خدمات روسیه به ایران، به چه قیمتی؟

تاریخ انتشار: ۱۸م اسفند ۱۳۸۴ ساعت ۷:۰۶ |

مصاحبه با آکادمیسین “ویکتور میخایلوف” وزیر سابق انرژی اتمی روسیه، مدیر انستیتو ثبات استراتژیک

امروز در مسکو باید مذاکرات در رابطه با ساخت موسسه مشترک غنی سازی اورانیوم در خاک روسیه، برای صنایع انرژی اتمی ایران انجام شوند. پیشنهاد روسیه، یکی از آخرین شانس های ایران برای حل مشکل موجود از طریق دیپلماسی می باشد.

- پیشنهاد روسیه شامل چیست؟

ما یکی از کارخانه های خود را به مرکز بین المللی می دهیم که ایران می تواند برای دریافت اورانیوم غنی شده به ازای نرخی معین، به آنجا مراجعه کند. ما خود سوخت را برای ایران غنی ساخته و تحویل ایران می دهیم، به رآکتور حمل می کنیم، پس از مصرف آن را برداشته و به روسیه باز می گردانیم. روسیه دارای فناوری هایی پیشرو در زمینه هسته ای است. اکنون از توانایی ما که بیش از ۲۰ هزار تن اورانیوم در سال می باشد، بطور کامل استفاده نمی شود.

غنی سازی اورانیوم برای نیازهای صلح آمیز، پروسه ارزان قیمتی نیست. از این رو قیمت خدمات ما نیز ارزان نخواهد بود. گمان می رود که قیمت در حدود ۱۵۰ دلار به ازای یک واحد کار تفکیک باشد. با گذشت زمان می تواند تا ۲۰۰ دلار نیز برسد.

-اما برای چه نیاز به ساخت مرکزی است؟ چرا نمی شود فناوری آن را به ایرانیان داده و در محل کار بر آنان نظارت داشت؟

فرآیند غنی سازی اورانیوم، همانند هر دستاورد علمی دیگری، دو روی دارد. از آن می توان هم در اهداف صلح آمیز و هم در اهداف نظامی استفاده کرد. از این رو مهم است که تولید اورانیوم را گسترش نداد. اما کشورهایی که دارای صنایع انرژی خود نیستند، حق توسعه آن را دارند. مراکز بین المللی غنی سازی اورانیوم اتفاقاً ضرورت داشتن چرخه کاری، توان غنی سازی ایزوتوپی اورانیوم، را از بین می برند. (چنین غنی سازی ای، می تواند سهم ایزوتوپ اورانیوم ۲۳۵ را در کنسانتره ماده معدنی افزایش دهد. در اورانیوم معدنی در طبیعت، سهم ایزوتوپ اورانیوم، ده درصد است).

- بدین ترتیب ایرانیان نمی توانند دسترسی به سوخت داشته باشند؟

دقیقاً همین طور است. ما در تمامی مراحل دسترسی بسته را تامین می کنیم.

- چه مانعی برای ایرانیان وجود دارد که سوخت مصرف شده را از رآکتور بگیرند و در اهداف نظامی استفاده کنند؟

اولاً، این از لحاظ تکنولوژیک غیر ممکن است. اورانیوم را نمی توان از مرکز نگهداری آن برداشته و بلافاصله بر روی ماده “گرم” آن، شروع به تبدیل و یا حتی انتقال آن نمود. اورانیوم باید در مرکز نگهداری باقی بماند تا “سرد” شود، تا از رادیواکتیویته آن کاسته شود. این فرآیندی طولانی است که ۵ و گاهی تا ده سال طول می کشد. بله، سوختی که از رآکتور برداشته شود حاوی ایزوتوپ پلوتونیوم است که می تواند در اهداف نظامی مورد استفاده قرار گیرد. اما برای تفکیک آن، نیاز به کارخانه های ویژه است. چنین تولیداتی در تمامی کشورهایی که بعنوان قدرت هسته ای شناخته شده اند و همچنین در پاکستان و هند وجود دارد. اما از شرکت ایرانیان در این فرآیند صحبتی نمی شود. شاید آنان پس از ۱۰-۲۰ سال می توانستند چنین تبدیلاتی را متحقق کنند.

- طبق چه شرایطی ایران سوخت مصرف شده اورانیوم را به ما باز می گرداند؟

ما آن را از ایران خریداری می کنیم. ما همیشه همینطور عمل می کنیم. در زمان شوروی به کشورهای “شورای کمک های متقابل اقتصادی”، بلغارستان، چکسلواکی و آلمان فدراتیو سوخت را عرضه می کردیم و همیشه بازمانده های سوختی را بر می گرداندیم، چرا که متوجه این امر بودیم که آنها نمی توانند اورانیومی را که در رآکتور تحت تشعشعات قرار گرفته است را تبدیل کنند. با فنلاند نیز چنین بود. ایرانیان این را بخوبی در می یابند. نمی شود که سوخت مصرف شده را همان جا نگهدارند. آنها حتی نمی توانستند آن را کنترل کنند…

- اما گاهگداری شنیده می شود که روسیه از خریداری بازمانده های سوختی از ایران امتناع می کند، بعلت این که به ایران خدمت می کند و زباله ها را به کشور خود می برد…

بله، چنین سوالی زمانی که من دیگر وزیر نبودم، مطرح شد. من از این بسیار متعجب شدم. به نظر می رسد که مسئله در قیمتی که ما از ایرانیان می خواستیم، نبود. مشکلی بین کشورهای ما و یا بین رؤسایی که مسئول اجرای توافقنامه بودند، وجود داشت. پس از آن ما به دستاوردی بسیار بزرگ دست یافتیم و توانستیم آنان را متقاعد کنیم که سوخت را به ما بفروشند.

- در سال گذشته، سه کشور اروپایی پیشنهاد دادند که به ایران رآکتور آب سبک عرضه شود. به گفته آنان، اروپاییان پیشرفته ترین فناوری ها را دارند. آیا پیشنهاد آنان بر پیشنهاد ما برتری دارد؟

به هیچ وجه. ما در بوشهر چنین رآکتوری بر آب سبک می سازیم. ما حتی قصد نداشتیم که رآکتور آب سنگین، همان طور که کانادا به هند فروخته بود را عرضه کنیم. ما رآکتور معمولی آبی می سازیم. قبلاً آمریکا به همراه ژاپن و کره جنوبی می خواستند چنین رآکتورهایی را در کره شمالی بسازند.

- تهران قصد دارد دومین نیروگاه اتمی را در خوزستان بسازد. اگر نسبت به ایران تحریمی اعمال نشود، می تواند ۱۰ تا ۲۰ واحد انرژی بسازد…

-این مطلب جدیدی نیست. چنین سناریویی در زمان شاه نیز که دوست بسیار خوب آمریکاییان بود، وجود داشت. آنها نیز قصد داشتند تا ۲۰ رآکتور بسازند. کمپانی آلمانی “زیمنس” شروع به ساخت رآکتور در بوشهر نمود. دو ساختمان عالی را ساختند و سپس کار را رها کردند. یکی از آنها را ما به پایان رساندیم. ایران، کشور پیشرفته ای است که حق توسعه انرژی اتمی خود را دارد. و کشورهایی که دارای سلاح هسته ای هستند، باید در این راه به ایران کمک کنند.