ایران و روسیه چه می خواهند؟

تاریخ انتشار: ۲۲م اسفند ۱۳۸۴ ساعت ۱۶:۳۳ |

شورای حکام ماگاته تصمیم گرفت گزارش درباره برنامه هسته‌ای ایران را به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارسال کند. ریاست ایران در جواب امکان خروج از پیمان عدم گسترش سلاح های هسته ای را اعلام کرد. در واشنگتن می‌گویند که ایران در آینده نزدیک می تواند ۱۰ بمب اتم بسازد. روبرت جوزف معاون وزیر امور خارجه امریکا در زمینه کنترل تسلیحات و امنیت بین المللی اظهار داشت که ایالات متحده در جواب به خطر هسته‌ای ایران به یک سری اقدامات گسترده‌تر دفاعی و از جمله پدافند ضدموشکی و کنترل بارها، متوسل خواهد شد. گسترش مناقشه می تواند چه پی‌آمدهایی داشته باشد؟ ایران چه چیزی می خواهد؟ مواضع روسیه چگونه است؟ یوری ساولیف رئیس گروه دوستی روسیه-ایران در دومای کشوری روسیه که چند روز پیش از تهران بر گشته است، به بررسی این مسایل پرداخته است.
سئوال: قرائن نشان می دهد که ایران می تواند مورد تحریم بین المللی قرار گیرد. آیا تهران واقعاً برنامه ساخت سلاح‌های هسته‌ای را به سرعت پیش می برد یا اینکه پژوهش‌های هسته‌ای تنها بهانه‌ای برای فشار فراگیر آمریکایی بر ایران است؟
پاسخ: آمریکا که ۶۰% مواد هیدروکربن جهانی را مصرف می کند، نمی‌تواند حجم سوختی را که وارد می کند، کاهش دهد. عربستان سعودی (۳۴% ذخایر جهانی)، عراق (۱۰-۸%) و ایران (۱۲%) تأمین کنندگان اساسی مواد انرژی‌زا هستند. آمریکا هم کشورهای این منطقه را تنها از نظر استفاده از آنها به نفع خود در نظر می‌گیرد. تا زمانی که سوخت جایگزین ایجاد نشود، نفت و. گاز به عنوان منبع اساسی انرژی تلقی می‌شود. به همین دلیل آمریکا به کشورهایی که از ذخایر قابل توجه این مواد برخوردارند، توجه زیادی می کند. اگر مداخله نظامی در امور داخلی این کشورها جهت اجتناب از کاهش صادرات مواد انرژی‌زا لازم باشد، آمریکا بدون کوچک‌ترین تردیدی به این کار متوسل خواهد شد زیرا برای منافع ملی خود اولویت قایل است. کشورهای دیگر فقط به عنوان منبع نیروی کار و منابع طبیعی تلقی می‌شود. ایالات متحده نمی خواهد که این کشورها از امکان مقاومت مسلحانه برخوردار شوند و صاحب سلاح های کشتار دسته جمعی شوند.
آمریکا نمی تواند اجازه بدهد که ایران برنامه هسته‌ای خود را توسعه دهد که در نتیجه آن ممکن است بمب اتم یا هیدروژنی به وجود آید. ایران از وسایل حمل کننده یعنی موشکهای سوخت مایع و جامد با برد ۱۵۰۰ الی ۲۲۰۰ کیلومتری برخوردار است. اکنون نهایت تلاش‌ها برای کند کردن برنامه هسته‌ای ایران به عمل می‌آید. شکی نیست که ایران می خواهد صاحب سلاح‌های هسته‌ای شود زیرا کشورهای همسایه و از جمله کشورهای دشمن ایران از آن برخوردارند. قبل از همه باید به اسراییل که پیمان عدم گسترش سلاح های هسته ای را امضا نکرد و نیز به پاکستان و هند اشاره کرد. چه رسد به چین، بریتانیا، فرانسه و کشورهای دیگر. ایران به توسعه برنامه هسته‌ای خود برای تأمین امنیت دولت علاقه‌مند است زیرا هر موقعی می تواند به یک بهانه تصنعی مورد حمله قرار گیرد.
سئوال: ولی مقامات تهران طراحی سلاح‌های هسته‌ای را تکذیب می کنند.
پاسخ: بین اتم صلح‌آمیز و پروژه‌هایی که می توانند موجب ساخت سلاح‌های هسته‌ای شوند، یک گام وجود دارد. به نظر من، ایران می تواند فقط از اتم صلح‌آمیز استفاده کند. در حال حاضر اتحادیه اروپا و آژانس دلیلی ندارند که ایران را به تخلف از توافقات بین المللی امضا شده متهم کنند. هیچ اتفاقی نیافتاده است که ایران کارشناسان آژانس را به تأسیسات خود راه نداده باشد. طرف ایرانی اعلام می کند که به همه قواعد و توافقات بین المللی و از جمله پروتکل الحاقی امضا شده پایبند است. از سوی دیگر، ما به خوبی می دانیم که ۹۹٫۸% پرسنل آژانس را کارمندان فنی و افراد سازمان «سیا» تشکیل می دهند. با این حال، ایران به آنها اجازه می داد از سایت‌های هسته‌ای ایرانی بازدید کنند و همه اسناد لازم را مطالعه کنند. ایران را نمی توان مقصر دانست. الآن باید راه حلی پیدا کرد. آمریکا به هر وسیله ممکن سعی می کند حضور نظامی خود را در خاور میانه گسترش دهد و بعد از عراق می خواهد به ایران باز گردد.
سئوال: اکثریت کارشناسان نظامی اظهار نظر می کنند که آمریکا از پس این همه مناطق بحرانی بر نخواهد آمد. آمریکایی‌ها در عراق تلفات سنگینی متحمل می‌شوند و در افغانستان بازمانده‌های طالبان فعال می‌شوند. آیا ایران هم به این فهرست اضافه خواهد شد؟
پاسخ: شکی نیست که اگر عملیات جنگی در شرایط کنونی شروع شود، آمریکا بدون کوچکترین تردیدی به منظور پایان دادن به جنگ ایران از سلاح‌های هسته‌ای استفاده خواهد کرد. در نظریه نظامی آمریکا امکان توسل محدود به این نوع سلاح‌ها (خمپاره‌ها و گلوله‌های تانک و توپخانه و بمب هواپیمایی با ظرفیت پایین) ذکر شده است. شکی نیست که آمریکا به وسیله سلاح‌های هسته‌ای برنده می‌شد زیرا اکنون آمریکایی‌ها برای تصرف ایران راه دیگری ندارد.
من با توان نظامی و صنعتی ایرانی آشنایی خوبی دارم. همچنین در رژه‌های نظامی تهران با حضور آیت‌الله خامنه‌ای شرکت کردم. روحیه رزمی و تسلیحات به نمایش گذاشته می‌شد. نیروهای مسلح ایران به سلاح‌های نه چندان مدرن ولی مطمئنی مسلح شده است. این کشور از تعداد کافی سیستمهای ضد هوایی برخوردار است. آنها حدود ۱۰۰ دستگاه سیستم اس-۱۲۵ روسی دارند و تعداد کافی موشکهای ضدهوایی از چین وارد شده است. بنا بر این، دشمن نمی تواند در آسمان ایران هر کاری بکند. آنها تانک، زیردریایی، ناو رزمی و از همه مهمتر، روحیه نیرومند رزمی دارند. نظامیان ایرانی، شهید شدن در راه میهن را برای خود افتخار بزرگی می دانند که این فقط حرف و شعار نیست. آمریکا حتی عراق را فقط به خاطر خیانت ۵۰ ژنرالی که توسط آمریکا خریده شده و از فرودگاه در نزدیکی بغداد همراه با خانواده‌هایشان به اروپا و ترکیه برده شدند.
سئوال: سیاست روسی نسبت به برنامه هسته‌ای ایران چه برنامه‌هایی دارد؟
پاسخ: رفتار روسیه در این زمینه به همان اندازه داوطلبانه است که گربه داوطلبانه خردل بخورد. ریاست کنونی روسی که به غرب گرایش دارد، فقط به خاطر نقش مهم ایران در مناطق مرزی در این زمینه تلاش می کند. فرض کنیم که ایران نه دوست یا کشوری بی‌طرف بلکه دشمن روسیه باشد. در این صورت روسیه ماورای قفقاز، آذربایجان و چچن را از دست داده و با سرنگونی رژیم فعلی ارمنستان روبرو خواهد شد. تمام ساحل دریای خزر و داغستان از دست ما می‌رفت و ما قفقاز را هم نداشتیم. پایگاه‌های آمریکایی در آسیای مرکزی مستقر می‌شدند. سیل مواد مخدر قطع نمی‌شد. ایران، مصمم‌ترین مبارز با مواد مخدر در منطقه است. در جریان مبارزه با مافیای مواد مخدر تنها طی ۲ سال اخیر در این کشور ۳۵۰۰ هزار نفر افسر جان خود را از دست داده‌اند. شما می توانید ابعاد این مبارزه را تصور کنید. اگر ایران دشمن روسیه بود، نیروهای مخالف روسیه هم اکنون در مرز روسیه و قزاقستان مستقر می‌شدند.
اگر این مسایل وجود نداشت، ما مدتها پیش با ایالات متحده و اروپا همدستی کرده و کارخانه‌های «سلوویه ماشینی» را به شرکت «زیمنس» می‌فروختیم. در این صورت صنعت اتمی روسیه از بین رفته و کارخانه‌های ما برای سازمان «اتم اروپایی» کار می کردند. ژورس آلفروف می‌گوید که ما امکانات ساخت بمب اتم را از دست داده‌ایم. او شوخی نمی کند.
ایران در سالهای آینده مایل است ۱۰ نیروگاه اتمی بسازد که این ابعاد بزرگ عملیات ساختمانی است. روسیه می تواند طی ۱۵ سال آینده حدود ۳۰ میلیارد دلار کاسب شود. سفارش ایرانی برای حفظ توان صنعتی بخش اتمی روسیه اهمیت زیادی دارد. ولی مهمتر از همه این است که روسیه راه دیگری ندارد: اگر ایران دشمن ما شود، ماورای قفقاز و آسیای مرکزی را از دست خواهیم داد و نیروهای دشمن در ۱۲۰ کیلومتری شهر چلیابینسک سنگر خواهند گرفت. ما ناگزیر باید با ایران همکاری کنیم.
سئوال: ارزیابی تهران از مواضع روسیه چیست؟
پاسخ: حتی نمایندگان مجلس ایران که دوست ما هستند، بعید می‌دانند که روسیه ساخت نیروگاه اتمی بوشهر را تکمیل کند. جدول زمانی ساخت آن بارها نقض شده است. شکی ندارم که این نیروگاه در سال جاری تکمیل نشود. آنها همچنین معتقدند که روسیه طرف غرب را گرفته و به جرگه دشمنان ایران ملحق خواهد شد که از اجرای پژوهش‌های هسته‌ای در این کشور ممانعت می کنند. این امر خوب نیست. تنها راه حل مسأله، ایجاد شرکت مشترک برای غنی‌سازی اورانیوم در روسیه است. ما در گفتگو با سفیر، رئیس مجلس و وزیران تأکید می کنند که این بهترین راه حل برای ایران است. این تنها راهی است که باب طبع روسیه (که نمی خواهد آنچه را که دارد از دست بدهد)، اروپا (که نمی خواهد به جنگ جدیدی کشانده شود) و حتی باب طبع بوش خواهد بود که می تواند با کند کردن روند پژوهش‌های هسته‌ای در ایران آبروی خود را حفظ کند.
سئوال: روسیه به ایران سیستم‌های موشکی ضد هوایی صادر می کند. قراردادهای جدید اعلام شده‌اند. آیا مسکو تحت فشار خارجی این همکاری با ایران را منجمد خواهد کرد؟
پاسخ: صادرات تسلیحاتی روسی به بهانه دفاع از نیروگاه بوشهر در برابر حمله تروریست‌ها و هواپیماهای تصادفی برنامه‌ریزی شده بودند. این سیستم‌ها به عنوان سلاح ‌هابی که در داخل خاک کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد، تابع هیچ محدودیتی نیست. بعید نمی دانم که سیستمهای ضدهوایی صادر شوند و توان دفاعی ایران تقویت شود. اگر روسیه این کار را نکند، چین، کره شمالی و شاید حتی هند این سیستم‌ها را به ایران خواهند فروخت.
سئوال: به نظر شما، آیا تهران می فهمد که دیر یا زود سعی خواهند کرد ایران را در ازای رفتار خودسرانه مجازات کنند؟
پاسخ: مردم این امکان را پیش بینی می کنند ولی اعتقاد دارند که آمریکا در این جنگ شکست خواهد خورد. آنها موضوع سلاح‌های هسته‌ای را در نظر نمی‌گیرند.
سئوال: چه احتمالی دارد که آمریکایی‌ها در آینده نزدیک به زور متوسل شوند؟
پاسخ: اکنون امکان توسل به زور کاملاً منتفی است که به همین دلیل آمریکا پا به پا می‌شود. این کشور توانایی ندارد و با مشکل بزرگ اقتصادی روبرو می‌شود. بدهی خارجی آمریکا برابر ۱۶ تریلیون دلار است و دلار بسیار بی‌ثبات شده است. ولی رئیس جمهور آمریکا اراده قوی سیاسی دارد که در صورت لزوم بدون تردید به سلاح‌های هسته‌ای متوسل شود. همه این واقعیت را می‌فهمند. در روسیه، استالین، خروشچف و برژنف نیز اراده سیاسی داشتند. به همین دلیل، من طرفدار ساخت سلاح‌های هسته‌ای در کشورهایی هستند که رژیم آنها می تواند این سلاح‌ها را خوب نگه دارد. ایران یکی از این کشورهاست که در این مورد شک و شبهه‌ای وجود ندارد. آنجا تروریسم و شرایط برای فعالیت تروریستی وجود ندارد. این اسلحه، عامل بازدارندگی از تجاوز خواهد شد. فکر می کنم که اگر بعضی کشورها صاحب سلاح‌های هسته‌ای می‌شدند، صلح جهانی محکم‌تر می‌شد. من طرفدار اشاعه سلاح‌های هسته‌ای به عنوان ضامن صلح هستم.