس ها وضعیت به گونه دیگری است. البته نه به این معنی که روسیه از عمق سیاست های ایالات متحده نسبت به خود بی اطلاع باشد بلکه این کشور همچنان از سیاست هرزگی دیپلماتیک پیروی می کند.

آندره کوزیروف و باند غربگرای وی در وزارت خارجه بنیانگذار سیاست های به شدت لیبرالی بودند که باعث شد روس ها بسیاری از حوزه های نفوذ خود را در برابر غرب را به آسانی از دست بدهند به گونه ای که حتی در زمان یوگنی پریماکوف که مشی ملی گرایی در سیاست خارجی داشت نیز قادر به متوقف کردن آن نبودند. نمونه برجسته این افول نفوذ و از دست دادن متحدان در بالکان و متلاشی شدن یوگوسلاوی اتفاق افتاد. پیامد آن سیاست های خوش بینانه به غرب فروپاشی یوگوسلاوی و نقطه پایانی آن به رسمیت شناخته شدند کوزوو بود که باعث غافلگیری روس ها شد. لاوروف در آن زمان شدیدا به کشورهای غربی اعتراض کرد که چرا رویه های حقوقی بین المللی در باره کوزوو را رعایت نکرده اند.

طرح سپر دفاع موشکی با هر عنوانی و با هر ظاهری غیرقابل اغماض بوده و از سوی آمریکا در لهستان مستقر خواهد شد. منطق استراتژیک آمریکا نمی تواند از فواید آن برای ایالات متحده و اتحادیه اروپا صرفنظر کند. این اقدام نه تنها باعث می شود روسیه مجبور به افزودن بر مخارج نظامی اش شود بلکه باعث ایجاد حاشیه امنیت برای کشورهای اروپایی شرقی در برابر روسیه و تقویت مواضع اروپای واحد در برابر آن خواهد گردید. پوتین هنگامی که آمریکایی ها اعلام کردند قصد دارند در کشورهای چک و لهستان سپر دفاع موشکی مستقر کنند، گفت: برای هر سپری شمشیر برنده تری می توان یافت. اما آیا روسیه پول کافی برای ساختن شمشیر برنده تری را در اختیار دارد. شواهد نشان می دهد که هم روسیه و هم چین به عنوان متحد استراتژیک این کشور از براه افتادن یک رقابت تسلیخاتی با آمریکا وحشت دارند. رقابت تسلیخاتی با آمریکا باعث هدر رفتن منابع روسیه و کاسته شدن از رشد اقتصادی چین خواهد شد.

سرگئی لاوروف در اعتراض به استقرار موشک های پاتریوت گفت: امیدواریم که مقامهای آمریکا و لهستان در خصوص طرح استقرار موشک های آمریکایی “پاتریوت” در منطقه “مورونگ” لهستان واقع در یکصد کیلومتری مرز روسیه توضیح دهند. وی با ابراز تمایل روسیه برای توسعه روابط با لهستان و پیمان ناتو تاکید کرد که چه نیازی وجود دارد این تصور بوجود آید که لهستان سیستم دفاعی خود را علیه روسیه تقویت می کند. مسکو به دقت اقدامات آمریکا و ژاپن برای ایجاد این ساختار دفاع موشکی را زیر نظر دارد و ما علاقمندیم بدانیم که ایجاد چنین سیستمی چه عواقبی در پی خواهد داشت.

وی سپس با فهرست کردن هوشمندانه حوزه هایی که در آنها منافع جدی آمریکا وجود دارد پرداخت و خواست که به آمریکایی ها نشان دهد در صورت اصرار این کشور بر استقرار موشک ها پاتریوت، روسیه نیز به اقدام های تلافی جویانه در حوزه های اشاره شده خواهد پرداخت. لاوروف به هائیتی، سودان، موضوع مقاومت اسلامی فسطین و حماس اشاره کرد.

اینها نشان می دهد که آنها نیز منافعشان را می شناسند اما در موضعگیری هرزگی دیپلماتیک دارند که در دوران پوتین و مدودیف نیز ادامه داشته است و اوج آن در سال ۲۰۰۱ و در همراهی با سیاست های جنگی بوش در افغانستان روی داد که باعث وحشت چینی ها شد. وی حتی به خطر قرمز پررنگ سیاست خارجی آمریکا یعنی اسرئیل نیز اشاره کرد و احداث شهرک های یهودی نشین در سرزمین های اشغالی را مهم ترین مشکل فعلی در بحران منطقه عنوان کرد و از رژیم صهیونیستی خواست گام های بیشتری برای پیشبرد صلح بردارد.

سیاست آمریکا در برابر روسیه از فردای پس از جنگ سرد بی تغییر و مبتنی بر تضعیف هر چه بیشتر بوده است. لهستان به مرکز سیاست آمریکا در شرق اروپا تبدیل شده است و می خواهد از این فرصت حداکثر بهره برداری را کرده و جایگاه خود را در بین آلمان و روسیه به عنوان نزدیکترین طرف های دعوا ارتقا دهد؛ برای نخستین بار شرق و غرب باید به لهستان احترام بگذارند. روسیه نمی تواند حالتی را تصور کند که آمریکا از سپر دفاع موشکی چشم پوشی کرده است، روس ها نمی توانند چشم هایشان را ببندند و آرزو کنند کاش همه چیز یک رویا بود.

در چنین شرایطی این کشور باید تردیدها در اتخاذ سیاست های آتی اش را کنار گذاشته و با واقعیت عریان روبرو شود. روسیه همواره به گونه ای رفتار می کند که باعث القای عدم اطمینان به رفتارهای آتی آن می شود. این مهم باعث از بین رفتن اعتبار روس ها در بین کشورها همسایه شده است. از دست رفتن اعتبار باعث می شود تطبیق سیاست خارجی با منافع استراتژیک همسایگان کار دشواری شود و منافع ملی این کشور را به خطر اندازد.

منبع: خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)